Από ήπιες μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό και ευρήματα στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, έως σπάνιες αλλά σοβαρές περιπτώσεις αρρυθμιών σε εφήβους και νέους ενήλικες μετά από κατανάλωση ενεργειακών ποτών καταγράφει η διεθνής βιβλιογραφία. Ελληνική μελέτη ανέλυσε ευρήματα διεθνών μελετών της τελευταίας δεκαετίας, εξετάζοντας τη σύνδεση των δημοφιλών ροφημάτων με καρδιακές αρρυθμίες και παράγοντες που μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο.

Ο παιδίατρος στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Χρήστος Κόγιας, που συμμετείχε στη μελέτη στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών «Εφηβική Ιατρική και Φροντίδα Υγείας Εφήβων» με διευθύντρια την Καθηγήτρια Παιδιατρικής – Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας ΑΠΘ, Ασημίνα Γαλλή-Τσινοπούλου, μιλά στο iatronet.gr για τα ευρήματα της ανασκόπησης. Η εργασία έχει πρώτο συγγραφέα τον ειδικευόμενο παιδιατρικής και απόφοιτο του προγράμματος Αντώνη Κωνσταντίνου και επιβλέπουσα την Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής – Παιδιατρικής Καρδιολογίας στο ΑΠΘ, Μαρία Καυγά. 

Ο ίδιος παρατηρεί πως αυξάνονται προοδευτικά τα περιστατικά νέων που καταφεύγουν στα Επείγοντα των νοσοκομείων με κλινική συμπτωματολογία έπειτα από κατανάλωση ενεργειακών ποτών. 

Η μελέτη

Τα ενεργειακά ποτά περιέχουν καφεΐνη και άλλες διεγερτικές ουσίες και είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στο εφηβικό και νεανικό κοινό ως ροφήματα που βελτιώνουν την ενέργεια και την απόδοση. Καταναλώνονται ευρέως από αθλητές και αθλούμενους, μαθητές και φοιτητές κατά τη διάρκεια περιόδου μελέτης ενόψει εξετάσεων ή σε άλλες στρεσογόνες καταστάσεις. Η ευρεία διάδοσή τους μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα έχει οδηγήσει αρκετούς εφήβους και νέους ενήλικες ακόμη και σε καθημερινή χρήση. 

Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών έχει συσχετιστεί από αρκετές μελέτες με κινδύνους για το καρδιαγγειακό, με τις περισσότερες να έχουν γίνει σε ενήλικο πληθυσμό. Η συγκεκριμένη ανασκόπηση είχε ως στόχο να εξετάσει τη συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης των συγκεκριμένων ροφημάτων και των καρδιακών αρρυθμιών ή των ηλεκτροκαρδιογραφικών αλλοιώσεων σε νέους. Από δεκάδες μελέτες που εντοπίστηκαν, 22 πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης και συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση. Όλες αφορούσαν την τελευταία δεκαετία. 

Από την ανάλυση των δεδομένων προέκυψε πως η κατανάλωση ενεργειακών ποτών συνδέεται με αύξηση του κινδύνου καρδιακών αρρυθμιών και αλλοιώσεων στο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Παρόλο που οι περισσότερες επιδράσεις είναι οξείες και αναστρέψιμες, οι μελετητές παρατηρούν πως η μέτρια ως υψηλή κατανάλωση, τόσο σε συχνότητα όσο και σε ποσότητα, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Εκτός από τη δοσολογία, η σύνθεση των σκευασμάτων, η συνδυαστική κατανάλωσή τους με αλκοόλ και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ατόμου μπορεί να επηρεάσουν την επίδραση. Οι συγγραφείς επισημαίνουν την ανάγκη επικαιροποίησης και τήρησης των οδηγιών που αφορούν την ασφαλή κατανάλωση αυτών των ποτών. 

Περιστατικά αρρυθμιών

Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών συνδέθηκε κυρίως με μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης, καθώς και με παράταση του διαστήματος QTc (ηλεκτρική επαναφόρτιση των κοιλιών της καρδιάς) στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, που αυξάνει τον κίνδυνο αρρυθμιών. 

«Το βασικό εύρημα είναι ότι μπορούν να επιφέρουν μεταβολές τόσο στον καρδιακό ρυθμό, δηλαδή στην ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, όσο και αλλαγές στην αρτηριακή πίεση και άλλες μεταβλητές της καρδιακής λειτουργίας», αναφέρει ο κ. Κόγιας και εξηγεί: «Μια μεταβολή του καρδιακού ρυθμού μπορεί να γίνει ακόμη κι αν κάποιος τρέξει για να προλάβει το λεωφορείο. Όμως κάθε καρδιά έχει διαφορετικό βαθμό ανταπόκρισης σε επιπρόσθετες μεταβολές του ρυθμού, πέρα από αυτές που προκύπτουν από τις καθημερινές μας συνήθειες». 

Η μελέτη περιλαμβάνει και μεμονωμένες περιπτώσεις ασθενών με σοβαρές καρδιακές αρρυθμίες έπειτα από κατανάλωση ενεργειακών ποτών, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με αλκοόλ. Συγκεκριμένα, η βιβλιογραφία περιγράφει 8 περιπτώσεις εφήβων και νέων με κολπική μαρμαρυγή, κοιλιακή μαρμαρυγή και υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες. Αναφέρονται επίσης σπάνιες, αλλά σοβαρές περιπτώσεις που αυτές οδήγησαν σε λιποθυμία (συγκοπή) ή και καρδιακή ανακοπή που ανατάχθηκε. 

Παράγοντες κινδύνου

Οι παράγοντες κινδύνου για εκδήλωση αρρυθμιών συνδέονται με τη σύσταση των ενεργειακών ποτών και τη συνεργική δράση των συστατικών τους. Η υψηλή συγκέντρωση καφεϊνης, καθώς και η αλληλεπίδρασή της με άλλα διεγερτικά συστατικά όπως η ταυρίνη, το γκουαρανά κ.ά. μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο, όπως και ο συνδυασμός τους με αλκοόλ. Η αυξημένη σωματική δραστηριότητα (π.χ. η λήψη πριν από το γυμναστήριο ή την άθληση) αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου.

«Κάθε ένα από τα συστατικά από μόνο του μπορεί να μεταβάλλει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς. Ο συνδυασμός τους με το αλκοόλ μπορεί να έχει επιπρόσθετο αποτέλεσμα, όπως επίσης όταν λαμβάνουμε αυτά τα ενεργειακά ποτά πριν από μια δραστηριότητα που θα αυξήσει τον καρδιακό ρυθμό», σημειώνει ο κ. Κόγιας. 

Η δοσολογία και η συχνότητα κατανάλωσης δρα επιβαρυντικά, ενώ άτομα με γνωστές ή αδιάγνωστες υποκείμενες καρδιακές παθήσεις διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρά περιστατικά αρρυθμιών. 

Αυξάνονται τα περιστατικά στα Επείγοντα 

Ο παιδίατρος έχει χρειαστεί πολλές φορές να παράσχει τις υπηρεσίες του σε εφήβους ή νέους που προσέρχονται στα Επείγοντα με κλινική συμπτωματολογία από το καρδιαγγειακό έπειτα από κατανάλωση ενεργειακών ποτών. 

«Τα περιστατικά αυτά αυξάνονται προοδευτικά. Βλέπουμε συχνά κυρίως εφήβους οι οποίοι έχουν καταναλώσει τέτοια προϊόντα πριν από την άσκησή τους ή πριν από ένα πολύ στρεσογόνο γεγονός, όπως οι πανελλαδικές εξετάσεις ή κάποιος αθλητικός αγώνας», σημειώνει, προσθέτοντας: «Η συνέργεια δύο γεγονότων που αυξάνουν τον καρδιακό ρυθμό, όπως το στρεσογόνο γεγονός και τα συστατικά του ενεργειακού ποτού μπορεί να οδηγήσει αυτά τα παιδιά στα επείγοντα με ένα αίσθημα παλμών ή θωρακικό άλγος».

Ο ίδιος έχει αντιμετωπίσει και πιο σοβαρά περιστατικά, με αλλαγές στο καρδιογράφημα, που χρειάστηκε να παραπεμφθούν σε επιπλέον εξετάσεις ή να κρατηθούν στη βραχεία νοσηλεία για παρακολούθηση μέχρι να περάσει η επίδραση του ποτού και να αποδεσμευτούν με ασφάλεια. 

Πρέπει να μπουν περιορισμοί;

Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν να εξεταστεί ένα αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο αναφορικά με την πώληση και την κατανάλωση ενεργειακών ποτών από ανήλικους. 

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιακών Αρρυθμιών (ECAS), επισημαίνεται ότι η κατανάλωση ενεργειακών ποτών θα πρέπει να αποφεύγεται σε παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών ενώ συστήνεται η αποφυγή της λήψης τους πριν από αθλήματα ή έντονη φυσική δραστηριότητα. 

Παράλληλα, επισημαίνουν την ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης γονέων, εκπαιδευτικών, παιδιάτρων και των ίδιων των παιδιών για τους καρδιαγγειακούς κινδύνους που εγκυμονεί η ανεξέλεγκτη κατανάλωσή τους από νεαρά άτομα. 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ο εγκέφαλος στα 40, 50 και 60
Παγκόσμια Ημέρα Αμφιβληστροειδούς 26 Σεπτεμβρίου
Χειρουργός διορίστηκε στη Λήμνο, αλλά δεν βρίσκει σπίτι - Έκκληση του διοικητή