Σε μια περίοδο που οι γυναίκες καλούνται να παραμείνουν δραστήριες και παραγωγικές στην κορύφωση της καριέρας τους, επιτελώντας ταυτόχρονα πολλαπλούς ρόλους, η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί τη σωματική τους μετάβαση σε μια κατάσταση με προκλήσεις που εν πολλοίς παραμένουν αθέατες. 

Η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς το τέλος της έμμηνου ρύσης και τα συμπτώματά της δεν εξαντλούνται στις εξάψεις. Μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη μνήμη, τον ύπνο, τον μεταβολισμό και το σωματικό βάρος, το μυοσκελετικό και τη σεξουαλική υγεία, με σημαντική επίπτωση στην ποιότητα ζωής. Η δρ Βιολέτα Βαΐτση, (φωτογραφία), μαιευτήρας - γυναικολόγος, διδάκτωρ του ΑΠΘ και μέλος του Δ.Σ. του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, μιλά στο iatronet.gr για όσα συχνά οι γυναίκες μέσης ηλικίας δυσκολεύονται να συζητήσουν.

Διαχωρίζει τις έννοιες εμμηνόπαυση και κλιμακτήριος, που συχνά συγχέονται, επισημαίνει την ανάγκη εξατομικευμένης διεπιστημονικής αντιμετώπισης, ενώ προειδοποιεί για τους κινδύνους από μη τεκμηριωμένες υπηρεσίες και σκευάσματα που διαφημίζονται στο διαδίκτυο.

Κλιμακτήριος και εμμηνόπαυση

Συχνά οι γυναίκες συγχέουν τους όρους κλιμακτήριος και εμμηνόπαυση. "Η κλιμακτήριος είναι η περίοδος που προηγείται της εμμηνόπαυσης, η οποία μπορεί να διαρκέσει ως και δέκα χρόνια. Σε αυτή την περίοδο εμφανίζονται τα συμπτώματα και κλιμακώνονται, για αυτό και ο όρος. Σε κάποιες γυναίκες μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα, σε άλλες να είναι πιο ήπια", διευκρινίζει η κ. Βαΐτση και προσθέτει: "Εμμηνόπαυση είναι η περίοδος που ακολουθεί αμέσως μετά την τελευταία εμμηνόρροια και επίσης κλιμακώνεται μερικά χρόνια μετά". 

Η μετάβαση συμβαίνει σε μέση ηλικία 51 ετών, σε μια χρονική στιγμή που η γυναίκα πρέπει να παραμείνει παραγωγική και να ανταποκρίνεται στις επαγγελματικές, οικογενειακές και άλλες υποχρεώσεις της. Αυτή η περίοδος αφορά πάνω από το 1/3 της ζωής της. 

Δεν είναι μόνο οι εξάψεις

Η διαταραχή του θερμορυθμιστικού κέντρου προκαλεί εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις, το πιο διαδεδομένο σύμπτωμα, που προσβάλλει το 85% των γυναικών. Όμως αυτό είναι μόνο ένα από τα πολλά συμπτώματα που προκαλεί η δραματική μείωση της παραγωγής οιστρογόνων. Ατροφία γενετικών οργάνων και ουρογεννητικό σύνδρομο, διαταραχές ύπνου, κόπωση, brain fog και αδυναμία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, πόνοι σε συνδέσμους και τένοντες, κεφαλαλγίες και ημικρανίες είναι μόνο μερικά από αυτά. 

"Όλες οι ορμόνες έχουν όργανα-στόχους, τα οποία φέρνουν και τους αντίστοιχους υποδοχείς των ορμονών. Υπάρχουν υποδοχείς στον εγκέφαλο, στα οστά, στο μαστό, στη μήτρα, στους μυς, στο δέρμα και αλλού. Επομένως, εφόσον η παραγωγή οιστρογόνων μειώνεται πάρα πολύ σε σημείο που να νομίζεις ότι έχουν εξαφανιστεί, αποκτάς διάφορα συμπτώματα δυσλειτουργίας, από διάφορα συστήματα", εξηγεί, προσθέτοντας πως αυτές οι δυσλειτουργίες βιώνονται πιο έντονα σήμερα, λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής. 

"Υπάρχει μια ταχύτητα. Κυνηγητό υποχρεώσεων και του χρόνου. Είναι όλα πολύ γρήγορα και εσύ καλείσαι αντίστοιχα γρήγορα να απαντήσεις. Όλα αυτά δημιουργούν μία συνθήκη αυξημένου στρες στη σύγχρονη γυναίκα", επισημαίνει η μαιευτήρας - γυναικολόγος και συμπληρώνει: "Στην ηλικία των 50 και 60 ετών, όταν έχει φτάσει θεωρητικά στην κορύφωση της καριέρας της και μπορεί να έχει μια θέση ευθύνης, καλείται να ανταποκριθεί αλλά δυσκολεύεται, γιατί το βράδυ έκανε διακεκομμένο ύπνο, είχε εφιδρώσεις, το πρωί που σηκώθηκε είχε μια θολούρα, το λεγόμενο brain fog που δεν της επιτρέπει να βάλει σε μια σειρά τις υποχρεώσεις τις ημέρας, ειδικά αν κάνει μια εργασία που απαιτεί υψηλή συγκέντρωση και γνωστική λειτουργία". 

Διαταραχή μεταβολισμού 

Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η γυναίκα στην κλιμακτήριο και στην εμμηνόπαυση είναι οι μεταβολικές διαταραχές. "Σχεδόν όλες οι κυρίες στην κλιμακτήριο βιώνουν τη διαταραχή στο μεταβολισμό τους. Βλέπουν πως πάρα πολύ εύκολα παίρνουν κιλά σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο και πως όλα αυτά συγκεντρώνονται στην κοιλιακή χώρα, προδιαθέτοντας για σακχαρώδη διαβήτη. Υπάρχει ανάγκη μιας επαγγελματικής καθοδήγησης για σωστή διατροφή και σωματική άσκηση, με στόχο τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους, που θα προλάβει μεταξύ άλλων και την οστεοπόρωση", παρατηρεί. Ειδικά η άσκηση είναι θεμελιώδης αυτή την περίοδο, καθώς εκτός από το σωματικό βάρος βελτιώνει τη διάθεση, την ποιότητα ύπνου, ενώ μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. 

Εξατομικευμένη διεπιστημονική αντιμετώπιση

Η κ. Βαΐτση διακρίνει τρεις κατηγορίες γυναικών: 

  1. Η πρώτη κλείνεται στον εαυτό της και δεν απευθύνεται σε γιατρό, διότι θεωρεί πως αυτό που βιώνει είναι κάτι που συμβαίνει φυσιολογικά και πρέπει να το υποστεί
  2. Η δεύτερη, που δεν πλειοψηφεί, απευθύνεται σε ειδικούς γιατρούς για αντιμετώπιση των συμπτωμάτων
  3. Η τρίτη επηρεάζεται πολύ από τα social media και απευθύνεται σε μη επιστημονικές υπηρεσίες ή σκευάσματα, των οποίων η ασφάλεια και αποτελεσματικότητα δεν έχουν τεκμηριωθεί. 

Η ίδια τις καλεί να ακολουθούν το δεύτερο παράδειγμα. «Ακριβώς επειδή επηρεάζονται διάφορα όργανα, η αντιμετώπιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και διεπιστημονική», υπογραμμίζει, και αναφέρεται σε Ιατρεία Εμμηνόπαυσης που λειτουργούν στο εξωτερικό, με γυναικολόγο, καρδιολόγο, ενδοκρινολόγο, ειδικούς άσκησης και διατροφής και επαγγελματίες υγείας άλλων ειδικοτήτων. 

Φαρμακευτική ανακούφιση συμπτωμάτων 

Κυρίαρχο ρόλο στις φαρμακευτικές επιλογές έχει η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης, που στοχεύει στην αναπλήρωση των ορμονών που λείπουν. "Εδώ υπάρχουν περιορισμοί γιατί δεν μπορούν όλες οι γυναίκες να την πάρουν. Για παράδειγμα, αν μια κυρία υποφέρει από καρκίνο του μαστού η πάσχει από θρομβωτικά επεισόδια δεν μπορεί να πάρει θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Η μεγάλη πλειονότητα των γυναικών μπορεί να λάβει αυτές τις ουσίες, με ιατρική καθοδήγηση και παρακολούθηση, σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα". 

Η συγκεκριμένη θεραπεία δρα μεταξύ άλλων και στο θερμορυθμιστικό κέντρο. Μια άλλη επιλογή για τη συγκεκριμένη δράση, όπως αναφέρει η κ. Βαΐτση, είναι οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), που εμπλέκονται στον μηχανισμό της θερμορύθμισης και είναι πολύ αποτελεσματικά στις εξάψεις και στις νυχτερινές εφιδρώσεις, ενώ παράλληλα μειώνουν το στρες.

Κι ένα θέμα ταμπού

Οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης στη σεξουαλική υγεία είναι κάτι που συνήθως μένει εκτός συζήτησης. "Η σεξουαλική υγεία αποτελεί βασικό στοιχείο για την ποιότητα ζωής και εδώ υπάρχουν τρόποι να βοηθηθούν", παρατηρεί η μαιευτήρας - γυναικολόγος, προσθέτοντας: "Πέρα από τη θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης, υπάρχουν και τοπικές θεραπείες. Μπορούν να κάνουν χρήση, laser για να βελτιώσουν την ελαστικότητα του κόλπου, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τοπικά οιστρογόνα ή άλλα φάρμακα τα οποία μπορούν να βοηθήσουν την περιοχή, πάντα υπό την καθοδήγηση γιατρού".

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Οι top πηγές άλιπης πρωτεΐνης
'Εδεσσα: Αντιδράσεις για μετακινήσεις καρδιολόγων στην Καστοριά
Πώς τα ''σκοτεινά'' χαρακτηριστικά αναδιαμορφώνουν την ομιλία