Οι τραυματικές εμπειρίες δεν επηρεάζουν μόνο τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο. Μπορούν να φέρουν αλλαγές και στη λειτουργία του εγκεφάλου, ιδιαίτερα σε περιοχές που σχετίζονται με την μνήμη, τον φόβο και τη διαχείριση των συναισθημάτων.

Οι αντιδράσεις στο τραύμα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η διάρκεια και η ένταση της εμπειρίας, το προηγούμενο ιστορικό, η ηλικία και οι γενετικοί παράγοντες ενδέχεται να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται ο εγκέφαλος. Αυτές οι διαφορές μπορεί να εξηγούν, μεταξύ άλλων, γιατί ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν συμπτώματα μετατραυματικού στρες ή κατάθλιψης, ενώ άλλοι όχι.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά από ένα τραύμα;

Όταν αντιλαμβανόμαστε μια απειλή, είτε είναι πραγματική είτε θεωρούμε ότι είναι πραγματική, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί τον μηχανισμό επιβίωσης. Η προσοχή στρέφεται στον κίνδυνο και ενεργοποιείται η αντίδραση μάχης ή φυγής, ώστε να μπορέσουμε να προστατευτούμε. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, όταν η απειλή περάσει, το νευρικό σύστημα επιστρέφει σταδιακά σε κατάσταση ηρεμίας. Ωστόσο, όταν το στρες είναι έντονο ή επαναλαμβανόμενο, ο εγκέφαλος μπορεί να παραμένει σε αυξημένη εγρήγορση, ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

Οι τρεις βασικές περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται

Τρεις περιοχές φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη σημασία στην αντίδραση του εγκεφάλου στο τραύμα: Η αμυγδαλή, ο ιππόκαμπος και ο προμετωπιαίος φλοιός.

Αμυγδαλή

Συμμετέχει στην αναγνώριση και την επεξεργασία του φόβου. Μετά από τραυματικές εμπειρίες, μπορεί να παρουσιάζει αυξημένη δραστηριότητα, με αποτέλεσμα το άτομο να αντιδρά πιο έντονα σε ερεθίσματα που θυμίζουν τον αρχικό κίνδυνο.

Ιππόκαμπος

Παίζει σημαντικό ρόλο στη μνήμη και στην τοποθέτηση των αναμνήσεων στο σωστό χρονικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο. Το παρατεταμένο στρες μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία και τη δομή του, δυσκολεύοντας την επεξεργασία και την ανάκληση ορισμένων εμπειριών.

Προμετωπιαίος φλοιός

Συμβάλλει στη λήψη αποφάσεων, στον έλεγχο των παρορμήσεων και στη ρύθμιση των συναισθημάτων. Όταν η λειτουργία του επηρεάζεται από το τραύμα, μπορεί να δυσκολευόμαστε περισσότερο να περιορίσουμε τις αντιδράσεις φόβου και άγχους.

Πώς επηρεάζεται η μνήμη;

Το τραύμα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αποθηκεύουμε και ανακαλούμε τις αναμνήσεις. Ο ιππόκαμπος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την επεισοδιακή μνήμη, δηλαδή την ικανότητά μας να θυμόμαστε γεγονότα, το πότε συνέβησαν και πώς αισθανθήκαμε. Κατά τη διάρκεια μιας τραυματικής εμπειρίας, ο εγκέφαλος επικεντρώνεται στην επιβίωση. Έτσι, μπορεί να μην επεξεργάζεται με την ίδια ακρίβεια όλες τις λεπτομέρειες του περιβάλλοντος. Αυτό εξηγεί γιατί ορισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονται να θυμηθούν συγκεκριμένα στοιχεία ενός τραυματικού γεγονότος, ενώ τα συναισθήματα που συνδέονται με αυτό παραμένουν ιδιαίτερα έντονα.

Γιατί το τραύμα επηρεάζει τη συγκέντρωση και τον ύπνο;

Όταν ο εγκέφαλος παραμένει σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης, είναι πιθανό να δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε και να χαλαρώσουμε. Η συνεχής αναζήτηση πιθανών απειλών μπορεί να αποσπά την προσοχή από καθημερινές δραστηριότητες. Παράλληλα, οι ενοχλητικές αναμνήσεις, οι αναδρομές στο παρελθόν και οι εφιάλτες ενδέχεται να διαταράσσουν τον ύπνο.

Μπορεί ο εγκέφαλος να ανακάμψει μετά από ένα τραύμα;

Αν και το τραύμα μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη λειτουργία και την δομή του εγκεφάλου, αυτό δεν σημαίνει ότι η αποκατάσταση είναι αδύνατη. Ο εγκέφαλος διαθέτει νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες συνδέσεις. Η διαδικασία της ανάρρωσης μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές που βοηθούν στην καλύτερη διαχείριση του φόβου, των αναμνήσεων και των συναισθημάτων. Η ψυχοθεραπεία αποτελεί σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης των επιπτώσεων του τραύματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί και φαρμακευτική αγωγή, ανάλογα με τα συμπτώματα και τις ανάγκες του ατόμου.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ε.Σ.Α.μεΑ.: Οι 5 προτάσεις- ασπίδα για τους ευάλωτους οφειλέτες με αναπηρία
Το 12ο Πανθεσσαλικό Φαρμακευτικό Συνέδριο ανοίγει τις πύλες του στις 7 Νοεμβρίου στην Καρδίτσα
ΠΟΥ: 6 μέτρα- δράσεις που σώζουν κλίμα, υγεία και οικονομία