Πώς μεταβλήθηκε το χρονοδιάγραμμα του στόχου μείωσης της παιδικής υπερβαρότητας και παχυσαρκίας;

Το 2023 τέθηκε στόχος μείωσης από 37,5% σε 24,5% έως το 2025. Το Εθνικό Πρόγραμμα της UNICEF προέβλεπε αντίστοιχο στόχο για το 2026, ενώ οι νεότερες κυβερνητικές ανακοινώσεις τον μεταφέρουν στο 2030.

Ποιες ανησυχίες διατυπώνονται για τα σχολικά κυλικεία και τους αυτόματους πωλητές;

Το κείμενο αναφέρει προβλήματα εφαρμογής των νέων προδιαγραφών και ανησυχία για τη βιωσιμότητα μικρών επαγγελματιών. Η πρόβλεψη αυτόματων πωλητών όπου δεν υπάρχει κυλικείο εγείρει ερωτήματα για πιθανή υποκατάσταση των κυλικείων και συγκέντρωση της δραστηριότητας.

Παιδική παχυσαρκία - Μεγάλα κονδύλια, μεταβλητοί στόχοι και σχολικά κυλικεία υπό πίεση

Q: Ποια ήταν η έκταση της παιδικής υπερβαρότητας και παχυσαρκίας στην Ελλάδα το 2019;

Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2019 που παρατίθενται στο κείμενο, το 37,5% των παιδιών ηλικίας 2-14 ετών ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, κατατάσσοντας την Ελλάδα στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης.

Q: Ποιες δράσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας;

Σύμφωνα με τον απολογισμό του Υπουργείου Υγείας, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 13.000 συνεδρίες διατροφικής συμβουλευτικής για περίπου 1.900 παιδιά. Περισσότερα από 135.000 παιδιά συμμετείχαν σε δωρεάν αθλητικές δραστηριότητες.

ΕΡΩΤΗΣΗ

- Προς τον Υπουργό Υγείας

- Προς την Υπουργό Παιδείας, Αθλητισμού και Θρησκευμάτων

Θέμα: «Παιδική παχυσαρκία - Μεγάλα κονδύλια, μεταβλητοί στόχοι και σχολικά κυλικεία υπό πίεση»

Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας στη χώρα μας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2019, το 37,5% των παιδιών ηλικίας 2-14 ετών ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, κατατάσσοντας την Ελλάδα στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης.

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF, υλοποίησε την Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με τον απολογισμό του Υπουργείου, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 13.000 συνεδρίες διατροφικής συμβουλευτικής για περίπου 1.900 παιδιά, ενώ περισσότερα από 135.000 παιδιά συμμετείχαν σε δωρεάν αθλητικές δραστηριότητες.

Ωστόσο, οι αριθμοί συμμετοχών και δράσεων δεν συνιστούν από μόνοι τους απόδειξη αποτελεσματικότητας. Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες και τη σημαντική δημόσια χρηματοδότηση, παραμένει αναπάντητο το ουσιαστικό ερώτημα: σε ποιον βαθμό οι παρεμβάσεις αυτές συνέβαλαν στη μείωση της παιδικής παχυσαρκίας και στη διαμόρφωση σταθερότερων, υγιεινών συνηθειών;

Ενδεικτική είναι η μετατόπιση του χρονικού ορίζοντα των κυβερνητικών στόχων. Κατά την παρουσίαση της Εθνικής Δράσης το 2023 είχε τεθεί στόχος μείωσης της υπερβαρότητας και παχυσαρκίας από 37,5% σε 24,5% έως το 2025, ενώ στο Εθνικό Πρόγραμμα της UNICEF για την περίοδο 2022-2026 προβλεπόταν αντίστοιχος στόχος με ορίζοντα το 2026. Στις νεότερες κυβερνητικές ανακοινώσεις, ο ίδιος στόχος μεταφέρεται πλέον στο 2030. Η συνεχής μετάθεση των χρονοδιαγραμμάτων, χωρίς σαφή δημόσια αποτίμηση της προόδου, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού.

Σοβαρά ερωτήματα προκύπτουν και ως προς τη διαχείριση των δημόσιων πόρων. Σύμφωνα με την τρέχουσα καταχώριση στο «Ελλάδα 2.0», ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 50,83 εκατ. ευρώ, έναντι 44,73 εκατ. ευρώ προηγούμενης επίσημης καταχώρισης. Απαιτείται πλήρης διαφάνεια για τις τροποποιήσεις του οικονομικού αντικειμένου, τις πραγματικές δαπάνες και την κατανομή τους. Ιδιαίτερα ως προς τα ποσά που κατευθύνθηκαν σε επικοινωνιακές εκστρατείες, διαφήμιση και προβολή, αντί σε άμεσες υπηρεσίες προς τα παιδιά και τις οικογένειες. Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να αξιολογείται με όρους επικοινωνιακής προβολής, αλλά με μετρήσιμα αποτελέσματα και ουσιαστικό κοινωνικό όφελος.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει την παιδική παχυσαρκία με ένα ιδιαίτερα περιοριστικό θεσμικό πλαίσιο για τα σχολικά κυλικεία. Οι νέες προδιαγραφές, παρά τις πρόσφατες τροποποιήσεις και διευκρινίσεις, δημιουργούν προβλήματα εφαρμογής και ανησυχία για τη βιωσιμότητα μικρών επαγγελματιών. Η δε πρόβλεψη εγκατάστασης αυτόματων πωλητών σε σχολικές μονάδες όπου δεν λειτουργεί κυλικείο εγείρει πρόσθετα ερωτήματα για το ενδεχόμενο σταδιακής υποκατάστασης των σχολικών κυλικείων και συγκέντρωσης της σχετικής δραστηριότητας σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

Η διασφάλιση υγιεινών διατροφικών επιλογών στο σχολείο είναι αναγκαία. Δεν μπορεί, όμως, η κυβέρνηση να αντιμετωπίζει τα σχολικά κυλικεία ως βασικούς υπεύθυνους ενός προβλήματος που συνδέεται άμεσα με την ακρίβεια, τις κοινωνικές ανισότητες, την ανεπαρκή φυσική δραστηριότητα και την περιορισμένη πρόσβαση πολλών οικογενειών σε ποιοτική διατροφή.

Η αποτελεσματική πρόληψη απαιτεί ολοκληρωμένη και διαρκή δημόσια πολιτική: ουσιαστική αγωγή υγείας, ενίσχυση της φυσικής αγωγής και του σχολικού αθλητισμού, υποστήριξη των οικογενειών και συνεργασία των υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής προστασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

Πώς αιτιολογείται η μετατόπιση του χρονικού ορίζοντα για τη μείωση της παιδικής υπερβαρότητας και παχυσαρκίας στο 24,5% έως το 2030; Ποια είναι τα πλέον πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα και ποια τα μετρήσιμα αποτελέσματα της Εθνικής Δράσης; Έχει πραγματοποιηθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της;
Ποιος είναι ο οριστικός εγκεκριμένος προϋπολογισμός του προγράμματος, πώς αιτιολογούνται οι διαφοροποιήσεις στα δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία και ποια ποσά έχουν πράγματι δαπανηθεί; Ποιο μέρος της χρηματοδότησης κατευθύνθηκε σε υπηρεσίες προς τους ωφελούμενους και ποιο σε επικοινωνία, διαφήμιση και προβολή; Με ποιες διαδικασίες ελέγχθηκαν οι σχετικές δαπάνες;
Ποιο συγκεκριμένο σχέδιο προβλέπεται για τη συνέχιση των παρεμβάσεων μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης; Έχουν εξασφαλιστεί οι αναγκαίοι πόροι για τη διατήρηση των υπηρεσιών πρόληψης και υποστήριξης παιδιών και οικογενειών;
Πώς αξιολογείται η εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου για τα σχολικά κυλικεία και ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η κυβέρνηση ώστε οι απαιτήσεις υγιεινής διατροφής να συνδυάζονται με την οικονομική βιωσιμότητα των επαγγελματιών;
Με ποιες εγγυήσεις θα λειτουργούν οι αυτόματοι πωλητές στις σχολικές μονάδες, ώστε να μην οδηγήσουν σε υποκατάσταση των σχολικών κυλικείων και συγκέντρωση της αγοράς σε περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων;
Ποιος είναι ο συνολικός σχεδιασμός των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας για τη συστηματική αγωγή υγείας, τη φυσική αγωγή, την προώθηση υγιεινής σχολικής διατροφής και την ουσιαστική στήριξη των οικονομικά ευάλωτων οικογενειών; Πώς θα διασφαλιστεί ότι η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας θα αποτελέσει διαρκή δημόσια πολιτική και όχι μια ακόμη αποσπασματική παρέμβαση με ημερομηνία λήξης;