Για πολλά χρόνια η ΔΕΠΥ ήταν συνδεδεμένη κυρίως με την εικόνα ενός αγοριού με έντονη υπερκινητικότητα και διασπαστική συμπεριφορά. Ωστόσο, η νεότερη βιβλιογραφία δείχνει ότι αυτή η στερεοτυπική εικόνα δεν περιγράφει επαρκώς την εκδήλωση της ΔΕΠΥ στα κορίτσια και στις γυναίκες, γεγονός που έχει συμβάλει στη μειωμένη αναγνώριση και καθυστερημένη διάγνωση του γυναικείου πληθυσμού.

Η κλινική εικόνα στις γυναίκες

Στις γυναίκες, η ΔΕΠΥ εμφανίζεται συχνότερα με συμπτώματα απροσεξίας, αποδιοργάνωσης, αφηρημάδας, αίσθημα υπερφόρτωσης και δυσκολία στη διαχείριση καθημερινών απαιτήσεων. Η υπερκινητικότητα μπορεί να μην είναι τόσο ορατή εξωτερικά, αλλά να βιώνεται περισσότερο ως εσωτερική ανησυχία, αίσθηση εσωτερικού χάους ή δυσκολία χαλάρωσης, κάτι που κάνει την εικόνα της διαταραχής λιγότερο παρατηρίσιμη.

Γιατί συχνά δεν αναγνωρίζεται έγκαιρα

Ένας βασικός λόγος καθυστέρησης είναι ότι τα διαγνωστικά κριτήρια και η κλινική εικόνα που κυριάρχησαν ιστορικά, βασίστηκαν κυρίως σε δείγματα αγοριών, με πιο εξωτερικευμένες μορφές συμπτωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες με περισσότερο απρόσεκτο ή εσωτερικευμένο προφίλ είναι πιθανό να μην ταιριάζουν με το κλασικό στερεότυπο της ΔΕΠΥ και ,άρα, να περνούν απαρατήρητες.
Η βιβλιογραφία δείχνει επίσης ότι γονείς και εκπαιδευτικοί, είναι συχνά λιγότερο πιθανό να παραπέμψουν ένα κορίτσι για αξιολόγηση, ακόμη και όταν παρουσιάζει συμπτώματα συμβατά με αυτά της ΔΕΠΥ. Τα κορίτσια έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν αντιληπτά μόνο όταν η δυσκολία γίνει πολύ έντονη ή όταν συνοδεύεται από πιο εξωτερικευμένες συμπεριφορές, ενώ διαφορετικά μπορεί να θεωρηθούν απλώς αφηρημένα και αγχώδη.

Ο ρόλος των έμφυλων προσδοκιών

Οι κοινωνικές προσδοκίες γύρω από το φύλο παίζουν σημαντικό ρόλο στον τρόπο που ερμηνεύονται τα συμπτώματα. Τα κορίτσια και οι γυναίκες συχνά ενθαρρύνονται να είναι ήσυχες, συνεργάσιμες, οργανωμένες και κοινωνικά καθωσπρέπει, οπότε πολλές μαθαίνουν να καλύπτουν ή να αντισταθμίζουν τις δυσκολίες τους ώστε να μην εκτίθενται κοινωνικά.

Αυτές οι στρατηγικές αντιστάθμισης μπορεί να περιλαμβάνουν υπερβολική προσπάθεια, τελειοθηρία, αυστηρή αυτοπειθαρχία ή εξάρτηση από εξωτερική δομή και υποστήριξη. Παρότι εξωτερικά μπορεί να δίνουν την εντύπωση καλής λειτουργικότητας, στην πραγματικότητα συχνά κρύβουν μεγάλη εξάντληση, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την αυτοεκτίμηση και την ψυχική τους υγεία.

Συννοσηρότητα και λανθασμένες διαγνώσεις

Στις γυναίκες με ΔΕΠΥ είναι συχνές οι εσωτερικευμένες δυσκολίες, όπως το άγχος, τα καταθλιπτικά συμπτώματα, η συναισθηματική αστάθεια και η χαμηλή αυτοεκτίμηση. Εξαιτίας αυτής της εικόνας, πολλές γυναίκες λαμβάνουν πρώτα διάγνωση ή θεραπεία για συννοσηρές δυσκολίες, ενώ η ΔΕΠΥ μπορεί να παραμένει αόρατη ή ακόμα και να παρερμηνεύεται.

Μία συστηματική ανασκόπηση για τις ενήλικες γυναίκες με αργή διάγνωση έδειξε ότι πολλές από αυτές πέρασαν χρόνια νιώθοντας «διαφορετικές», «τεμπέλες» ή «ανεπαρκείς», χωρίς να έχουν ένα πλαίσιο κατανόησης για τις δυσκολίες τους. Αυτή η χρόνια αυτομομφή συνδέεται με συναισθήματα ντροπής, ενοχής, αρνητικής εικόνας εαυτού και σημαντικής ψυχοκοινωνικής επιβάρυνσης.

Πότε γίνονται πιο ορατές οι δυσκολίες

Σε πολλές περιπτώσεις η ΔΕΠΥ γίνεται πιο εμφανής όταν αυξάνονται οι απαιτήσεις της ζωής. Περίοδοι όπως η μετάβαση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι σπουδές, η εργασία, η μητρότητα ή άλλες φάσεις αυξημένης οργάνωσης και ευθύνης μπορούν να φέρουν στην επιφάνεια δυσκολίες που προηγουμένως παρέμεναν καλυμμένες.
Η βιβλιογραφία δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην εφηβεία ως περίοδο αυξημένης ευαλωτότητας. Οι κοινωνικές σχέσεις γίνονται πιο απαιτητικές, οι σχολικές, και αργότερα επαγγελματικές, υποχρεώσεις αυξάνονται, ενώ οι συναισθηματικές και ορμονικές μεταβολές μπορούν να επιβαρύνουν περαιτέρω την εικόνα, κάνοντας τις δυσκολίες πιο έντονες ή πιο εμφανείς.

Οι συνέπειες της καθυστερημένης διάγνωσης

Η καθυστερημένη αναγνώριση δεν είναι απλώς μια χρονική καθυστέρηση στη διάγνωση, αλλά μπορεί να επηρεάσει βαθιά την αυτοεικόνα και την πορεία ζωής μιας γυναίκας. Οι γυναίκες που διαγνώστηκαν σε μεγαλύτερη ηλικία, περιγράφουν συχνά χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες στις σχέσεις, αίσθημα αποτυχίας, δυσκολία συναισθηματικής ρύθμισης και την επίμονη εμπειρία ότι πρέπει συνεχώς να προσπαθούν περισσότερο από τους άλλους για να αντεπεξέλθουν.
Οι ίδιες πηγές δείχνουν επίσης ότι η καθυστέρηση αυτή μπορεί να συνοδεύεται από δυσπροσαρμοστικές στρατηγικές αντιμετώπισης, όπως χρήση ουσιών, προβληματικές σχέσεις ή άλλες συμπεριφορές που λειτουργούν ως τρόποι διαχείρισης της εσωτερικής αποδιοργάνωσης. Παράλληλα, η έλλειψη έγκαιρης εξήγησης για τις δυσκολίες ενισχύει το βίωμα της προσωπικής αποτυχίας και όχι της κλινικής κατανόησης που απαιτεί μία διαταραχή όπως η ΔΕΠΥ.

Η σημασία της διάγνωσης

Για πολλές γυναίκες, η διάγνωση στην ενήλικη ζωή λειτουργεί ως σημείο ανακούφισης και επανανοηματοδότησης της προσωπικής τους ιστορίας. Η ανασκόπηση των Attoe και Climie έδειξε ότι, μετά τη διάγνωση, πολλές γυναίκες ένιωσαν πως απέκτησαν επιτέλους μια εξήγηση για τις δυσκολίες τους, γεγονός που μείωσε την αυτοκριτική και ενίσχυσε την αυτοαποδοχή.

Η σωστή αναγνώριση της ΔΕΠΥ στις γυναίκες είναι σημαντική όχι μόνο για τη διάγνωση, αλλά και για την πρόσβαση σε κατάλληλη υποστήριξη, ψυχοεκπαίδευση και θεραπευτικές παρεμβάσεις. Όσο περισσότερο οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας και το ευρύτερο κοινό κατανοούν ότι η “γυναικεία” ΔΕΠΥ μπορεί να είναι πιο εσωτερικευμένη και πιο σιωπηλή, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα έγκαιρης αναγνώρισης και ουσιαστικής βοήθειας.

Συνολικά, η βιβλιογραφία δείχνει ότι η ΔΕΠΥ στις γυναίκες συχνά δεν μοιάζει με το παραδοσιακό στερεότυπο με το οποίο έχει συνδεθεί διαγνωστικά η διαταραχή. Η πιο συχνή παρουσίαση με απροσεξία, εσωτερικευμένη δυσφορία, συναισθηματική επιβάρυνση και αντισταθμιστικές συμπεριφορές, συμβάλλει στο να καθυστερεί η αναγνώριση, συχνά μέχρι την ενήλικη ζωή.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Almekhlafi, K., & Jain, S. (2024). Unveiling gender disparities in ADHD: A literature review on factors and impacts of late diagnosis in females (2010–2023). Journal of Women's Mental Health, 1(1), 9–21. https://openaccesspub.org/womans-mental-health/article/2125

Attoe, D. E., & Climie, E. A. (2023). Miss. Diagnosis: A systematic review of ADHD in adult women. Journal of Attention Disorders, 27(7), 645–657. https://doi.org/10.1177/10870547231161533

ADHD Europe. (n.d.). Διακήρυξη για τη ΔΕΠΥ σε κορίτσια και γυναίκες. https://adhd-women.eu/blog/declaration_greek/

Young, S., et al. (2020). Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach to assessment, diagnosis and management. BMC Psychiatry, 20, 404. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02707-9

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΕΟΦ: Σε περιορισμένη διαθεσιμότητα 263 + 28 φάρμακα τον Mάιο [πίνακας]
Νέα εποχή στη θεραπεία του πολλαπλού μυελώματος: Χημειοθεραπεία και στο σπίτι
Xιλιάδες συμμετέχοντες στο Run Bike Care 2026