Περίπου ένας στους δέκα Έλληνες εκτιμάται πως βρίσκεται σε κάποιο στάδιο Χρόνιας Νεφρικής Νόσου, ενώ στο τελικό στάδιο (σε αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση ή μεταμοσχευμένοι) βρίσκονται περισσότεροι από 15.000 ασθενείς, με την Ελλάδα να είναι πρώτη σε εμφάνιση περιστατικών τελικού σταδίου ανά έτος, σύμφωνα με την Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία.

Συχνά, η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο, καθώς νόσος είναι σιωπηλή και δεν εμφανίζει συμπτώματα πριν να είναι αργά. Η πρόσφατη ένταξη του προσυμπτωματικού ελέγχου νεφρικής λειτουργίας στο πρόγραμμα "Προλαμβάνω" αναμένεται να εντοπίσει έναν σημαντικό αριθμό αδιάγνωστων περιστατικών σε πρώιμο και αντιμετωπίσιμο στάδιο.

Λίγες μέρες μετά την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (8 Μαρτίου) και ενόψει της αυριανής (12 Μαρτίου) Παγκόσμιας Ημέρας Νεφρού, δύο γυναίκες μιλούν στο iatronet.gr, προσεγγίζοντας παράλληλα από την πλευρά του γιατρού και του ασθενούς την σχέση του γυναικείου φύλου με την Χρόνια Νεφρική Νόσο, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της και τους παράγοντες κινδύνου. Ταυτόχρονα, αναφέρονται στις κοινές τους προσπάθειες για τη δημιουργία δημόσιας δομής που θα παρέχει ψυχολογική στήριξη στους ασθενείς με ΧΝΝ, ανεξαρτήτως φύλου.

Γυναίκα και νεφρική νόσος

Όπως επισημαίνει η κ. Δωροθέα Παπαδοπούλου (φωτογραφία), νεφρολόγος, διευθύντρια ΕΣΥ στη Νεφρολογική Κλινική του νοσοκομείου Παπαγεωργίου και πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας, οι κύριοι επιβαρυντικοί παράγοντες για την ανάπτυξη νεφρικής νόσου, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση και η παχυσαρκία είναι κοινοί και στα δύο φύλα. Η εγκυμοσύνη καθιστά επιπλέον ευάλωτες της γυναίκες.

"Αν μια γυναίκα έχει νεφρική ανεπάρκεια και μείνει έγκυος, μπορεί αυτή να επιδεινωθεί στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Γι’ αυτό μια τέτοια κύηση θεωρείται υψηλού κινδύνου, τόσο για το έμβρυο όσο και για τη μητέρα, και είναι απαραίτητη η παρακολούθηση, παράλληλα από γυναικολόγο όσο και από νεφρολόγο", σημειώνει, προσθέτοντας ότι οι γυναίκες που βρίσκονται σε τελικό στάδιο ΧΝΝ μπορούν να τεκνοποιήσουν μόνο εφόσον κάνουν μεταμόσχευση νεφρού. Επίσης, ένα νόσημα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος μπορεί να επιταχύνει την εξέλιξη της νεφρικής δυσλειτουργίας λόγω νεφρίτιδας, όταν μεσολαβεί εγκυμοσύνη.

Ένας επιπλέον παράγοντας κινδύνου, σύμφωνα με την κ. Παπαδοπούλου, είναι οι συχνές ουρολοιμώξεις, οι οποίες είναι συχνότερες στο γυναικείο φύλο. "Μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια πυελονεφρίτιδα που μπορεί να είναι ένα πρωτοπαθές αίτιο χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας", εξηγεί, παροτρύνοντας τις γυναίκες που παρουσιάζουν συχνά ουρολοιμώξεις να προβούν σε έλεγχο νεφρικής λειτουργίας. Αντίθετα, η νυκτουρία ως σύμπτωμα αποδίδεται συνήθως σε άλλες αιτίες και οδηγεί συχνότερα σε ουρολόγο ή γυναικολόγο, παρά σε νεφρολόγο.

Η προσφορά της νεφροπαθούς γυναίκας

Η διάγνωση χρόνιας νεφρικής νόσου, ιδιαίτερα σε προχωρημένο στάδιο, σηματοδοτεί την έναρξη μιας δοκιμασίας για τον ασθενή, που επεκτείνεται και στην ψυχική του υγεία. Η νεφρολόγος επικεντρώνει ιδιαίτερα στην γυναίκα νεφροπαθή και στην ανάγκη να στηριχθεί ψυχολογικά.

"Η γυναίκα αυτή, που έχει δώσει τα μέγιστα με τους πολλαπλούς της ρόλους ως μητέρα, ως σύζυγος, ως εργαζόμενη, ξαφνικά αρρωσταίνει και μαθαίνει ότι θα μπει σε αιμοκάθαρση. Της πέφτει ο ουρανός στο κεφάλι και καλείται να συνεχίσει να προσφέρει όλα αυτά, παράλληλα με το φορτίο της αρρώστιας. Είναι μια ηρωίδα", λέει, υπογραμμίζοντας την απουσία δημόσιας δομής που θα της παράσχει εξειδικευμένη ψυχολογική στήριξη, ως αναγνώριση της προσφοράς της.

Η ίδια είχε οργανώσει παλιότερα εκ των ενόντων μια ομάδα ψυχο-νεφρολογίας, με το προσωπικό της Κλινικής, σε συνεννόηση με τους ψυχολόγους και τους ψυχιάτρους του νοσοκομείου. "Οι νοσηλεύτριες που είχαν παρακολουθήσει ειδικά σεμινάρια, αναβαθμίστηκαν, πήγαν σε άλλες υπηρεσίες και η ομάδα σταμάτησε", σημειώνει, και αναφέρεται στο αίτημα για την δημιουργία δομής με τη μορφή εξωτερικού ιατρείου. "Αυτά μπορούν να απασχολούν εξωτερικούς συνεργάτες - ψυχολόγους νευρολόγους - με δελτίο παροχής υπηρεσιών και να εξυπηρετούν όχι μόνο δικούς μας ασθενείς, αλλά από όλη τη Θεσσαλονίκη και την επαρχία", παρατηρεί, προσθέτοντας πως η υλοποίηση είναι εφικτή, με την πίεση και των Συλλόγων Νεφροπαθών.

Το σοκ της διάγνωσης και τα διαζύγια

Η κ.Ελένη Σαμιωτάκη (φωτογραφία) έχει δεχτεί δύο φορές μόσχευμα νεφρού, έπειτα από πολυετή αιμοκάθαρση. Στο Παρίσι, όπου έγινε η δεύτερη μεταμόσχευση και μεταβαίνει περιοδικά για έλεγχο, δέχεται μεταξύ άλλων στήριξη από ψυχολόγο, διατροφολόγο και φυσίατρο. Καμία από αυτές τις υπηρεσίες δεν παρέχεται στην Ελλάδα, παρατηρεί η ίδια, η οποία έχει καταθέσει σχετικά αιτήματα με την ιδιότητα της υπεύθυνης δημοσίων σχέσεων και ευρωπαϊκών θεμάτων του Συλλόγου Νεφροπαθών Θεσσαλονίκης και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νεφροπαθών.

"Η αρρώστια είναι πάρα πολύ ύπουλη και ο ασθενής την καταλαβαίνει σχεδόν στο τελικό στάδιο, όταν ακούει από τον γιατρό να του λέει ‘τώρα πρέπει να ενταχθείς’, ‘αύριο μπαίνεις στην αιμοκάθαρση’. Όλο αυτό, για κάποιον που απλώς είχε κάτι αναγούλες ή υπερβολική πίεση, είναι ένα σοκ. Νιώθει ουσιαστικά απειλή για τη ζωή του, για την ύπαρξή του", σημειώνει, για να προσθέσει: "Από εκεί και πέρα, ειδικά στις νεότερες ηλικίες, όταν αρχίζει και συνειδητοποιεί ότι αυτό θα είναι κάτι μόνιμο στη ζωή του από δω και πέρα, αρχίζει η ψυχική διαταραχή, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πολύ βαριάς μορφής κατάθλιψη. Είναι σύνηθες το φαινόμενο να βλέπουμε ασθενείς που να μη θέλουν να κάνουν τίποτα, να απομονώνονται και να λένε ‘εδώ η ζωή μου τελείωσε’".

Ειδικά στις γυναίκες ασθενείς, όπως σημειώνει η κ. Σαμιωτάκη, η διάγνωση οδηγεί όχι σπάνια και σε διαζύγιο. "Όταν ο σύντροφος αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να ολοκληρώσει οικογένεια, πολλές φορές φεύγει. Αυτό συμβαίνει ακόμα και όταν η οικογένεια υπάρχει. Αν παρατηρήσει κανείς στα κέντρα αιμοκάθαρσης, θα διαπιστώσει ότι περισσότερες γυναίκες περιμένουν τους συζύγους/συντρόφους τους παρά οι άνδρες τις γυναίκες".

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Παθήσεις που μοιάζουν με αφυδάτωση
Παχυσαρκία: Οι ενέσιμες θεραπείες μειώνουν τις βαριατρικές επεμβάσεις [μελέτη]
Ερρίκος Ντυνάν: Πρώτη ρομποτική διαστοματική επέμβαση θυρεοειδούς στην Ελλάδα