Τα κουνούπια δεν έγιναν πιο επιθετικά, ούτε απέκτησαν «υπερδυνάμεις». Αυτό που άλλαξε είναι το περιβάλλον τους, το οποίο γίνεται ολοένα και πιο ευνοϊκό γι’ αυτά. Οι ήπιοι χειμώνες τους δίνουν ζωτικό χώρο για γεωγραφική εξάπλωση, ενώ τους επιτρέπουν να επιβιώνουν και τον χειμώνα σε περιοχές όπως η Ελλάδα. Εδώ, όπου διαχειμάζει πλέον και ο ιός του Δυτικού Νείλου, ο οποίος δεν περιμένει τα αποδημητικά πουλιά να τον φέρουν την άνοιξη. Οι περισσότερες βροχές διευκολύνουν την αναπαραγωγή τους και ευνοούν επιδημικές εξάρσεις όπως η φετινή, με επίκεντρο την Αττική.

Δύο πανεπιστημιακοί, διευθυντές των αντίστοιχων Εργαστηρίων Εντομολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και στο ΑΠΘ, καταθέτουν τη δική τους οπτική, μιλώντας στο iatronet.gr. Παράλληλα, αξιολογούν τα μέσα που διαθέτουμε για να προφυλαχθούμε από τσιμπήματα, ενώ απαντούν στο ερώτημα αν τα κουνούπια έχουν αναπτύξει κάποια ανθεκτικότητα στα εντομοαπωθητικά. 

Δεν αυξήθηκαν δραματικά τα κουνούπια

Και τα δύο Εργαστήρια συνεργάζονται στενά με τον ΕΟΔΥ στην καταγραφή και παρακολούθηση των πληθυσμών κουνουπιών και της μολυσματικότητάς τους. "Το κοινό κουνούπι Culex Pipiens, που είναι κύριος διαβιβαστής, υπήρχε, υπάρχει, οι πληθυσμοί του αναπτύσσονται, αλλά δεν έχουμε δει μια δραματική αύξηση του πληθυσμού τους", αναφέρει ο καθηγητής Εφαρμοσμένης Εντομολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Νικόλαος Παπαδόπουλος (φωτογραφία).

Αυτά που έχουν αλλάξει, όπως παρατηρεί, είναι αφενός το κλίμα, με ηπιότερους χειμώνες που συνδέονται με μειωμένη θνησιμότητα των κουνουπιών και αφετέρου το γεγονός ότι το μόλυσμα πλέον διαχειμάζει εδώ, μαζί με τα κουνούπια. "Έχουμε δει μολυσμένα κουνούπια με τον ιό του Δυτικού Νείλου και κατά τη διάρκεια του χειμώνα", σημειώνει. Το τρίτο στοιχείο που ευνοεί τοπικές εξάρσεις είναι η πιο υγρή άνοιξη, που δημιουργεί εστίες αναπαραγωγής. Ο καθηγητής αποσυνδέει την φετινή επιδημική έξαρση από το φαινόμενο Daniel που έπληξε τη Θεσσαλία το 2023.

Στο ίδιο πνεύμα, ο αναπληρωτής καθηγητής Εντομολογίας στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ, Απόστολος Καπράνας (φωτογραφία), κάνει λόγο για επιπλέον παράγοντες που δυσκολεύουν τη δυνατότητα πρόβλεψης. "Ο ήπιος χειμώνας, οι πολλές βροχοπτώσεις και το ότι ο ιός είναι ενδημικός, ήταν συνθήκες που παρατηρήθηκαν σε μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ελλάδας. Εκτός από την Αττική υπήρξαν και στη Βόρεια Ελλάδα», σημειώνει, προσθέτοντας: «Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την χωροτακτική κατανομή του ιού, καθώς υπάρχουν πολλοί ακόμη παράγοντες που πρέπει να συναξιολογήσουμε". 

Αναπτύσσουν τα κουνούπια αντοχή στα εντομοαπωθητικά;

Μελέτες στο εξωτερικό έχουν διερευνήσει το ενδεχόμενο τα κουνούπια να αποκτούν σταδιακά ανθεκτικότητα στα εντομοαπωθητικά. Συγκεκριμένα, έχουν δείξει πως ίσως μπορούν να "εκπαιδευτούν" στο να αγνοούν την οσμή των ουσιών που εκπέμπουν τα προϊόντα ή ακόμα και να τη συνδέσουν με την τροφή τους, δηλαδή το αίμα μας. Οι δύο επιστήμονες αντιμετωπίζουν αυτές τις προσεγγίσεις με επιφύλαξη.

"Έχει αποδειχτεί πως τα κουνούπια αναπτύσσουν ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα. Η ανθεκτικότητα στα απωθητικά δεν νομίζω πως μπορεί να τεκμηριωθεί", σημειώνει ο κ. Παπαδόπουλος και προσθέτει: "Τα κουνούπια έχουν την ικανότητα να αισθάνονται τις οσμές, έρχονται στον άνθρωπο από το διοξείδιο που εκπέμπουμε, από τη μυρωδιά του δέρματος, αυτό απέχει πολύ από την ανάπτυξη ανθεκτικότητας".

Ο ίδιος εφιστά την προσοχή των καταναλωτών σε μη εγκεκριμένα προϊόντα, όπως βραχιόλια, ρολόγια και εφαρμογές σε ηλεκτρονικές συσκευές, που υπόσχονται εντομοαπωθητική δράση. "Πριν από λίγα χρόνια κάποιος ήθελε να εμπορευτεί ένα ρολογάκι από την Κίνα και το έφερε να το δοκιμάσουμε. Κάναμε το εξής απλό: Βάλαμε το χέρι φορώντας το ρολόι σε ένα κουτί με κουνούπια και το άλλο χέρι χωρίς ρολόι σε άλλο. Δεν είχε καμία διαφορά και είπαμε στον έμπορο μην κάνεις τον κόπο, μάλλον δεν τα απωθεί", ανέφερε και πρόσθεσε: "Ας κάνουμε τα απλά πράγματα με τα μέτρα προστασίας και ας είμαστε λίγο προσεκτικοί με τα υπόλοιπα".

"Τα κουνούπια δεν έχουν αλλάξει απολύτως τίποτα στη συμπεριφορά τους. Κάνουν αυτό που έκαναν πάντα: χρειάζονται το αίμα μας για να παράξουν τα αυγά τους και να αναπαραχθούν", επισημαίνει από την πλευρά του ο Απ. Καπράνας, συμπληρώνοντας: "Αυτό που έχει αλλάξει πολύ είναι οι συνθήκες στις οποίες ζούμε. Έχουμε κάνει το περιβάλλον πιο ευνοϊκό για αυτά. Τόσο σε ατομικό επίπεδο, όταν αφήνουμε πολλά στάσιμα νερά, λόγω των δραστηριοτήτων μας, όσο και σε συλλογικό επίπεδο, μέσω της κλιματικής αλλαγής". 

Ο ίδιος επιμένει στην τήρηση των ατομικών μέσων προστασίας, όπως εντομοαπωθητικά, σίτες, μακριά ρούχα κατά τις βραδινές ώρες, με έμφαση στις ευπαθείς ομάδες, όπως τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Η χρήση ανεμιστήρα στο σπίτι, επίσης βοηθάει. "Ο αέρας δυσκολεύει την πτήση του κουνουπιού, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ένα ισχυρό ρεύμα αέρα. Γι’ αυτό και στην εξοχή όταν φυσάει ή στα μελτέμια του Αιγαίου η όχληση μειώνεται σημαντικά", καταλήγει ο αναπληρωτής καθηγητής. 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Παρουσίαση του "Minor - Med" στην 90ή ΔΕΘ
ΕΟΔΥ: 6 νέοι θάνατοι ασθενών με λοίμωξη από ιό του Δυτικού Νείλου
Η απλή διατροφική συνήθεια που μπορεί να φέρει επανάσταση στην ευεξία σας