Έρευνες του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ) αποκαλύπτουν σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στην ενημέρωση των πολιτών, τη γνώση των παραγόντων κινδύνου και την εκτίμηση του προσωπικού τους κινδύνου.

Οι ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για αξιόπιστη επιστημονική ενημέρωση και ουσιαστικότερη σύνδεσή της με την καθημερινή συμπεριφορά.

Μόλις το 12% των Γερμανών θεωρεί ότι ο προσωπικός του κίνδυνος να εμφανίσει καρκίνο είναι σχετικά ή πολύ υψηλός. Ωστόσο, σχεδόν ένας στους δύο κατοίκους της χώρας θα διαγνωστεί με καρκίνο κάποια στιγμή στη ζωή του.

Την ίδια ώρα, το 61% δηλώνει ότι είναι καλά ή πολύ καλά ενημερωμένο για την πρόληψη του καρκίνου και το 62% για την έγκαιρη διάγνωση. Τα στοιχεία προέρχονται από αντιπροσωπευτική έρευνα του πληθυσμού, στην οποία συμμετείχαν 1.581 άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω.

Αντίστοιχη απόκλιση παρατηρείται και στην αξιολόγηση του προσωπικού τρόπου ζωής. Τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων χαρακτηρίζουν τον τρόπο ζωής τους υγιή ή πολύ υγιή, ενώ σημαντικό ποσοστό αναφέρει ανεπαρκή σωματική δραστηριότητα, υπερβάλλον βάρος, τακτική κατανάλωση αλκοόλ ή χρήση καπνού.

"Η ενημέρωση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί για να επιφέρει αλλαγές στη συμπεριφορά. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται καλά ενημερωμένοι και θεωρούν ότι ο τρόπος ζωής τους είναι υγιής, ενώ παράλληλα φαίνεται να υποτιμούν τους κινδύνους που συνδέονται με τις συνήθειές τους.

Επομένως, η αποτελεσματική πρόληψη πιθανότατα δεν μπορεί να περιορίζεται στη μετάδοση γενικών γνώσεων. Καθοριστικής σημασίας είναι να συνδέεται η ενημέρωση με τον προσωπικό κίνδυνο και την ατομική συμπεριφορά", επισημαίνει η Ursula Will, συγγραφέας της μελέτης.

Ποιοι παράγοντες κινδύνου παραμένουν άγνωστοι;

Το επίπεδο γνώσεων σχετικά με τους επιμέρους παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο εξετάστηκε και στο πλαίσιο της μελέτης CLARO, στην οποία συμμετείχαν 1.232 πολίτες από τη Στουτγάρδη.

Η μεγάλη πλειονότητα των συμμετεχόντων αναγνώρισε το κάπνισμα, το παθητικό κάπνισμα, την έλλειψη σωματικής άσκησης και τα ηλιακά εγκαύματα ως παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Αντίθετα, άλλοι επιστημονικά τεκμηριωμένοι παράγοντες κινδύνου ήταν αισθητά λιγότερο γνωστοί.

Παράλληλα, οι περισσότεροι ερωτηθέντες δεν ήταν σε θέση να αναγνωρίσουν ως παραπληροφόρηση διάφορους ισχυρισμούς σχετικά με την πρόκληση καρκίνου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η χρήση πλαστικών μπουκαλιών για πόσιμο νερό, τα αποσμητικά σε μορφή σπρέι και η κατανάλωση γενετικά τροποποιημένων τροφίμων ως υποτιθέμενες αιτίες καρκίνου.

Αναζήτηση πληροφοριών και σύγχυση

Οι πολίτες αναζητούν πληροφορίες για την υγεία από διαφορετικές πηγές. Στη μελέτη CLARO, οι μηχανές αναζήτησης στο διαδίκτυο ήταν η συχνότερα χρησιμοποιούμενη πηγή ενημέρωσης, με τους επαγγελματίες υγείας να ακολουθούν. Στην αντιπροσωπευτική έρευνα του πληθυσμού, ωστόσο, οι γιατροί αναδείχθηκαν ως οι πλέον προτιμώμενοι συνομιλητές για θέματα υγείας και πρόληψης.

Για την αξιολόγηση των πληροφοριών, ιδιαίτερη σημασία είχαν η αξιοπιστία τους και η επιστημονική επαλήθευσή τους από ειδικούς.

"Δείχνουμε ότι οι άνθρωποι αποδίδουν μεγάλη σημασία στην επιστημονική τεκμηρίωση και στους αξιόπιστους φορείς όταν αναζητούν πληροφορίες για την υγεία", αναφέρει ο Florian Herbolsheimer, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης CLARO.

"Γι’ αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό να γίνουν πιο ορατές οι αξιόπιστες και επιστημονικά ελεγμένες πηγές ενημέρωσης και να βελτιωθούν τόσο η πρόσβαση σε αυτές όσο και ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδονται οι πληροφορίες", προσθέτει η Mona Illmann, πρώτη συγγραφέας της μελέτης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της CLARO, ένας στους δύο συμμετέχοντες αισθάνεται σύγχυση εξαιτίας του μεγάλου όγκου πληροφοριών και των συχνά αντιφατικών συστάσεων για την πρόληψη του καρκίνου. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι αυτή η αίσθηση υπερφόρτωσης με πληροφορίες συνδέεται με μικρότερη γνώση των πραγματικών παραγόντων κινδύνου.

Η αξιόπιστη ενημέρωση ως εργαλείο πρόληψης

Οι δύο έρευνες καταλήγουν στο ίδιο βασικό συμπέρασμα: υπάρχει συχνά σημαντική απόσταση ανάμεσα στην αίσθηση ότι κάποιος είναι καλά ενημερωμένος, στην πραγματική γνώση των συγκεκριμένων κινδύνων καρκίνου και στην εκτίμηση του προσωπικού κινδύνου.

Η πρόκληση για τη δημόσια υγεία δεν είναι, επομένως, μόνο η παροχή περισσότερων πληροφοριών, αλλά και η διασφάλιση ότι οι πολίτες μπορούν να αναγνωρίζουν ποιες πληροφορίες είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες, αξιόπιστες και σχετικές με τη δική τους καθημερινότητα.

Σε αυτή την προσπάθεια, καθοριστικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν η ενίσχυση της πρόσβασης σε έγκυρες πηγές και η εξατομικευμένη ενημέρωση από γιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας, ώστε η γνώση να μετατρέπεται σε ουσιαστικές επιλογές πρόληψης.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Στο νοσοκομείο ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ για επέμβαση αφαίρεσης οζιδίου στον πνεύμονα
Εγκαίνια ανακαινισμένου Κέντρου Υγείας Πάρου από τον υπουργό Υγείας
Κίνδυνοι για τις μητέρες η καισαρική τομή στις πρόωρες γεννήσεις