Μόλις ένας στους τρεις ασθενείς που συμμετείχαν στην διεθνή έρευνα PaRIS του ΟΟΣΑ δήλωσε εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας, με την Ελλάδα να κατατάσσεται τελευταία μεταξύ των 20 συμμετεχουσών χωρών στη συγκεκριμένη διάσταση.

Το εύρημα παρουσίασε η καθηγήτρια του Τομέα Δημόσιας Υγείας στο Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ και διευθύντρια Εργαστηρίου Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας, Δάφνη Καϊτελίδου, πρόεδρος του Οργανισμού Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ) στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών, που διοργάνωσε η Ένωση Ασθενών Ελλάδας στις 30 και 31 Οκτωβρίου.

Το στοιχείο αναφέρθηκε σε συζήτηση με τον Νίκο Δέδε, γενικό γραμματέα της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, για τον ρόλο των ασθενών στην αξιολόγηση των υπηρεσιών Υγείας.

Όπως εξήγησε, ενώ τα αποτελέσματα της φροντίδας, όπως τα αξιολογούν οι ίδιοι οι ασθενείς, βρίσκονται περίπου στον μέσο όρο των συμμετεχουσών χωρών, η εμπειρία τους από το σύστημα υγείας είναι σημαντικά χειρότερη.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η αντίθεση ανάμεσα στη χαμηλή εμπιστοσύνη προς το σύστημα συνολικά και στη σχετικά υψηλή ικανοποίηση που καταγράφεται από τους γιατρούς και τους νοσηλευτές. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ασφάλεια των ασθενών, η οποία αποτελεί θεμελιώδη διάσταση της ποιότητας.

Η κα Καϊτελίδου εξήγησε ότι η ποιότητα δεν εξαντλείται στην πρόσβαση ή στην ικανοποίηση από τις υπηρεσίες, αλλά περιλαμβάνει την αποτελεσματικότητα της φροντίδας και, πρωτίστως, την πρόληψη βλαβών που μπορούν να προκληθούν κατά την παροχή υπηρεσιών υγείας.

Νοσοκομειακές λοιμώξεις, πτώσεις, λάθη στη χορήγηση φαρμάκων και σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα αποτελούν παραδείγματα κινδύνων που πρέπει να καταγράφονται και να αντιμετωπίζονται μέσα από συστηματικές διαδικασίες πρόληψης.

Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τη νέα νομοθετική δυνατότητα καταγραφής και αναφοράς ανεπιθύμητων συμβάντων στην υγειονομική περίθαλψη, η οποία θεσπίστηκε το καλοκαίρι του 2026 και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε επαγγελματίες υγείας και ασθενείς να μπορούν να αναφέρουν περιστατικά, με προβλεπόμενες εγγυήσεις προστασίας, επιτρέποντας στον ΟΔΙΠΥ να διερευνά τα αίτια και να προτείνει διορθωτικές παρεμβάσεις.

Αναφερόμενη στο έργο του ΟΔΙΠΥ, η κα Καϊτελίδου γνωστοποίησε ότι ο Οργανισμός έχει πραγματοποιήσει αξιολογήσεις σε περίπου 70 νοσοκομεία, εφαρμόζοντας διαδικασίες αυτοαξιολόγησης, επιτόπιων ελέγχων και σύνταξης εκθέσεων με συγκεκριμένες προτεραιότητες βελτίωσης. Οι εκθέσεις αποστέλλονται στις διοικήσεις των νοσοκομείων και στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, με προσδιορισμό των αναγκαίων ενεργειών, των υπευθύνων και των σχετικών χρονοδιαγραμμάτων. Υπογράμμισε την ανάγκη δημοσιοποίησης κατάλληλων δεικτών ποιότητας και συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων αξιολόγησης, ώστε να ενισχυθούν η διαφάνεια, η λογοδοσία και η εμπιστοσύνη των πολιτών.

Ακόμη ένα ενδιαφέρον εύρημα προέκυψε από έρευνα σε περίπου 5.000 πολίτες, σχετικά με τις προτεραιότητες που θέτουν για την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας. Σύμφωνα με την Καθηγήτρια, οι συμμετέχοντες έδωσαν ιδιαίτερη βαρύτητα στην ισότιμη πρόσβαση, ενώ η ανθρωποκεντρική φροντίδα δεν αναδείχθηκε αρχικά ως εξίσου υψηλή προτεραιότητα. Ωστόσο, όταν οι ίδιοι κλήθηκαν να αξιολογήσουν τη δική τους πρόσφατη εμπειρία από υπηρεσίες υγείας, η προσεκτική ακρόαση από τον γιατρό, η κατανοητή ενημέρωση και η αντιμετώπιση με αξιοπρέπεια βρέθηκαν στην κορυφή των προσδοκιών τους.

Το εύρημα αυτό ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της ενημέρωσης των πολιτών για το τι συνιστά ποιοτική φροντίδα, αλλά και την αξία της συστηματικής καταγραφής της εμπειρίας των ασθενών μέσα από εργαλεία όπως τα PREMs (Patient-Reported Experience Measures) και τα PROMs (Patient-Reported Outcome Measures), που αποτυπώνουν αντίστοιχα την εμπειρία και τα αποτελέσματα της φροντίδας από την οπτική των ίδιων των ασθενών.

Από την πλευρά του, ο Νίκος Δέδες έθεσε το ζήτημα της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων αξιολόγησης και της λογοδοσίας για τις διορθωτικές παρεμβάσεις, υπογραμμίζοντας ότι οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν όχι μόνο ποια προβλήματα εντοπίζονται, αλλά και τι γίνεται για την αντιμετώπισή τους. Αναφέρθηκε στη συνεργασία της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας με τον ΠΟΥ και τον ΟΔΙΠΥ στο πλαίσιο του HEALTH-IQ, καθώς και στο Μνημόνιο Συνεργασίας με τον Οργανισμό, τονίζοντας την ανάγκη ενεργού συμμετοχής των οργανώσεων ασθενών στον σχεδιασμό, στην αξιολόγηση και στην παρακολούθηση της βελτίωσης των υπηρεσιών υγείας. 

Κεντρικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι η ποιότητα και η ασφάλεια δεν μπορούν να παραμένουν εσωτερική υπόθεση των φορέων υγείας. Απαιτούνται αξιόπιστοι και δημόσια προσβάσιμοι δείκτες, συστηματική καταγραφή των ανεπιθύμητων συμβάντων, αξιολόγηση της εμπειρίας και των αποτελεσμάτων της φροντίδας από τους ίδιους τους ασθενείς και σαφείς μηχανισμοί λογοδοσίας για την υλοποίηση των αναγκαίων αλλαγών. Η μετάβαση σε ένα πραγματικά ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας προϋποθέτει όχι μόνο να ακούμε τη φωνή των ασθενών, αλλά να τους αναγνωρίζουμε ως ισότιμους εταίρους στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη βελτίωση των υπηρεσιών που τους αφορούν.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών: Οι προτεραιότητες των ασθενών για το ΕΣΥ του αύριο
Καταστροφικές δαπάνες Υγείας για 400.000 ελληνικά νοικοκυριά - Ασθενείς πληρώνουν για φάρμακα 354 ευρώ τον μήνα
Ε.Σ.Α.μεΑ.: Οι 5 προτάσεις - ασπίδα για τους ευάλωτους οφειλέτες με αναπηρία