Ο όρος «scanxiety» εισήχθη ως νεολογισμός το 2011 από τον Αμερικανό συγγραφέα, επιζώντα από καρκίνο Bruce Feiler και καθιερώθηκε έκτοτε. Προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων scan (εξέταση / ιατρική απεικόνιση) και anxiety (άγχος), και περιγράφει την συναισθηματική πίεση του ασθενή πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια απεικονιστική εξέταση (CT, MRI ή PET scans). Ο συγγραφέας περιέγραφε γλαφυρά το δικό του βίωμα ως «τακτικό ραντεβού με το ψηφιακό πεπρωμένο», και «χορήγηση δόσης ραδιενεργών ισοτόπων σαν του Τσέρνομπιλ» στο σώμα του.

«Οι σαρώσεις είναι σαν περιστρεφόμενες πόρτες, συναισθηματικοί τροχοί ρουλέτας που μας περιστρέφουν για λίγες μέρες και μας ‘φτύνουν’ από την άλλη πλευρά. Προσγειωθείτε στο κόκκινο, είμαστε για ένα ακόμη ταξίδι στη Χώρα του Καρκίνου. Προσγειωθείτε στο μαύρο, έχουμε λίγους μήνες ακόμη ελευθερία», έγραψε χαρακτηριστικά στο περιοδικό ΤΙΜΕ.

Στο Τμήμα PET/CT του Θεαγένειου αντικαρκινικού νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, που συμπληρώνει 10 χρόνια λειτουργίας και έχει εξετάσει περίπου 28.000 ασθενείς, εφαρμόζεται ειδικό πρωτόκολλο φροντίδας με στόχο τη μείωση του άγχους του εξεταζόμενου. Η τεχνολόγος ραδιολογίας – ακτινολογίας Αγγελική Πιπιντάκου, περιγράφει στο iatronet.gr τα χαρακτηριστικά του φαινομένου και τις τεχνικές αντιμετώπισης, επισημαίνοντας πως το ισχυρότερο όπλο απέναντι στο φόβο είναι η ανθρώπινη ενσυναίσθηση. 

«Φοβάται κυρίως το μετά»

Ο όρος «Scanxiety» αναφέρεται στο άγχος του ασθενή:

  • Πριν από την εξέταση: Φόβος για την πιθανή διάγνωση ή υποτροπή.
  • Κατά τη διάρκεια της εξέτασης: Σωματική δυσφορία ή κλειστοφοβία μέσα στο μηχάνημα.
  • Μετά την εξέταση: Η εξαντλητική αναμονή για τα αποτελέσματα, η οποία συχνά θεωρείται το πιο στρεσογόνο στάδιο. 

«Θεωρώ πως ο ασθενής δεν φοβάται το ίδιο το μηχάνημα, αλλά κυρίως αυτό που θα έρθει μετά, δηλαδή τη διάγνωση», αναφέρει η κ. Πιπιντάκου, εξηγώντας πως «επειδή αυτό ανιχνεύει καρκίνο, μετάσταση και πορεία θεραπείας, το άγχος ξεκινά από τη στιγμή που θα κλείσει το ραντεβού και διαρκεί μέχρι την παραλαβή των αποτελεσμάτων».

Τα συμπτώματα διακρίνονται σε σωματικά (ταχυκαρδία, δυσκολία στην αναπνοή, αϋπνία, ναυτία και αυξημένη αρτηριακή πίεση) ή ψυχολογικά (εκνευρισμός, δυσκολία στη συγκέντρωση και αίσθημα αποδιοργάνωσης), ενώ σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αποφυγή της εξέτασης, θέτοντας σε κίνδυνο τη θεραπεία του ασθενή.

«Θέλουμε να μειώσουμε το άγχος του, γιατί έτσι θα διασφαλίσουμε την ακρίβεια των διαγνωστικών αποτελεσμάτων, θα του παρέχουμε μια θετική εμπειρία, θα ενισχύσουμε την επικοινωνία μεταξύ μας και θα ελαχιστοποιήσουμε την ανάγκη για επανάληψη της εξέτασης», επεσήμανε η τεχνολόγος.

Το πρωτόκολλο στο Θεαγένειο

Το 80% όσων κάνουν εξέταση PET/CT είναι ογκολογικοί ασθενείς, οι οποίοι χρειάζεται να παραμείνουν συνολικά 2,5 ως 3 ώρες στο Τμήμα για να ολοκληρώσουν τη διαδικασία, που περιλαμβάνει προετοιμασία, χορήγηση ραδιοφαρμάκου, αναμονή 1 ώρα και 15 λεπτά και σάρωση στο μηχάνημα για 15 ως 35 λεπτά. Το πρωτόκολλο φροντίδας που στοχεύει στη μείωση του άγχους σε κάθε στάδιο και στη σωστή ολοκλήρωση της διαγνωστικής εξέτασης, περιλαμβάνει:

Κατά τη διαδικασία - προετοιμασία, κλειδί είναι η επικοινωνία και η αναλυτική ενημέρωση. Το προσωπικό πρέπει να απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα που έχει ο ασθενής που προσέρχεται για να κλείσει το ραντεβού: Πώς γίνεται η εξέταση, διατροφή, πώς γίνεται η χορήγηση ραδιοφαρμάκου, επίσκεψη στους χώρους εξέτασης και αναμονής, γραπτές οδηγίες, παραπομπή στην ιστοσελίδα και τηλέφωνο για τυχόν απορίες. Στους ασθενείς με αυξημένο άγχος ορίζεται συχνά πολύ πρωινό ραντεβού, ώστε να μειωθεί ο χρόνος αναμονής.

Στον χρόνο αναμονής μετά τη χορήγηση του ραδιοφαρμάκου, ο ασθενής βρίσκεται σε ένα δωμάτιο που έχει σχεδιαστεί ώστε να του παράσχει υποστηρικτικό περιβάλλον, με αναπαυτικά καθίσματα, κατάλληλη θερμοκρασία και χρήση οπτικοακουστικών μέσων χαλάρωσης: Βλέπει εικόνες φύσης στους τοίχους, ακούει από τα ηχεία χαλαρωτική μουσική ενώ έχει στη διάθεσή του σύστημα ενδοεπικοινωνίας.

Στο δωμάτιο της εξέτασης, η οροφή πάνω από το PET/CT είναι διαμορφωμένη με χρήση φωτιζόμενων εικόνων, υπάρχει κλειστό κύκλωμα κάμερας, ενδοεπικοινωνία, συσκευή κλήσης, κατάλληλη θερμοκρασία και φωτισμός, ενώ ο εξεταζόμενος ακούει μουσική. Οι τεχνολόγοι αποφεύγουν τις βιαστικές κινήσεις κατά την τοποθέτησή του, του προτείνουν μια μάσκα για τα μάτια αν έχει κλειστοφοβία, ενώ τον διαβεβαιώνουν ότι τον παρακολουθούν στη διάρκεια της εξέτασης

Στους ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε ακτινοθεραπεία, εφαρμόζεται μάσκα στο PET/CT στη διάρκεια του σχεδιασμού (treatment planning) με στόχο την ακινητοποίηση του κεφαλιού και τη στοχευμένη ακτινοβόληση. «Αντί για μάσκα ακινητοποίησης, χρησιμοποιούμε τον όρο μάσκα ασφαλείας, που θα δώσει ένα πιο θετικό μήνυμα στον ασθενή, ότι θα τον βοηθήσει κι όχι απλά θα τον ακινητοποιήσει. Οι λέξεις έχουν κι αυτές τη σημασία τους», εξηγεί η κ. Πιπιντάκου.

Στο πιο στεσογόνο στάδιο, αυτό της αναμονής των αποτελεσμάτων, το μεγαλύτερο μέσο μείωσης του άγχους είναι η γραμμή επικοινωνίας που διατηρείται με τον ασθενή, ο οποίος ενημερώνεται για τον χρόνο και τον τρόπο παραλαβής.

Η ανταμοιβή της ενσυναίσθησης

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ασθενής εμφανίζει τόσο αυξημένο άγχος που αρνείται να εξεταστεί και ζητάει να αποχωρήσει. Η επιμονή του προσωπικού, η επικοινωνία, η ενημέρωση και η ενσυναίσθηση έχουν κυρίαρχο ρόλο στην προσπάθεια να μεταπειστεί. Το στατιστικό – «παράσημο» του Τμήματος είναι πως στα 10 χρόνια λειτουργίας του PET/CT κανένας ασθενής δεν εγκατέλειψε.

Η κ. Πιπιντάκου ανακαλεί στη μνήμη της την περίπτωση ενός 35χρονου άνδρα, που είχε πάει στο Τμήμα για να κάνει σχεδιασμό πριν την ακτινοθεραπεία. «Ήταν πάρα πολύ αρνητικός, με το που ξάπλωσε στο μηχάνημα σηκώθηκε και είπε δεν το κάνω. Επιμείναμε, τον ενημερώσαμε, του δώσαμε χρόνο και έκανε την εξέταση μετά από μισή ώρα», θυμάται και προσθέτει: «Στη συνέχεια ο ασθενής έκανε τη θεραπεία του, πήγε πάρα πολύ καλά. Ένα χρόνο μετά ήταν ελεύθερος νόσου, ήρθε να μας αγκαλιάσει και έκλαιγε συγκινημένος, λέγοντας ότι αν δεν επιμέναμε δεν θα είχε ίαση».

Αυτή η ανταμοιβή είναι η προωθητική δύναμη στο προσωπικό. «Εφαρμόζουμε τα πρωτόκολλα, αλλά η ενσυναίσθηση είναι το μεγαλύτερο όπλο όσων εργαζόμαστε στην υγεία. Εδώ στην Πυρηνική είμαστε μια οικογένεια και βάζουμε και τον ασθενή μέσα σε αυτή την οικογένεια», καταλήγει.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Οπτικών Οπτομετρών απαντά στην Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία
Αυξάνονται τα ασφάλιστρα υγείας, υποχωρούν τα νέα ατομικά συμβόλαια
Bayer: Πούλησε μερίδιο $3,4 δισ. στην μονάδα αντισυλληπτικών