Σημαντικό «όπλο» για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού είναι η χημειοθεραπεία, η οποία τώρα μπαίνει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων για τον κίνδυνο επιτάχυνσης της βιολογικής γήρανσης και του πρόωρου θανάτου από άλλες αιτίες.

Τα ευρήματα νέας έρευνας υποδεικνύουν την ανάγκη να διερευνηθεί εάν οι παρεμβάσεις για την επιβράδυνση ή την αντιστροφή της βιολογικής γήρανσης θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία των επιζώντων από καρκίνο του μαστού.

Η μελέτη, που διεξήχθη από ερευνητές του Κέντρου Καρκίνου Lombardi του Πανεπιστημίου Georgetown και συναδέλφους του, δημοσιεύτηκε χθες στο JAMA Open Network και είναι η πρώτη που εκτιμά την ισορροπία μεταξύ των οφελών της θεραπείας του καρκίνου του μαστού και της πιθανής επιτάχυνσης της βιολογικής γήρανσης σε όλη τη διάρκεια της ζωής, χρησιμοποιώντας πληθυσμιακή μοντελοποίηση προσομοίωσης.

Χημειοθεραπεία και βιολογική γήρανση

«Οι γυναίκες που επιβιώνουν από καρκίνο του μαστού αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα των 18,6 εκατομμυρίων επιζώντων από καρκίνο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, ορισμένες μορφές χημειοθεραπείας που παρατείνουν την επιβίωση έχουν προκαλέσει μια δευτερογενή κρίση: μοριακή βλάβη που προκαλείται από τη θεραπεία στα κύτταρα και τα όργανα του σώματος, προκαλώντας επιτάχυνση της βιολογικής ηλικίας», λέει η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Jeanne Mandelblatt, MD, MPH, διευθύντρια του Ινστιτούτου Έρευνας για τον Καρκίνο και τη Γήρανση του Georgetown Lombardi (I-CARE). «Η βιολογική γήρανση που προκαλείται από τη χημειοθεραπεία μπορεί να διαρκέσει για χρόνια και οι επιπτώσεις αυτής της επιτάχυνσης δεν είναι ορατές για πολλά χρόνια». 

Ο ίδιος σημειώνει επίσης ότι αυτή η επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια υγιών ετών ζωής λόγω της πρώιμης εμφάνισης ασθενειών και καταστάσεων γήρανσης όπως η ευθραυστότητα και τα γνωστικά προβλήματα.

«Το κλειδί της μεθοδολογίας μας είναι να λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι ενώ η χημειοθεραπεία βελτιώνει την επιβίωση από καρκίνο του μαστού, η θεραπεία μπορεί επίσης να αυξήσει τη βλάβη στους φυσιολογικούς ιστούς. Αυτό επηρεάζει πολλά συστήματα γήρανσης, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του αριθμού των γηρασμένων κυττάρων, τα οποία είναι κατεστραμμένα κύτταρα που έχουν σταματήσει να διαιρούνται και είναι επίσης ανθεκτικά στον κυτταρικό θάνατο», εξηγεί ο Swarnavo Sarkar, PhD, επικεφαλής συγγραφέας και μέλος του I-CARE στο Lombardi. «Τα γηρασμένα κύτταρα εκκρίνουν βιολογικά μόρια που προκαλούν διάφορες ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση μέσω πρόσθετης βλάβης των ιστών και φλεγμονής».

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ της χημειοθεραπείας και των επιπέδων της πρωτεΐνης p16 στο αίμα, ενός κοινού βιοδείκτη γήρανσης, για να εκτιμήσουν τη βιολογική ηλικία των επιζώντων από καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ζωής τους. Τα επίπεδα της πρωτεΐνης p16 χρησιμοποιήθηκαν για τη συγκεκριμένη μελέτη επειδή υπάρχουν καλά δεδομένα από δημοσιευμένες έρευνες και υπάρχουν στοιχεία από το εργαστήριο ότι η εκκαθάριση των πλούσιων σε p16 κυττάρων θα μπορούσε να αυξήσει τη διάρκεια ζωής τους. Υπάρχουν επίσης εξελισσόμενες μελέτες για άλλους βιολογικούς δείκτες γήρανσης που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε μελλοντικές μελέτες. 

Το μοντέλο προσομοίωσης πληθυσμού που ανέπτυξαν οι ερευνητές βασίστηκε σε γυναίκες ηλικίας 30 έως 79 ετών. Το μοντέλο συνέκρινε τις επιδράσεις των τύπων χημειοθεραπείας που προκάλεσαν μεγαλύτερη έναντι λιγότερης κυτταρικής βλάβης (δηλαδή, κυτταροτοξική) και επιτάχυνσης της βιολογικής γήρανσης. Εκείνες που έλαβαν τα περισσότερα κυτταροτοξικά σχήματα εκτιμήθηκε ότι έχασαν κατά μέσο όρο 9,4 χρόνια ζωής που απομένουν λόγω της πρώιμης εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με τη γήρανση.

Στόχος η εξατομικευμένη φροντίδα και ο περιορισμός τυχόν επιπτώσεων

Ενώ οι επιλογές θεραπείας θα βασίζονται πάντα στη δυνατότητα ίασης, η Mandelblatt ελπίζει ότι τα αποτελέσματα του μοντέλου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καθοδηγήσουν μελλοντικές μελέτες που αξιολογούν τα οφέλη του ελέγχου της βιολογικής ηλικίας μετά το τέλος της θεραπείας. Στόχος θα ήταν η παροχή εξατομικευμένης φροντίδας επιβίωσης για τον μετριασμό τυχόν επιπτώσεων της θεραπείας στη γήρανση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της υγείας κατά τη διάρκεια της ζωής ενός επιζώντος. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό τώρα, σημειώνει, καθώς η σωματική δραστηριότητα και τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς δείχνουν πολλά υποσχόμενα στην επιβράδυνση της επιταχυνόμενης γήρανσης σε επιζώντες καρκίνου του μαστού και άλλων καρκίνων, γεγονός που μπορεί να αναπληρώσει την απώλεια ετών ζωής που εκτιμήθηκε σε αυτή τη μελέτη.

Η ανάλυση δεδομένων ήταν δυνατή επειδή τόσο ο Mandelblatt όσο και ο Sarkar είναι μέλη του CISNET (Δίκτυο Μοντελοποίησης Παρέμβασης και Επιτήρησης του Καρκίνου), μιας 25ετούς κοινοπραξίας ερευνητών που χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου και χρησιμοποιούν μοντελοποίηση προσομοίωσης για να βελτιώσουν την κατανόηση της πρόληψης, του διαλογής και της θεραπείας του καρκίνου, καθώς και των επιπτώσεών τους στις τάσεις του πληθυσμού όσον αφορά τη συχνότητα εμφάνισης και τη θνησιμότητα.

«Σχεδιάζουμε δύο επόμενα βήματα. Το πρώτο είναι η επέκταση του πεδίου εφαρμογής αυτής της μεθοδολογίας για άλλους τύπους θεραπειών για τον καρκίνο του μαστού, όπως η ακτινοθεραπεία, οι ανοσοθεραπείες, οι στοχευμένες θεραπείες και οι ορμονικές θεραπείες, οι οποίες φαίνεται επίσης να επιταχύνουν τη γήρανση, με επιπτώσεις που ενδεχομένως να διαρκούν για πολλά χρόνια μετά τη θεραπεία», καταλήγει ο Sarkar. «Σχεδιάζουμε επίσης να συμπεριλάβουμε πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά των επιζώντων, ώστε να βοηθήσουμε στην καθοδήγηση μελλοντικών συζητήσεων σχετικά με τα ατομικά αποτελέσματα».

Πηγές:
Nature Metabolism

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Χειρουργείο διατήρησης μαστού ή μαστεκτομή; Πώς λαμβάνεται η σωστή απόφαση
ECDC: Η Ελλάδα μεταξύ των εννέα χωρών που θα συμμετάσχουν πρώτες στη νέα πλατφόρμα επιτήρησης Δημόσιας Υγείας
Novo Nordisk: Προσφέρει 200 εκατομμύρια δολάρια στο Παγκόσμιο Ίδρυμα για τον Διαβήτη