Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Copenhagen Economics, περίπου 1 εκατομμύριο ασθενείς στην Ευρώπη με χρόνιες νόσους βασίζονται για τη ζωή τους σε φάρμακα που παράγονται από πλάσμα (PDMPs). Οι ανάγκες για πλάσμα, ώστε να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή φαρμάκων είναι μεγάλες. Για παράδειγμα, η θεραπεία ενός ασθενούς με αιμορροφιλία απαιτεί 1.200 δωρεές πλάσματος το έτος, με ανεπάρκεια alfa-1 αντιθρυψίνης 900 δωρεές ετησίως και με πρωτογενή ανοσοεπάρκεια 130 δωρεές ανά έτος. Ασθενείς με χρόνιες/σπάνιες νόσους έχουν εφ’ όρου ζωής ανάγκη για αυτά τα φάρμακα. Εκτός από αυτούς τους ασθενείς, οι ανάγκες για πλάσμα είναι αυξημένες και λόγω του γεγονότος ότι το πλάσμα χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο σε ιατρικές πράξεις, οπότε όλο και περισσότεροι ασθενείς θα έχουν ανάγκη αυτά τα φάρμακα.

Η διαδικασία παραγωγής των PDMPs είναι σύνθετη, εξαιρετικά εξειδικευμένη και ιδιαίτερα απαιτητική σε πόρους, υποδομές και υψηλή τεχνογνωσία. Για αυτόν τον λογο, η πλήρης κάλυψη όλων των σταδίων της παραγωγικής αλυσίδας - από τη συλλογή έως την κλασματοποίηση, την αδρανοποίηση, απομάκρυνση και εξάλειψη παθογόνων μέχρι το τελικό προϊόν και την τελική διάθεση - σε μία μόνο χώρα δεν είναι ρεαλιστική.

Η παραγωγή των PDMPs εξαρτάται αποκλειστικά από εθελοντές δότες.

Σε συνδυασμό με τη διαρκώς αυξανόμενη ανάγκη των ασθενών για συνεχή, ασφαλή και επαρκή διαθεσιμότητα φαρμάκων πλάσματος, η εφοδιαστική αλυσίδα καθίσταται εγγενώς πιο απαιτητική σε σύγκριση με άλλες φαρμακευτικές παραγωγές.

H Ευρώπη και η Ελλάδα δεν συλλέγουν αρκετές ποσότητες πλάσματος για να καλυφθούν οι ανάγκες. Στην Ε.Ε συλλέγονται 9.300.000 λίτρα πλάσματος. Το 50% προέρχεται από περισσότερα από 190 ιδιωτικά κέντρα στην Αυστρία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Γερμανία.

Η πανδημία, κατά τη διάρκεια της οποίας περιορίστηκαν οι δωρεές πλάσματος, καθώς και οι ανησυχίες για γεωπολιτικά προβλήματα, οδήγησαν στην ανάγκη απεξάρτησης της Ευρώπης από την εισαγωγή πλάσματος από τις ΗΠΑ. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται η συλλογή περισσότερου πλάσματος εντός ευρωπαϊκού εδάφους.

Στις χώρες στις οποίες υπάρχουν συνεργατικά συστήματα συλλογής, η εθελοντική αιμοδοσία είτε έχει μείνει σταθερή είτε έχει αυξηθεί. Αυτό αποδίδεται στην περαιτέρω καλλιέργεια της κουλτούρας του εθελοντισμού. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το 2023 σημειώθηκε αύξηση κατά 2,6% στις δωρεές αίματος.

Για να αυξηθούν οι ποσότητες πλάσματος στην Ε.Ε. θα πρέπει τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδος, να ενισχύσουν την εθελοντική προσφορά πλάσματος με τη διαδικασία της πλασμαφαίρεσης, η οποία είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος συλλογής, μια ασφαλής και σχετικά απλή διαδικασία που διαρκεί περίπου 90 λεπτά.

Οι εθνικοί νομοθέτες προέβλεψαν την αποζημίωση για τον χρόνο, την προσπάθεια και την αυτοδέσμευση των δοτών σε αυτή τη διαδικασία. Σε ευρωπαϊκές χώρες με νομοθετημένη κατ’αποκοπή αποζημίωση, τα όρια κυμαίνονται μεταξύ 25-40 ευρώ ανά δωρεά και οι δότες έχουν τη δυνατότητα να δωρίζουν πλάσμα έως 60 φορές τον χρόνο, ανάλογα με την εθνική καθοδήγηση, τη διάθεση και την κατάσταση της υγείας τους.

Ελλάδα

Στη χώρα μας, δεν υπάρχουν κέντρα συλλογής πλάσματος για την παραγωγή αυτών των τόσο κρίσιμων για τη ζωή ασθενών, φαρμάκων. Το πλάσμα που συλλέγεται από τις ολικές αιμοδοσίες απορρίπτεται και δεν χρησιμοποιείται επομένως στην παραγωγική διαδικασία φαρμάκων. Το νομικό κενό δεν επιτρέπει την αξιοποίηση πλάσματος για την παραγωγή φαρμάκων. Σήμερα, υπάρχουν 60.000 λίτρα αποθηκευμένα σε βαθιά ψύξη και η δυνητική αξιοποίησή τους θα μπορούσε να καλύψει τις θεραπείες 58 ασθενών.

Η Ελλάδα, προσαρμόζοντας το θεσμικό της πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή αλυσίδα επάρκειας προϊόντων πλάσματος, επιτρέποντας τη συνύπαρξη κρατικών και μη κρατικών δομών συλλογής πλάσματος.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν, πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του εθελοντισμού, η πρόθεση υγιών δοτών να δώσουν πλάσμα. Αν υγιείς άνθρωποι δεν προσφέρουν εθελοντικά πλάσμα για την παραγωγή φαρμάκων, οι ασθενείς που βασίζονται σε αυτά για τις θεραπείες τους δεν θα έχουν πρόσβαση σε αυτές- κάτι που οδηγεί σε κίνδυνο για την υγεία τους και κατά προέκταση τη ζωή τους. Το πλάσμα θα σώσει ζωές και θα βοηθήσει ασθενείς να ζουν με καλύτερη ποιότητα ζωής. Η δωρεά πλάσματος είναι μια πράξη αλληλεγγύης, που χαρίζει ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς!

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης ο πρωθυπουργός
Μπορεί ένα δημοφιλές συμπλήρωμα να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης;
Ημερίδα της Ένωσης Μαιευτήρων  Γυναικολόγων Ελλάδος: ''Από την Εφηβεία στην Εμμηνόπαυση – Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε γυναίκα''