Στην εποχή της άμεσης πληροφόρησης, πολλοί άνθρωποι που αισθάνονται αδιαθεσία ή αδυναμία καταφεύγουν σε λίγα μόνο κλικ στο διαδίκτυο και πολύ γρήγορα βρίσκονται αντιμέτωποι με δραματικές περιγραφές ασθενειών και υποτιθέμενες διαγνώσεις.

Το αποτέλεσμα είναι συχνά η έντονη ανησυχία. Οι ειδικοί αποκαλούν το φαινόμενο αυτό "κυβερνοχονδρίαση", όρος που προκύπτει από τις λέξεις "cyber" και "υποχονδρίαση". Σύμφωνα με τον ψυχίατρο Heiko Graf από την κλινική της Καρλσλούης, πρόκειται για ένα σύγχρονο φαινόμενο και όχι για επίσημα ταξινομημένη νόσο.

Στην κυβερνοχονδρίαση, εξηγεί ο ειδικός, αναπτύσσεται αδικαιολόγητος φόβος ή υπερβολική προσοχή απέναντι σε σοβαρές σωματικές ασθένειες, ο οποίος βασίζεται σε πληροφορίες που διαβάζει κανείς στο διαδίκτυο.

Από αυτή την κατάσταση μπορεί να προκύψει κατάθλιψη ή υποχονδριακή διαταραχή, με την τελευταία να αποτελεί την πιο σοβαρή μορφή του προβλήματος.

Σύμφωνα με μελέτη του Johannes Gutenberg University Mainz, περίπου το 6% του γερμανικού πληθυσμού υποφέρει από έντονες ανησυχίες για την υγεία του, ενώ οι ειδικοί παρατηρούν αυξητική τάση τις τελευταίες δεκαετίες.

Οι περισσότεροι που επηρεάζονται είναι άτομα κάτω των 35 ετών, καθώς χρησιμοποιούν συχνότερα το διαδίκτυο και βρίσκονται σε ηλικία όπου οι αγχώδεις διαταραχές εμφανίζονται συχνότερα.

Παράλληλα, πιο ευάλωτοι θεωρούνται όσοι έχουν ήδη υψηλό επίπεδο άγχους ή δυσκολεύονται να διαχειριστούν την αβεβαιότητα.

Μελέτες δείχνουν ότι σε ποσοστό 30% έως 50% των ανθρώπων, η αναζήτηση συμπτωμάτων στο διαδίκτυο αυξάνει τον φόβο για πιθανές ασθένειες.

Σύμφωνα με έρευνα της KKH Kaufmännische Krankenkasse, το 91% των πολιτών έχει αναζητήσει τουλάχιστον μία φορά πληροφορίες για ασθένειες ή συμπτώματα στο διαδίκτυο, είτε για τον εαυτό του είτε για κάποιο κοντινό πρόσωπο.

Περίπου ένας στους τρεις δήλωσε ότι έτσι απέφυγε επίσκεψη σε γιατρό, ενώ το 13% παραδέχθηκε ότι προχώρησε σε αυτοδιάγνωση. Στην ηλικιακή ομάδα 16 έως 34 ετών, το ποσοστό αυτό φτάνει το 20%.

Η ψυχολόγος Isabelle Wenck επισημαίνει ότι η αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο δεν είναι από μόνη της αρνητική. Αντίθετα, μπορεί να ενισχύσει τη γνώση γύρω από θέματα υγείας, αρκεί οι πηγές να είναι αξιόπιστες και ενημερωμένες.

Ωστόσο, για ανθρώπους με ήδη υπάρχουσες ψυχικές δυσκολίες ή έντονο φόβο σοβαρών ασθενειών, η διαδικασία αυτή μπορεί να εξελιχθεί σε φαύλο κύκλο. Η συνεχής αναζήτηση πιθανών εξηγήσεων για κάθε ενόχληση, οι λανθασμένες ερμηνείες και η δραματοποίηση συμπτωμάτων οδηγούν συχνά σε αυτό που αποκαλείται "Morbus Google", δηλαδή εξάρτηση από τη διαδικτυακή διάγνωση.

Οι γιατροί διαπιστώνουν το πρόβλημα όταν ασθενείς έχουν ήδη επισκεφθεί πολλούς ειδικούς, αμφισβητούν συνεχώς φυσιολογικά αποτελέσματα εξετάσεων ή παραμένουν πεπεισμένοι ότι πάσχουν από σοβαρή νόσο παρά τις καθησυχαστικές διαγνώσεις.

Συχνά και το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον παρατηρεί ότι η ανησυχία γίνεται υπερβολική.

Ο Heiko Graf σημειώνει ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι η αναζήτηση πληροφοριών, αλλά η έλλειψη ιατρικού πλαισίου. Ένας γιατρός αξιολογεί πιθανότητες ανάλογα με ηλικία, ιστορικό και συχνότητα εμφάνισης μιας νόσου.

Στο διαδίκτυο, αντίθετα, κάποιος που ψάχνει για πονοκέφαλο μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να διαβάζει για όγκους εγκεφάλου, ενώ συχνότερες αιτίες όπως η ένταση ή η ημικρανία είναι πολύ πιθανότερες.

Επιπλέον, σημαντικό ποσοστό των πληροφοριών υγείας στο διαδίκτυο δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο. Ειδικά στις πληροφορίες για καρκίνο, διεθνείς αναλύσεις έχουν δείξει ότι μεγάλο μέρος των διαθέσιμων περιεχομένων είναι ελλιπές ή παραπλανητικό.

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί την κύρια μορφή βοήθειας για όσους εμφανίζουν κυβερνοχονδρίαση. Η φαρμακευτική αγωγή χρησιμοποιείται σπανιότερα. Μέσα από γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, συχνά ακόμη και σε περίπου 25 συνεδρίες, οι ασθενείς μαθαίνουν να διαχειρίζονται τον φόβο τους και να αντιδρούν διαφορετικά απέναντι στην αβεβαιότητα.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι το σημαντικότερο δεν είναι να πειστεί κάποιος ότι δεν έχει ασθένεια, αλλά να αποκτήσει στρατηγικές για να αντιμετωπίζει το άγχος χωρίς να παγιδεύεται σε έναν ατέρμονο κύκλο διαδικτυακής αναζήτησης

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Λίγα λεπτά έντονης σωματικής δραστηριότητας συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο για ορισμένες νόσους
Πώς σχετίζεται η βιταμίνη Ε με την όραση
Μεγάλη κατανάλωση αλατιού είναι πιθανό να προκαλέσει καρδιακή ανεπάρκεια [μελέτη]