Μια νέα, πολλά υποσχόμενη προσέγγιση γονιδιακής θεραπείας για την οικογενή υπερχοληστερολαιμία δοκιμάστηκε για πρώτη φορά σε ανθρώπους, με ερευνητές στις ΗΠΑ να καταγράφουν σημαντική και παρατεταμένη μείωση της "κακής" LDL χοληστερόλης. Τα αποτελέσματα της πρώιμης μελέτης φάσης Ι δημοσιεύθηκαν στο "New England Journal of Medicine" και ανοίγουν τον δρόμο για μια πιθανή θεραπεία που θα μπορούσε στο μέλλον να χορηγείται ακόμη και μία φορά.

Η προσέγγιση στοχεύει το PCSK9, ένα ένζυμο που παράγεται στο ήπαρ και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης. Στο ίδιο μόριο στοχεύουν και ορισμένα από τα πλέον αποτελεσματικά σύγχρονα φάρμακα για τη μείωση της LDL, όπως τα μονοκλωνικά αντισώματα έναντι του PCSK9. Είναι γνωστό ότι άνθρωποι που φέρουν φυσικές, μη λειτουργικές παραλλαγές του γονιδίου PCSK9 έχουν χαμηλότερα επίπεδα LDL και πολύ μικρότερο κίνδυνο αθηροσκληρωτικών καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Η νέα θεραπεία χρησιμοποιεί λιπιδικά νανοσωματίδια, μέσα στα οποία μεταφέρεται το απαραίτητο γενετικό υλικό για το λεγόμενο base editing. Το σύστημα εισέρχεται στα κύτταρα του ήπατος και προκαλεί στοχευμένη αλλαγή στο γονίδιο PCSK9, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η παραγωγή του ενζύμου. Σε αντίθεση με τα φάρμακα που χρειάζονται επαναλαμβανόμενη χορήγηση, η συγκεκριμένη παρέμβαση αποσκοπεί σε μόνιμη γενετική αλλαγή.

Στη μελέτη συμμετείχαν 35 άνθρωποι με ετερόζυγη οικογενή υπερχοληστερολαιμία και σοβαρή καρδιαγγειακή νόσο. Οι συμμετέχοντες έλαβαν μία μόνο δόση της υπό διερεύνηση θεραπείας, σε έξι διαφορετικές δοσολογίες, από 0,3 έως 1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους.

Η ανταπόκριση ήταν δοσοεξαρτώμενη. Στην υψηλότερη δόση, τα επίπεδα του PCSK9 μειώθηκαν κατά μέσο όρο κατά 88%, ενώ η LDL χοληστερόλη μειώθηκε κατά 62%, δηλαδή κατά περίπου 78 mg/dl. Στους 15 συμμετέχοντες που παρακολουθήθηκαν για τουλάχιστον έναν χρόνο, η μείωση των επιπέδων φάνηκε να διατηρείται, εύρημα που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για μια θεραπεία που στοχεύει σε μακροχρόνια δράση.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν ήταν κυρίως ήπιες έως μέτριες και σχετίζονταν με την έγχυση, ενώ ήταν παροδικές. Καταγράφηκαν επίσης προσωρινές μεταβολές στις εργαστηριακές τιμές που αφορούν τη λειτουργία του ήπατος.

Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία είναι κληρονομική διαταραχή που προκαλεί πολύ υψηλά επίπεδα LDL από μικρή ηλικία και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πρόωρης αθηροσκλήρωσης, εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων. Η ετερόζυγη μορφή, κατά την οποία η γενετική διαταραχή κληρονομείται από τον έναν γονέα, είναι σχετικά συχνή, ενώ η πολύ σοβαρότερη ομόζυγη μορφή, όταν η μετάλλαξη κληρονομείται και από τους δύο γονείς, είναι εξαιρετικά σπάνια.

Παρά την αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων θεραπειών, η ανάγκη για μακροχρόνια ή δια βίου αγωγή αποτελεί σημαντική πρόκληση. Σύμφωνα με τους ερευνητές, σημαντικό ποσοστό ασθενών διακόπτει τη θεραπεία μέσα στον πρώτο χρόνο, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον για παρεμβάσεις με παρατεταμένη δράση.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η νέα θεραπεία βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Η μελέτη ήταν μικρή και σχεδιάστηκε κυρίως για την αξιολόγηση της ασφάλειας και την πρώτη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας. Θα απαιτηθούν μεγαλύτερες και πολυετείς κλινικές δοκιμές για να διαπιστωθεί εάν η γενετική παρέμβαση είναι ασφαλής σε βάθος χρόνου και, κυρίως, εάν η μείωση της LDL μεταφράζεται σε λιγότερα εμφράγματα, εγκεφαλικά και θανάτους από καρδιαγγειακά αίτια.

Εφόσον τα επόμενα στάδια της έρευνας επιβεβαιώσουν τα αρχικά ευρήματα, η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα κατηγορία θεραπειών για την οικογενή υπερχοληστερολαιμία, με το ενδεχόμενο μιας εφάπαξ παρέμβασης αντί της συνεχούς φαρμακευτικής αγωγής. Μέχρι τότε, πάντως, η γονιδιακή θεραπεία παραμένει υπό διερεύνηση και απέχει ακόμη αρκετά χρόνια από πιθανή ευρεία κλινική εφαρμογή.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
"Επιδημία" με 962 περιστατικά βίας εναντίον υγειονομικών στα δημόσια νοσοκομεία
Eurostat: Αύξηση σχεδόν 2% στην παραγωγή παγωτού στην ΕΕ το 2025
"Αύγουστος είναι… να χαρίζεις ζωή!" - Τριήμερη εθελοντική αιμοδοσία 25-27 Αυγούστου στο Σύνταγμα