Η λιποθυμία είναι μια ξαφνική απώλεια της συνείδησης που μπορεί να συμβεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και να αφήσει πίσω της φόβο, απορία και σε ορισμένες περιπτώσεις, σοβαρό τραυματισμό. Το άτομο αισθάνεται ότι χάνει τον έλεγχο του σώματός του, η όραση μπορεί να θολώσει, τα πόδια να λυγίσουν και ακολουθεί πτώση στο έδαφος. Συνήθως η απώλεια συνείδησης είναι σύντομη και η επαναφορά αυτόματη. Σε αντίθεση με την καρδιοαναπνευστική ανακοπή, κατά τη λιποθυμία δεν διακόπτεται η λειτουργία της καρδιάς και της αναπνοής.

Η λιποθυμία, ή συγκοπή, δεν είναι από μόνη της μια συγκεκριμένη νόσος. Είναι ένα σύμπτωμα. Πίσω από ένα φαινομενικά «αθώο» επεισόδιο μπορεί να κρύβεται από μια απλή αφυδάτωση ή μια έντονη συναισθηματική φόρτιση μέχρι μια σοβαρή καρδιακή διαταραχή. Γι’ αυτό και κάθε λιποθυμία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται επιπόλαια.

Ο βασικός παθοφυσιολογικός μηχανισμός στη λιποθυμία είναι η παροδική μείωση της εγκεφαλικής αιμάτωσης, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να μην λαμβάνει για σύντομο χρονικό διάστημα την απαραίτητη ποσότητα αίματος και οξυγόνου για τη διατήρηση της συνείδησης. Η καρδιά και η αναπνοή,  συνεχίζουν να λειτουργούν.

Οταν το σώμα χάνει προσωρινά την ισορροπία του

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό σύστημα ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης και της κυκλοφορίας. Κάθε στιγμή, το αυτόνομο νευρικό σύστημα προσαρμόζει την καρδιακή λειτουργία και τον τόνο των αγγείων ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής αιμάτωση του εγκεφάλου.

Όταν όμως αυτή η ισορροπία διαταραχθεί, έστω και προσωρινά, η αρτηριακή πίεση μπορεί να πέσει και η εγκεφαλική αιμάτωση να μειωθεί. Τότε εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά συμπτώματα: ζάλη, αδυναμία, εφίδρωση, ναυτία, ωχρότητα, αίσθημα ζέστης, θολή όραση ή «μαύρισμα» του οπτικού πεδίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πριν προλάβει το άτομο να αντιδράσει, ακολουθεί απώλεια συνείδησης και πτώση.

Αυτά τα προειδοποιητικά συμπτώματα έχουν ιδιαίτερη σημασία. Όταν κάποιος αισθανθεί ότι πρόκειται να λιποθυμήσει, το ασφαλέστερο είναι να ξαπλώσει αμέσως ή να καθίσει σε ασφαλές σημείο. Η κίνηση αυτή μπορεί να αποτρέψει την πτώση και έναν σοβαρό τραυματισμό.

Η συχνότερη μορφή: Αντανακλαστική λιποθυμία

Πολλά επεισόδια οφείλονται σε αντανακλαστικούς μηχανισμούς του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Έντονος φόβος, πόνος, θέα αίματος, συναισθηματική φόρτιση ή παρατεταμένη ορθοστασία μπορεί να προκαλέσουν απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού.

Η λεγόμενη νευροκαρδιογενής λιποθυμία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο οργανισμός αντιδρά με τρόπο που τελικά μειώνει την παροχή αίματος προς τον εγκέφαλο. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η απώλεια συνείδησης για λίγα δευτερόλεπτα.

Η κατάσταση είναι συχνά καλοήθης, όμως η πτώση μπορεί να είναι επικίνδυνη. Ένα άτομο μπορεί να χτυπήσει το κεφάλι του, να υποστεί κάταγμα ή άλλον σοβαρό τραυματισμό. Ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, μια λιποθυμία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές επιπλοκές.

Η ορθοστατική υπόταση

Μια ακόμη σημαντική αιτία είναι η ορθοστατική υπόταση. Όταν ένα άτομο σηκώνεται απότομα από το κρεβάτι ή από μια καρέκλα, η βαρύτητα προκαλεί μετακίνηση αίματος προς τα κάτω άκρα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός αντιδρά γρήγορα: τα αγγεία συσπώνται και η καρδιακή λειτουργία προσαρμόζεται, ώστε να διατηρηθεί η αρτηριακή πίεση και η αιμάτωση του εγκεφάλου.

Όταν αυτή η προσαρμογή είναι ανεπαρκής, η αρτηριακή πίεση μπορεί να μειωθεί σημαντικά. Το άτομο αισθάνεται ζάλη, αστάθεια ή αδυναμία και μπορεί να λιποθυμήσει.

Η ορθοστατική υπόταση είναι συχνότερη σε μεγαλύτερες ηλικίες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερα άτομα, ιδιαίτερα σε συνθήκες αφυδάτωσης, έντονης ζέστης ή μετά από παρατεταμένη ακινησία.

Αλλα οργανικά νοσήματα

Το πιο σημαντικό στοιχείο στην αξιολόγηση μιας λιποθυμίας είναι ότι δεν είναι όλες οι λιποθυμίες ίδιες.

Καρδιακές αρρυθμίες, διαταραχές της καρδιακής βαλβίδας και άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν συγκοπή επειδή μειώνουν απότομα την αποτελεσματική κυκλοφορία του αίματος. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η λιποθυμία που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της άσκησης ή συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή έντονους παλμούς.

Άλλες πιθανές αιτίες είναι η σημαντική απώλεια αίματος, η σοβαρή αφυδάτωση, η υπογλυκαιμία και οι διαταραχές ηλεκτρολυτών. Παθήσεις που επηρεάζουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα, όπως μπορεί να συμβεί σε ορισμένες περιπτώσεις σακχαρώδη διαβήτη, μπορούν επίσης να διαταράξουν τη φυσιολογική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Για τον λόγο αυτό, μια ανεξήγητη ή επαναλαμβανόμενη λιποθυμία χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει λεπτομερές ιστορικό, κλινική εξέταση, μέτρηση αρτηριακής πίεσης και ηλεκτροκαρδιογράφημα, ενώ ανάλογα με τα ευρήματα μπορεί να απαιτηθούν επιπλέον εξετάσεις.

Η ζέστη και η αφυδάτωση

Το καλοκαίρι δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τη λιποθυμία. Η υψηλή θερμοκρασία προκαλεί αγγειοδιαστολή, ενώ η έντονη εφίδρωση οδηγεί σε απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών. Όταν η πρόσληψη υγρών δεν επαρκεί για να αναπληρώσει αυτές τις απώλειες, μειώνεται ο όγκος του κυκλοφορούντος αίματος και μπορεί να προκληθεί υπόταση.

Η παρατεταμένη παραμονή στον ήλιο, η ορθοστασία και η σωματική καταπόνηση μπορούν να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η πρόληψη της αφυδάτωσης, η αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στη ζέστη και η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Πρώτες βοήθειες: Τα πρώτα δευτερόλεπτα μετρούν 

Όταν κάποιος λιποθυμήσει, πρέπει να τοποθετηθεί με ασφάλεια ανάσκελα και, εφόσον δεν υπάρχει τραυματισμός ή άλλη αντένδειξη, τα πόδια μπορούν να ανασηκωθούν. Τα στενά ρούχα χαλαρώνουν και εξασφαλίζεται επαρκής αερισμός.

Δεν πρέπει να δοθεί νερό, φαγητό, καφές ή οποιοδήποτε άλλο υγρό σε άτομο που δεν έχει ανακτήσει πλήρως τις αισθήσεις του. Υπάρχει κίνδυνος εισρόφησης.

Η λιποθυμία δεν πρέπει να αγνοείται

Η λιποθυμία μπορεί να είναι μια σύντομη και τελικά ακίνδυνη αντίδραση του οργανισμού, μπορεί όμως να αποτελεί και το πρώτο σημάδι μιας σοβαρής πάθησης. Η διαφορά δεν μπορεί πάντα να αναγνωριστεί χωρίς σωστή ιατρική αξιολόγηση.

Η σωστή αντιμετώπιση δεν είναι απλώς να «συνέλθει» ο άνθρωπος. Είναι να κατανοηθεί γιατί έχασε τις αισθήσεις του.

Γιατί πίσω από λίγα δευτερόλεπτα απώλειας συνείδησης μπορεί να βρίσκεται μια παροδική ψυχοσωματική αντίδραση στο stress — αλλά μπορεί επίσης να κρύβεται μια επείγουσα διαταραχή που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Η λιποθυμία, επομένως, δεν είναι απλώς μια πτώση. Είναι ένα μήνυμα του οργανισμού. Και κάθε τέτοιο μήνυμα αξίζει να ακούγεται με προσοχή.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Η ινδική Gland Pharma ξεπέρασε τις προβλέψεις για τριμηνιαία κέρδη, λόγω ισχυρών πωλήσεων σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Τα μικροπλαστικά στις συσκευασίες τροφίμων αυξάνουν τον κίνδυνο για λιπώδη νόσο του ήπατος
Χωρίς αξονικό τομογράφο το νοσοκομείο "Αττικόν"