Με ένα κλικ έρχεται η στιγμιαία ικανοποίηση — και πριν καλά-καλά το καταλάβουμε, έχει ήδη φύγει η επόμενη παραγγελία. Όταν οι αγορές χρησιμοποιούνται για να απαλύνουν το άγχος, την απογοήτευση ή τη μοναξιά, μπορεί να εξελιχθούν σε εξάρτηση από τις αγορές.

Οι συνέπειες μπορεί να είναι ντροπή, απώλεια ελέγχου και υπερχρέωση. Οι ειδικοί εξηγούν τι μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.

Πηγαίνοντας για ψώνια μετά τη δουλειά, το καρότσι γεμίζει, παρότι στην πραγματικότητα χρειαζόμασταν μόνο τρία πράγματα. Αργότερα, σερφάροντας στο διαδίκτυο, θέλουμε απλώς να κοιτάξουμε ένα τζιν, αλλά τελικά παραγγέλνουμε και αρκετές μπλούζες και μπουφάν. Κάποια στιγμή καταλήγουμε στην ιστοσελίδα ενός καταστήματος επίπλων και διακόσμησης. Τα διάφορα διακοσμητικά αντικείμενα μοιάζουν ακαταμάχητα — ένα κλικ και αγοράστηκαν.

Το να αγοράζουμε περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε θεωρείται φυσιολογικό στην κοινωνία μας, τουλάχιστον στις περισσότερες περιπτώσεις. Μερικές φορές, όμως, πίσω από αυτή τη συμπεριφορά μπορεί να κρύβεται μια εξάρτηση, με σοβαρές συνέπειες. "Το πρόβλημα αρχίζει όταν οι αγορές χρησιμοποιούνται συστηματικά για τη ρύθμιση της διάθεσης", λέει ο Jan Michael Rasimus, ειδικός στη συμπεριφορά των καταναλωτών από την Καρλσρούη.

Σε γενικές γραμμές, όταν ψωνίζουμε δεν χρησιμοποιούμε μόνο τη λογική μας· σημαντικό ρόλο παίζουν και τα συναισθήματα. Οι αγορές μπορούν να μας προσφέρουν χαρά, να μας ανταμείψουν, να μας παρηγορήσουν ή να μας κινητοποιήσουν. Μπορούν επίσης, έστω και προσωρινά, να καλύψουν δυσάρεστα συναισθήματα όπως η απογοήτευση, το άγχος ή η μοναξιά.

Εξάρτηση από τις αγορές και καταναγκαστική αγορά

Η έντονη επιθυμία για αγορές δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη εξάρτησης. Καθοριστικοί παράγοντες είναι, σύμφωνα με τον Rasimus, η απώλεια ελέγχου, η ψυχική επιβάρυνση και οι αρνητικές συνέπειες για το άτομο.

Η καταναγκαστική αγορά δεν αναγνωρίζεται μέχρι σήμερα ως αυτοτελής διαταραχή στα ψυχιατρικά διαγνωστικά συστήματα. Στην ψυχολογία, ωστόσο, η εξάρτηση από τις αγορές κατατάσσεται ως μορφή διαταραχής ελέγχου των παρορμήσεων.

Οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τις αγορές χρησιμοποιούν την κατανάλωση ως τρόπο διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Εκείνη τη στιγμή αισθάνονται καλά ή, τουλάχιστον, λιγότερο άσχημα από πριν. "Αυτή η στιγμή, όμως, γίνεται όλο και πιο σύντομη", εξηγεί η καθηγήτρια Astrid Müller, επικεφαλής ψυχολόγος και υπεύθυνη διδασκαλίας στην Ιατρική Σχολή του Ανόβερου.

Σταδιακά μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος, παρόμοιος με εκείνον της εξάρτησης από το αλκοόλ: κάποιος μπορεί αρχικά να πίνει τακτικά ένα ποτήρι κρασί το βράδυ για να χαλαρώσει, αλλά με την πάροδο του χρόνου να χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα για να πετύχει το ίδιο αποτέλεσμα.

Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και στις αγορές. Αναπτύσσεται ένας μηχανισμός εξοικείωσης και ανοχής: με τον χρόνο χρειάζονται όλο και περισσότερες αγορές για να επιτευχθεί η ίδια αίσθηση ικανοποίησης. "Αυτό που παλαιότερα αρκούσε ως μικρή ανταμοιβή, κάποια στιγμή μπορεί να μην είναι πλέον αρκετό. Τότε οι αγορές γίνονται συχνότερες, ακριβότερες ή πιο ριψοκίνδυνες", σημειώνει ο Rasimus.

Παράλληλα, οι αγορές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη προτεραιότητα. Οι σκέψεις μπορεί να περιστρέφονται καταναγκαστικά γύρω από την επόμενη αγορά, ενώ σταδιακά το πρόβλημα επηρεάζει και άλλους τομείς της ζωής.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
O ΕΕΣ τίμησε την Παγκόσμια Ημέρα Σκύλου με δράση για τους τετράποδους φίλους μας στην πλατεία Συντάγματος
Οδοντιατρική Ομοσπονδία για τον ομογενή με τα εμφυτεύματα στην Τουρκία
Επιβλαβής η νικοτίνη για τα αιμοφόρα αγγεία