Οι βιολογικοί παράγοντες έχουν βελτιώσει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής των ασθενών με σοβαρό άσθμα, μειώνοντας θεαματικά τις παροξύνσεις και την ανάγκη νοσηλείας. Για τους ασθενείς με ήπια ως μέτρια συμπτώματα, που αποτελούν και τη συντριπτική πλειονότητα, τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, σε συνδυασμό με τα μακράς δράσης βρογχοδιασταλτικά, παραμένουν και θα συνεχίσουν να είναι για πολλά χρόνια η βάση της θεραπείας. Ωστόσο, η διεθνής τάση προσανατολίζεται στη μείωση των εισπνεόμενων, καθώς και στη μελλοντική εισαγωγή νέων βιολογικών θεραπειών σε ασθενείς με μέτριο άσθμα. 

Με αφορμή την σημερινή (5 Μαϊου) Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος, ο αναπληρωτής καθηγητής Πνευμονολογίας στο ΑΠΘ, υπεύθυνος του Ιατρείου Σοβαρού Άσθματος στην πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική στο νοσοκομείο "Γ. Παπανικολάου" της Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Πορπόδης (φωτογραφία), μιλάει στο iatronet.gr για τις διαθέσιμες και αναμενόμενες θεραπευτικές επιλογές, επισημαίνοντας πως το μέλλον στην αντιμετώπιση του άσθματος βασίζεται στις βιολογικές θεραπείες.

Στο 8% - 9% του ελληνικού πληθυσμού 

Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών των βρόγχων του πνεύμονα, η οποία έχει κάποιο γενετικό υπόβαθρο και χρειάζεται ένα ερέθισμα για να το φέρει στην επιφάνεια. Εκδηλώνεται με συμπτώματα από το αναπνευστικό, όπως βήχας, συριγμός, θωρακικό άλγος και αίσθημα βάρους στο στήθος, τα οποία έχουν διακυμάνσεις ως προς τη συχνότητα και την ένταση. 

Στην Ελλάδα υπολογίζεται πως η νόσος απαντάται στο 8% ως 9% του πληθυσμού, με τη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών να βιώνει ήπια ως μέτρια συμπτώματα. Όπως επισημαίνει ο κ. Πορπόδης, από μελέτες στο ΑΠΘ, αλλά και τις εκτιμήσεις της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, το σοβαρό άσθμα στη χώρα μας κυμαίνεται μεταξύ 4% και 5% των ασθματικών ασθενών, σημαντικά χαμηλότερα από το 8% ως 10% παγκοσμίως.

Πρόληψη και παράγοντες κινδύνου 

Οι παράγοντες κινδύνου είναι κυρίως περιβαλλοντικοί. "Κύρια αίτια είναι οι ιογενείς λοιμώξεις και ακολουθούν οι αλλεργίες, η περιβαλλοντική ρύπανση, το κάπνισμα και οι μεταβολές της θερμοκρασίας. Πολλές φορές και το στρες μπορεί να είναι ένα αίτιο που το φέρνει στην επιφάνεια", σημειώνει ο αν. καθηγητής. Κάποιος που έχει ένα είδος αλλεργίας έχει αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσει παροξύνσεις ή επιμονή του άσθματος. "Τα αερο-αλλεργιογόνα από τις γύρεις που έχουν μεγαλύτερη έξαρση τον Απρίλιο, το Μάιο και τον Ιούνιο, οι μύκητες που είναι όλο το χρόνο, τα ακάρεα της οικιακής σκόνης και κάποια επιθήλια ζώων, κυρίως της γάτας, μπορούν να επηρεάσουν τη βαρύτητα του άσθματος", υπογραμμίζει.

Σε επίπεδο πρόληψης, νούμερο ένα μέτρο είναι η αποφυγή της έκθεσης στα γνωστά αίτια που επιδεινώνουν το άσθμα, με δεύτερο  τη γνώση γύρω από τη νόσο και την αντιμετώπισή της. "Η πληροφόρηση του ασθενή από τον γιατρό του για το τι του συμβαίνει και η εκπαίδευσή του για το τι θα χρειαστεί να κάνει σε κάθε περίπτωση έχει μπει και στις θέσεις ομοφωνίας", σημειώνει ο πνευμονολόγος, προσθέτοντας πως σε όλους τους ασθενείς συστήνεται ο εμβολιασμός βάσει ενδείξεων έναντι των ιογενών λοιμώξεων (κυρίως από τους ιούς γρίπης και RSV)

Η φυσική δραστηριότητα και η σωματική άσκηση δεν απαγορεύεται, απεναντίας πολύ συχνά ενθαρρύνεται, με στόχο την ενδυνάμωση πολλών συστημάτων του οργανισμού και του ανοσοποιητικού του. 

Διάγνωση και αδιάγνωστο άσθμα

Η διάγνωση του άσθματος βασίζεται στο ιστορικό του ασθενή, που καταδεικνύει αν έχει συμβατά συμπτώματα, μεταβαλλόμενα στην ένταση και τον χρόνο. Ακολουθεί η κλινική εξέταση, με σπιρομέτρηση, ενώ στις διαθέσιμες εξετάσεις περιλαμβάνονται η δοκιμασία βρογχοδιαστολής, που είναι θετική μόνο στο 30% των ασθματικών, η δοκιμασία μεταχολίνης, η δοκιμασία πρόκλησης με μαννιτόλη, η δοκιμασία άσκησης (κυρίως σε αθλητές στο πεδίο) και ο ευκαπνικός υπεραερισμός. 

Σε αρκετές περιπτώσεις το άσθμα παραμένει αδιάγνωστο για καιρό, καθώς ασθενείς βιώνουν συμπτώματα που είναι κοινά σε διάφορες ιογενείς λοιμώξεις ή βρογχίτιδες. Παρ’ όλα αυτά, όπως παρατηρεί ο αν. καθηγητής, όταν το σύμπτωμα επιμένει και επαναλαμβάνεται οι περισσότεροι επισκέπτονται πνευμονολόγο και βγαίνει η διάγνωση. 

Θεραπευτικές επιλογές

"Δεν νοείται αντιασθματική θεραπεία χωρίς εισπνεόμενα στεροειδή, τα οποία παραμένουν η βάση της θεραπείας του άσθματος", επισημαίνει ο κ. Πορπόδης, προσθέτοντας, ωστόσο, πως "η νέα τάση των θέσεων ομοφωνίας είναι να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν λιγότερα εισπνεόμενα, πάντα σε συνδυασμό με ένα ή δύο βρογχοδιασταλτικά, σε μία συσκευή, διότι το ένα ενισχύει τη δράση του άλλου".

Αν τα παραπάνω αποτύχουν, υπάρχουν κι άλλες διαθέσιμες επιλογές, όπως είναι οι βιολογικοί παράγοντες. "Έχουν αλλάξει την φυσική πορεία της νόσου, έχουν διώξει τους ασθενείς από τα νοσοκομεία, έχουν μειώσει πάρα πολύ τις παροξύνσεις και έχουν βελτιώσει πάρα πολύ την ποιότητα ζωής των ασθματικών", τονίζει και αναφέρεται σε σειρά μελετών γύρω από τους βιολογικούς παράγοντες: "Μεταξύ άλλων, πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη που ξεκίνησε από το ΑΠΘ, η οποία απέδειξε για πρώτη φορά σε θεραπεία του άσθματος πως οι βιολογικοί παράγοντες μπορούν να αντιστρέψουν τη μόνιμη βλάβη που δημιουργείται στους αεραγωγούς του πνεύμονα".

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μελλοντικές θεραπείες βασίζονται στις βιολογικές θεραπείες. "Τα εισπνεόμενα στεροειδή έχουν αποδείξει την αξία τους, αλλά η τάση είναι να χρησιμοποιείται όσο το δυνατόν λιγότερη δόση κορτικοειδών. Η νέα τάση είναι οι βιολογικοί παράγοντες που στοχεύουν σε διάφορους μηχανισμούς ή και να έρθουν βιολογικοί παράγοντες πιο μπροστά στη θεραπευτική αντιμετώπιση, να θεραπεύουν και τους ασθενείς με μέτριο άσθμα, με σκοπό πάντα την κλινική ύφεση αυτών των ασθενών", αναφέρει. Παρ’ όλα αυτά, όπως διευκρινίζει, αργεί ακόμα η εποχή που θα αφήσουμε πίσω τα εισπνεόμενα, διότι αυτά είναι και αντιφλεγμονώδη και βρογχοδιασταλτικά. Στο μακρινό μέλλον ίσως αφεθούν πίσω αν βρεθούν καινούργιες βιολογικές θεραπείες. 

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Επτά τα κρούσματα χανταϊού στο κρουαζιερόπλοιο- σχέδιο εκκένωσης
‘’Στην εμμηνόπαυση μαζί ‘’- Ενημέρωση στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου
ΟΕΝΓΕ: Αντιδρά στην αξιολόγηση εκπαιδευτικών κέντρων για χορήγηση ιατρικής ειδικότητας