Το emotional numbness (στα ελληνικά μεταφράζεται ως “συναισθηματικό μούδιασμα ή συναισθηματική ψυχρότητα’’) είναι μια ψυχολογική κατάσταση κατά την οποία το άτομο δεν μπορεί να νιώσει ή να εκφράσει συναισθήματα, είτε θετικά είτε αρνητικά. Περιγράφεται ως μια αίσθηση "συναισθηματικής άμβλυνσης", όπου ο κόσμος φαίνεται επίπεδος, αποστασιοποιημένος και ο άνθρωπος ζει σαν "ρομπότ" ή "σα να ζει σε όνειρο". Ιστορικά, ο όρος έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από την κλινική μελέτη του Μετατραυματικού Στρες (PTSD). Οι επιζώντες τραυματικών γεγονότων (πόλεμος, ατυχήματα, κακοποίηση) συχνά ανέφεραν μια "συναισθηματική ψυχρότητα" ως τρόπο διαχείρισης της φρίκης που έζησαν. Σήμερα, ο όρος χρησιμοποιείται ευρέως όχι μόνο για σοβαρά τραύματα, αλλά και για τη "συναισθηματική κόπωση" της σύγχρονης ζωής, το burnout και τη χρόνια συναισθηματική παραμέληση.

Οι άνθρωποι που τη βιώνουν συχνά λένε: «Δεν νιώθω τίποτα». Δεν υπάρχει απαραίτητα λύπη, αλλά ούτε χαρά, ενθουσιασμός ή ενδιαφέρον. Η καθημερινότητα συνεχίζεται, χωρίς όμως ουσιαστική συναισθηματική συμμετοχή. Δεν πρόκειται για διαγνωσμένη ψυχική ασθένεια, αλλά για έναν ασυνείδητο αμυντικό μηχανισμό του εγκεφάλου. Όταν κάποιος βιώνει υπερβολικό στρες, τραύμα ή πληθώρα αρνητικών συναισθημάτων που δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί, ο εγκέφαλος "πατάει παύση" για να προστατευτεί από τον ψυχικό πόνο.

Ωστόσο, αυτή η αποσύνδεση μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής του ατόμου, τις διαπροσωπικές του σχέσεις και τη συνολική αίσθηση αντίληψης. Συχνά, ο περίγυρος του ατόμου του πάσχει  δυσκολεύεται να κατανοήσει τι συμβαίνει, καθώς το άτομο φαίνεται λειτουργικό. Η αναγνώριση είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα. Αν κάποιος παρατηρεί ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν βιώνει συναισθήματα, είναι σημαντικό να το διερευνήσει με κάποιον ειδικό σε θέματα ψυχικής υγείας. Οι πιο συνηθισμένες θεραπείες περιλαμβάνουν:

Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT): Η CBT βοηθά στην αναγνώριση αρνητικών μοτίβων σκέψης  που διατηρούν τη συναισθηματική αποστασιοποίηση, αντικαθιστώντας τα με πιο ρεαλιστικές προοπτικές. Επίσης, ενθαρρύνει τον θεραπευόμενο  στη σταδιακή επιστροφή σε δραστηριότητες που κάποτε του προκαλούσαν ευχαρίστηση, μειώνοντας την αίσθηση του "κενού".

Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT): H  ACT  διδάσκει  την αποδοχή της τρέχουσας κατάστασης (τη συναισθηματική άμβλυνση) χωρίς κριτική, γεγονός που μειώνει το άγχος της αποφυγής. Χρησιμοποιεί τεχνικές για να φέρει τον θεραπευόμενο στο "εδώ και τώρα", βοηθώντας τον να παρατηρεί τα εσωτερικά του συναισθήματα καθώς εμφανίζονται, αντί να τα απωθεί.

Τεχνικές Γείωσης (Grounding Skills):  Όταν ο θεραπευόμενος "παγώνει" ή αποσυνδέεται, οι τεχνικές γείωσης (π.χ. η τεχνική 5-4-3-2-1: 5 πράγματα που βλέπεις, 4 που αγγίζεις, 3 που ακούς κλπ.) επαναφέρουν την προσοχή στο παρόν και στο σώμα. Βοηθούν στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος, μειώνοντας το υπερβολικό άγχος που προκαλεί την άμβλυνση, επιτρέποντας σταδιακά στα συναισθήματα να επανέλθουν με ασφάλεια.

Μικρά βήματα που μπορούν να βοηθήσουν:

  • Εστίαση σε σωματικές αισθήσεις (π.χ. περπάτημα, αναπνοή)
  • Σταδιακή επανασύνδεση με δραστηριότητες που παλαιότερα προσέφεραν ευχαρίστηση
  • Αναζήτηση υποστήριξης από επαγγελματία ψυχικής υγείας

Το να «μη νιώθεις» δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εσένα αλλά ότι ο οργανισμός σου προσπαθεί να διαχειριστεί κάτι δύσκολο. Και αυτό, αξίζει προσοχή και φροντίδα.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

  1. Moore MJ, Shawler E, Jordan CH, Jackson CA. Veteran and Military Mental Health Issues. 2023 Aug 17. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan–. PMID: 34283458.
  2. Deahl MP, Klein S, Alexander DA. The costs of conflict: meeting the mental health needs of serving personnel and service veterans. Int Rev Psychiatry. 2011 Apr;23(2):201-9.
  3. Gates MA, Holowka DW, Vasterling JJ, Keane TM, Marx BP, Rosen RC. Posttraumatic stress disorder in veterans and military personnel: epidemiology, screening, and case recognition. Psychol Serv. 2012 Nov;9(4):361-382.
  4. Contractor AA, Caldas SV, Dolan M, Natesan P, Weiss NH. Invariance of the Construct of Posttraumatic Stress Disorder: A Systematic Review. J Trauma Stress. 2019 Apr;32(2):287-298. doi: 10.1002/jts.22389. Epub 2019 Apr 3. PMID: 30942923.
  5. D'Agostino A, Pepi R, Rossi Monti M, Starcevic V. The Feeling of Emptiness: A Review of a Complex Subjective Experience. Harv Rev Psychiatry. 2020 Sep/Oct;28(5):287-295
  6. Zhu Z, Eli B, Chen Y, Liu Z. Symptom structure of posttraumatic stress disorder in workplace trauma: A "distraction-avoidance" pattern. J Clin Psychol. 2024 Feb;80(2):490-502. 
  7. Melkam M, Tinsae T, Andualem F, Nakie G. Post-traumatic stress disorder and associated factors among adults exposed to stress in Ethiopia: A meta-analysis and systematic review. SAGE Open Med. 2023 Mar 17;11:20503121231160884. 

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Το απλό βήμα που θα μπορούσε να βελτιώνει τα οφέλη από την τακτική άσκηση
Ωφελεί την υγεία ο ύπνος χωρίς μαξιλάρι; [μελέτη]
Ανακοίνωση του νοσοκομείου Κεφαλληνίας για τον θάνατο της Μυρτούς