Η κατακόρυφη αύξηση των περιστατικών διαταραχών πρόσληψης τροφής παγκοσμίως αλλά και στην χώρα μας σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα συμπτώματα εμφανίζονται σε άτομα μικρότερης ηλικίας έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση προς αποφυγή δυσμενέστερων εξελίξεων.

Για το θέμα, μάς μίλησε ο Χάρης Σμυρνιώτης, Γεν. Γραμματέας του Συλλόγου Φίλων Πασχόντων από Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής “ΕΠΙΣΤΡΕΦΩ ”, τονίζοντας ότι "Η κατάσταση στην Ελλάδα όσον αφορά την αντιμετώπιση των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) στο δημόσιο σύστημα υγείας (ΕΣΥ) χαρακτηρίζεται από δραματική αναντιστοιχία ανάμεσα στη ραγδαία αύξηση των περιστατικών και στις διαθέσιμες δωρεάν δομές. Οι εξειδικευμένες δημόσιες ή δωρεάν δομές στην Ελλάδα είναι 2 παιδιών και εφήβων, 2 ενηλίκων και 1 για ηλικίες 16 - 24 και δύο ΑΜΚΕ στην Αθήνα, 1 στην Θεσσαλονίκη, αφήνοντας την επαρχία εντελώς ακάλυπτη. Οι επιπτώσεις είναι οι Μεγάλες Λίστες Αναμονής λόγω του ελάχιστου αριθμού κλινών  που μπορεί να είναι και πάνω από 1 χρόνο για ένα προγραμματισμένο ραντεβού ή για εισαγωγή σε κλινική". 

Ποιες είναι οι Διαταραχές πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ);

Η Ψυχογενής Ανορεξία (Ψ.Α.), η Ψυχογενής Βουλιμία (Ψ.Β.) και η Επεισοδιακή Υπερφαγία (Ε.Υ.)
Είναι σοβαρές, απειλητικές ακόμα και για τη ζωή ψυχικές ασθένειες. Το φαγητό είναι απλώς το σύμπτωμα και ο/η πάσχων χρησιμοποιεί τον έλεγχο της τροφής για να διαχειριστεί έναν βαθύ, αβάσταχτο εσωτερικό πόνο, άγχος, τραύμα ή για να αντισταθμίζει την αδυναμία του να αντιμετωπίσει την καθημερινότητα και τις δυσκολίες της ζωής. Μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε: παιδιά, εφήβους, ενήλικες, γυναίκες αλλά και άνδρες.

Οι επιπτώσεις σε ότι αφορά :

  • στην Ψ. Α. δημιουργούνται επιπλοκές σε όλες σχεδόν τις βιολογικές λειτουργίες (καρδιαγγειακή, εγκεφαλική, γαστρεντερική και ενδοκρινική.) και μπορεί να φθάσει στον Θάνατο.
  • στην Ψ.Β. δημιουργούνται επιπλοκές κυρίως στο γαστρεντερικό σύστημα (μέχρι και καρκίνος), στη στοματική κοιλότητα, στην οδοντοστοιχία αλλά και σε άλλα όργανα όπως οστεοπόρωση, υπογονιμότητα, και ηλεκτρολυτική ανισορροπία από αυτοπροκαλούμενο εμετό που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αφυδάτωση και να βλάψει τα νεύρα, τους μυς και όλα τα όργανα 
  • στην Ε.Υ. δημιουργούνται επιπλοκές γαστρεντερικές, ενδοκρινικές, καρδιαγγειακές και μυοσκελετικές με μεγάλη πιθανότητα να καταλήξει σε παχυσαρκία με όλες τις επακόλουθες επιπτώσεις

Οι ΔΤΠ τι ποσοστό του πληθυσμού αφορούν;

Δυστυχώς, στη χώρα μας δεν υπάρχουν εξειδικευμένα στοιχεία για τον προσδιορισμό του μεγέθους αν και είχαμε προτείνει να γίνει Επιδημιολογική Μελέτη από την Β Ψυχιατρική κλινική του ΕΚΠΑ.
Οι όποιες προσεγγίσεις καταγράφονται από τις υπηρεσίες που παρέχουν οι δημόσιες δομές ψυχικές υγείας (Αιγινήτειο, Αττικό, Σισμανόγλειο, 18ΑΝΩ, Νοσοκομεία Παίδων) και οι τρεις ΑΜΚΕ (ΑΝΑΣΑ, ΕΛΠΙΖΩ ΑΘΗΝΑΣ και ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ) που περιθάλπουν νοσοκομειακά και εξωνοσοκομειακά πάσχοντες από ΔΠΤ κατά προσέγγιση 800 -1000 περιστατικά τον χρόνο.

Το νούμερο αυτό είναι ενδεικτικό αφού δεν υπάρχουν εκτός Αττικής εξειδικευμένες δομές θεραπείας για τις ΔΠΤ και η αντιμετώπισή τους γίνεται από γενικές ψυχιατρικές και ψυχοθεραπευτικές δομές ή ιδιώτες ψυχοθεραπευτές. Επίσης δεν καταγράφονται οι ΔΠΤ λόγω συνοσηρότητας, ή και λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού.

Εκτιμάται ότι τα ποσοστά των ΔΠΤ είναι αντίστοιχα με αυτά των Ευρωπαϊκών χωρών -η θνητότητα είναι επίσης ανάλογη.
Η Ψ.Α. μπορεί να φθάνει το 1 -2% στο γυναικείο πληθυσμό, ενώ είναι πολύ μεγαλύτερο στις έφηβες και νέες, που μπορεί να φθάσει και στο 10%. Στον ανδρικό πληθυσμό είναι 8 με 10 φορές λιγότερο. Από τους πάσχοντες ένα ποσοστό 10% μπορεί να πεθάνει.
Η Ψ.Β. μπορεί να φθάσει το 1.5 – 3% ενώ το ποσοστό είναι πολύ μεγαλύτερο στις έφηβες και νέες που μπορεί να φθάσει και στο 10%. Στους άνδρες είναι 10 φορές λιγότερο.

Αν συμπεριληφθούν τα άτυπα επεισόδια δηλαδή τα άτομα που παρουσιάζουν βουλιμική συμπεριφορά αλλά δεν πληρούν όλα τα αυστηρά κριτήρια της κλινικής διάγνωσης), τα ποσοστά αυτά τριπλασιάζονται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.
Η Ε. Υ. είναι η συχνότερη διατροφική διαταραχή εμφανίζοντας πολύ μικρότερη απόκλιση ανάμεσα στα δύο φύλα σε σχέση με τη βουλιμία. Στον γενικό πληθυσμό, επηρεάζει περίπου το 3,5% των γυναικών και το 2,0% των ανδρών.

Ποια είναι η αύξηση των ΔΠΤ;

Οι διαταραχές πρόσληψης τροφής (ΔΠΤ) παρουσιάζουν κατακόρυφη και ανησυχητική αύξηση παγκοσμίως, η οποία σε πολλές περιπτώσεις αγγίζει ή ξεπερνά τον διπλασιασμό των περιστατικών σημειώνοντας άνοδο από το 3,4% στο 7.8, στο σύνολο του πληθυσμού. Η αύξηση αυτή αποτυπώνεται ιδιαίτερα στα παιδιά και στους εφήβους που υπερδιπλασιάστηκε Από πανεπιστημιακούς στη χώρα μας εκτιμάται μια αύξηση πασχόντων από το 2019 στο 2020 κατά 15%, ενώ ο υποτροπιασμός στους εφήβους ήταν πάνω από 50% και σε ορισμένες περιπτώσεις έφθασε το 80% ενώ καταγράφηκε σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Έχουμε όμως και αλλαγή του προφίλ και των ηλικιακών ορίων με δραματική μείωση του ορίου ηλικίας έναρξης. Τα συμπτώματα εμφανίζονται πλέον όλο και συχνότερα σε παιδιά ηλικίας 10 έως 14 ετών, ενώ καταγράφονται διαγνώσεις ακόμα και σε παιδιά κάτω των 9 ετών όπως τώρα που κορίτσι 9 ετών νοσηλεύεται στο Αγ. Σοφία. Επίσης έχουμε αύξηση στους άνδρες και στα αγόρια, ενώ καταγράφονται και μελετώνται και νέες μορφές ΔΠΤ.
Αυτή η αύξηση επίσης εξηγείται και την επίδραση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης με την προβολή σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram φιλτραρισμένων εικόνων σώματος μη πραγματικών δεδομένων.
Επίσης τώρα έχουμε και καλύτερη διάγνωση, γιατί οι γιατροί και οι ψυχολόγοι αναγνωρίζουν πλέον πιο εύκολα τα συμπτώματα, ενώ έχει μειωθεί εν μέρει και το κοινωνικό στίγμα.

Ποια είναι η εικόνα σε Αθήνα και ποια στην επαρχία; 

Η κατάσταση στην Ελλάδα όσον αφορά την αντιμετώπιση των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) στο δημόσιο σύστημα υγείας (ΕΣΥ) χαρακτηρίζεται από δραματική αναντιστοιχία ανάμεσα στη ραγδαία αύξηση των περιστατικών και στις διαθέσιμες δωρεάν δομές.
Οι εξειδικευμένες δημόσιες ή δωρεάν δομές στην Ελλάδα είναι 2 παιδιών και εφήβων, 2 ενηλίκων και 1 για ηλικίες 16 - 24 και δύο ΑΜΚΕ στην Αθήνα, 1 στην Θεσσαλονίκη, αφήνοντας την επαρχία εντελώς ακάλυπτη.

Κάποια ελαφρά περιστατικά στην Επαρχία μπορεί να καλύπτονται σε Πανεπιστημιακές ψυχιατρικές ή παιδοψυχιατρικές χωρίς να υπάρχει πάντα το εξειδικευμένο προσωπικό, με αποτέλεσμα όλα σχεδόν τα περιστατικά να φθάνουν στην Αθήνα.

Οι επιπτώσεις είναι οι Μεγάλες Λίστες Αναμονής λόγω του ελάχιστου αριθμού κλινών και εξειδικευμένου προσωπικού, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους μπορεί να περιμένουν από αρκετούς μήνες έως και πάνω από έναν χρόνο για ένα προγραμματισμένο ραντεβού ή για εισαγωγή σε κλινική. Σε μια νόσο στην οποία η έγκαιρη παρέμβαση είναι ζήτημα ζωής και θανάτου, η αναμονή αυτή αποβαίνει μοιραία.
Υπάρχει Κενό στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα και Πρόληψη, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν οργανωμένα προγράμματα στα σχολεία ή στα τοπικά κέντρα υγείας για την έγκαιρη ανίχνευση των συμπτωμάτων. Οι γονείς συνήθως αντιλαμβάνονται το πρόβλημα όταν η διαταραχή έχει ήδη εδραιωθεί και έχει προκαλέσει σοβαρές οργανικές βλάβες.
Υπάρχει μεγάλη Οικονομική Επιβάρυνση, εξαιτίας των ελλείψεων του ΕΣΥ, με αποτέλεσμα η πλειονότητα των περιστατικών να οδηγείται στον ιδιωτικό τομέα. Το κόστος της μακροχρόνιας αυτής θεραπείας είναι δυσβάσταχτο για τις περισσότερες ελληνικές οικογένειες, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να διακόπτουν τη φροντίδα τους.

Τι πρέπει να γίνει;

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα από την Ιατρική κοινότητα διατυπώνεται η ανάγκη για:

  • Στρατηγική καταπολέμησης του στίγματος με την εντατικοποίηση της ενημέρωσης της κοινότητας.
  • Ευαισθητοποίηση με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων για την αντιμετώπιση σε επίπεδο Α' βάθμιας φροντίδας υγείας που χρειάζεται επειγόντως ενίσχυση.
  • Μείωση του χρόνου πρόσβασης των πασχόντων σε εξειδικευμένη θεραπεία
  • Ενίσχυση της ενδονοσοκομειακής φροντίδας σε συνδυασμό με τη δημιουργία Κέντρων Ημέρας
  • Και τέλος, πίεση προς το Υπουργείο Υγείας για τη διασφάλιση πόρων και τη δημιουργία σε πανελλαδική κλίμακα νέων δομών εξειδικευμένων υπηρεσιών για ΔΠ

Το ΕΠΙΣΤΡΕΦΩ επανειλημμένα έχει απευθυνθεί στο Υπουργείο Υγείας για την προώθηση των παραπάνω αιτημάτων, αλλά δυστυχώς αντί βελτίωσης έχουμε επιδείνωση της κατάστασης με τελευταίο περιστατικό την εγκατάλειψη από τη θεραπεία των ΔΠΤ και της στήριξης των οικογενειών για τα άτομα των 18 ΑΝΩ μετά την συγχώνευσή του στον ΕΟΠΑΕ και τη μείωση του νοσηλευτικού προσωπικού στις υπάρχουσες δημόσιες δομές θεραπείας.

Επίσης επανειλημμένα έχει απευθυνθεί στο Υπουργείο Παιδείας για την προώθηση της Πρόληψης στην Σχολική Κοινότητα χωρίς αποτέλεσμα. Οι διαπιστώσεις αυτές καταγράφηκαν και στην Ημερίδα που διοργάνωσε ο Σύλλογος με αφορμή τη δεκαετή δράση του και επισημάνθηκε η ανάγκη του συντονισμού της θεραπευτικής κοινότητας των οικογενειών και των διδασκόντων σε Α' και Β' βάθμια εκπαίδευση.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Παρουσία Γεωργιάδη τα εγκαίνια του ερευνητικού κέντρου της ΒΙΑΝΕΞ στην Πάτρα
Φακοί επαφής που επιδιορθώνονται με ακτινοβολία UV
Λάθη που μειώνουν την απορρόφηση βιταμίνης D από συμπληρώματα