Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία έχει μια αξιοσημείωτη συμμετοχή σε ανάπτυξη γενόσημων φαρμάκων, καθώς και σε μελέτες, αλλά μέχρι σήμερα οι ερευνητικές προσπάθειες δεν έχουν μεταφραστεί σε ένα πρωτόλειο ελληνικό φάρμακο ή θεραπευτική προσέγγιση.

Ένα μικρό μόριο που ανέπτυξε spin-off εταιρεία του Πανεπιστημίου Κρήτης, ως καινοτόμος θεραπευτική προσέγγιση για την διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, ίσως εξελιχθεί τα επόμενα ένα με δύο χρόνια στην πρώτη φαρμακευτική ουσία ελληνικής προέλευσης που θα κυκλοφορήσει στην αγορά, όπως είπε ο καθηγητής Φαρμακολογίας Αχιλλέας Γραβάνης (φωτογραφία αριστερά) μιλώντας στο Aristotle Innovation Forum.

Ο ίδιος κατέθεσε την πρότασή του για τη δημιουργία ενός ελληνικού οικοσυστήματος έρευνας που θα βάλει την Ελλάδα στον διεθνή χάρτη της καινοτομίας στη βιοτεχνολογία. Στην ίδια εκδήλωση ο διακεκριμένος Έλληνας ερευνητής του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ, Γεώργιος Παυλάκης (φωτογραφία δεξιά), κατέθεσε τις δικές του προτάσεις για τη διακοπή της «αιμορραγίας» Ελλήνων επιστημόνων στο εξωτερικό, που συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς.

Δύο σημαντικές ελληνικές προσπάθειες

Η Bionature, spin-off εταιρεία του Πανεπιστημίου Κρήτης, δημιουργήθηκε πριν από 20 χρόνια, από μια μικρή ομάδα ερευνητών. "Είμαστε ευτυχείς γιατί τον προηγούμενο χρόνο τα δεδομένα μας όσον αφορά τον σχεδιασμό, τη σύνθεση και την προκλινική αξιολόγηση ενός μικρού μορίου που μιμείται τις νευροτροφίνες, βρέθηκαν πλέον σαν πιθανή νέα θεραπευτική προσέγγιση στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, με το πρώτο license agreement που πετύχαμε με μια μεγάλη διεθνή εταιρεία", ανέφερε ο κ. Γραβάνης και πρόσθεσε: "Πάμε πλέον να αξιολογήσουμε κλινικά αυτή τη μικρή ουσία για αυτή την ένδειξη και αν τα καταφέρουμε, τα επόμενα ένα με δύο χρόνια θα είναι πραγματικά η πρώτη μικρή ουσία ελληνικής προέλευσης που θα βγει στην αγορά". 

Παράλληλα, μια δεύτερη εταιρεία, η ReNeuroCell Therapeutics ,που δημιουργήθηκε πριν από 12 μήνες, μπαίνει στον χώρο των νέων κυτταρικών θεραπειών, με στόχο την αποκατάσταση ενός μέρους της βλάβης στον τραυματισμένο νωτιαίο μυελό. "Στοχεύει στην ανάπτυξη devices, νευροεμφυτευμάτων, τα οποία αποτελούνται από ανθρώπινες πρωτεϊνες πολυμερισμένες υπό τη μορφή ικριώματος", σημείωσε ο καθηγητής και συμπλήρωσε: "Τα ικριώματα αυτά έχουν κοιλότητες για να φιλοξενήσουν ανθρώπινα νευρικά βλαστικά κύτταρα και ο στόχος είναι να μεταφέρουμε αυτό το λειτουργικό προ-νευρικό ιστό στη βλάβη στο νωτιαίο μυελό και να δώσουμε δυνατότητα στους ασθενείς που είναι παράλυτοι για χρόνια να δημιουργήσουν από την αρχή φυσιολογικό νευρικό ιστό, να τον ενσωματώσουν στο νωτιαίο μυελό τους και να αποκαταστήσουν ένα μέρος ή όσο γίνεται περισσότερο από τη βλάβη". Επίκειται μέσα στο επόμενο εξάμηνο η υπογραφή συμφωνίας με μια εταιρεία στο Τέξας, ώστε να προχωρήσουν στα επόμενα στάδια. 

Είναι εφικτή η ανάπτυξη νέων καινοτόμων φαρμάκων στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με τον κ.Γραβάνη, η ανάπτυξη νέων φαρμάκων στην Ελλάδα σε όλα τα στάδιά της, από την αρχή μέχρι την κυκλοφορία τους στην αγορά, είναι αδύνατο να γίνει, καθώς είναι μια διαδικασία κοστοβόρα και χρονοβόρα. 

Ο ίδιος πρότεινε ένα ενδιάμεσο στάδιο, μέσω τριπλής συνεργασίας - τοπική φαρμακευτική βιομηχανία, χρηματοδότες, πανεπιστημιακά και ερευνητικά κέντρα - που θα παραγάγει έρευνα και πρώτα δεδομένα νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων, φτάνοντας μέχρι τη Φάση Ι. Στη συνέχεια, όπως είπε, θα υπάρχει συνεργασία με μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες για τις φάσεις ΙΙ και ΙΙΙ. 

Εμπόδια για την ανάπτυξη ενός τέτοιου μοντέλου, όπως είπε, είναι μεταξύ άλλων η απουσία σοβαρής μεταφοράς τεχνολογίας στη βιομηχανία, η έλλειψη βιομηχανικής βάσης ανάπτυξης νέων φαρμάκων αλλά και η έλλειψη σοβαρών επενδύσεων. Στον αντίποδα, οι ευκαιρίες και η δύναμη της Ελλάδας είναι οι "φωλιές αριστείας" που υπάρχουν στα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, η ισχυρή διασπορά Ελλήνων επιστημόνων και η εμπειρία της εγχώριας φαρμακοβιομηχανίας στα γενόσημα.

Ιεραρχώντας τις προτεραιότητες, ο καθηγητής πρότεινε τη διαρκή και σοβαρή χρηματοδότηση της βασικής έρευνας, κοινές επενδύσεις εγχώριας και διεθνούς φαρμακοβιομηχανίας και την αλλαγή ακαδημαϊκής νοοτροπίας προς την καινοτομία. 

"Η Ελλάδα χρειάζεται 5-6 flagship translational hospitals/hubs με κατεύθυνση την ογκολογία, τα νευροεκφυλιστικά, σπάνια νοσήματα, την ανοσολογία, τα καρδιομεταβολικά και τις παιδιατρικές γενετικές νόσους", είπε και πρότεινε τη δημιουργία 3 κεντρικών Technology Transfer Offices (TTOs) σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο, που θα μεταφέρουν τεχνολογία σε όλη τη χώρα. Αυτά θα έχουν ιδιωτική δομή και θα φέρουν στην Ελλάδα ανθρώπους που έχουν εργαστεί στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων και διαγνωστικών. "Αυτά τα άτομα υπάρχουν, υπάρχουν και πολλά Ελληνόπουλα, τα γνωρίζω από τη Βοστώνη και όχι μόνο, αλλά για να έρθουν θέλουν 10.000-15.000 ευρώ μηνιαίες αποδοχές", σημείωσε.

Ο ίδιος υπολόγισε σε τουλάχιστον 2 δις ευρώ την απαιτούμενη επένδυση για αυτό το νέο οικοσύστημα, που θα φέρει όπως είπε την Ελλάδα σε 5-10 χρόνια από σήμερα στην παγκόσμια διαδικασία ανάπτυξης νέων φαρμάκων και στο παγκόσμιο outsourcing, διεκδικώντας ένα μικρό κομμάτι από τα περίπου 20 δις που δίνονται από την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Γ. Παυλάκης: Πώς θα σταματήσουμε την "αιμορραγία" επιστημόνων

"Η Ελλάδα εξάγει το μέλλον της", παρατήρησε από την πλευρά του ο κ. Παυλάκης, παρουσιάζοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία 128.500 καταγεγραμμένοι Έλληνες επιστήμονες εργάζονται σήμερα στην Ευρωζώνη, ενώ μόνο τον τελευταίο χρόνο έφυγαν 13.000. "Η αιμορραγία συνεχίζεται, αυτό πρέπει να σταματήσει και να αντιστραφεί", ανέφερε και πρότεινε τη βιοϊατρική ως ένα σημαντικό πεδίο προσέλκυσης νέων επιστημόνων. 

Πρόκειται όπως είπε για έναν από τους κλάδους με τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης, παγκόσμια, που αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς, με την παραγωγή προηγμένων φαρμάκων να ανακατανέμεται προς την Ασία. Η Κίνα, η οποία το 2015 είχε το 8% των υπό ανάπτυξη προηγμένων φαρμάκων, το 2026 έχει το 40%

Ο κ. Παυλάκης παρέθεσε ένα προσωπικό παράδειγμα για να αναδείξει τις εξελίξεις, αναφερόμενος στο hetiL-15 / NIZ985, το τελευταίο φάρμακο που ανέπτυξε το Εργαστήριό του, εγκεκριμένο σήμερα για ανοσοθεραπεία του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως. "Αγοράστηκε αρχικά από τη Novartis και άρχισε κλινικές δοκιμές σε πολλές χώρες για βελτιωμένη θεραπεία καρκίνου του πνεύμονα, σε συνδυασμό με το κινέζικο φάρμακο Tislelizumab. Αυτός ο συνδυασμός συνεχίζει τώρα χωρίς τη Novartis σε φάση ΙΙΙ στην Αμερική", είπε και πρόσθεσε: "Αυτό το παράδειγμα δείχνει επίσης πως και μικρά ερευνητικά εργαστήρια όπως το δικό μου, φυσικά με πόρους και καλές ευκαιρίες, μπορούν να βγάζουν φάρμακα για τεράστιες αγορές". 

Η βιοϊατρική έχει άπειρα "niches" (περιχαρακωμένα πεδία) που χρειάζονται ειδικά φάρμακα και θεραπείες, ενώ οι δυνατότητες επικέντρωσης σε αυτά είναι πολλές και επιτρέπουν κερδοφόρο ανταγωνισμό με σωστή στρατηγική σε μικρότερους παίκτες, σημείωσε ο Έλληνας ερευνητής. Η Ελλάδα, παρατήρησε, έχει το πλεονέκτημα να διαθέτει επιστημονικό προσωπικό υψηλής εκπαίδευσης, δημόσιο σύστημα ασφάλισης για συλλογή δεδομένων, δυνατότητες οργάνωσης κλινικών δοκιμών, καθώς και δυνατότητες ιατρικού τουρισμού και υγιεινής διατροφής. 

Χρειάζεται, ωστόσο, χρηματοδότηση, αξιοκρατική και αξιολογούμενη από το αποτέλεσμα, καθώς και τα τέσσερα "Σ": Σωστή Στρατηγική, Συνέχεια Συνέπεια.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Βασιλακόπουλος: Εντυπωσιακά αποτελέσματα στην επόμενη δεκαετία για τα mRNA εμβόλια κατά του καρκίνου
Ανακαλείται μπιφτέκι κοτόπουλο,-εντοπίστηκε σαλμονέλα
Παγκόσμια Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για τη Μυωπία 18–24 Μαΐου 2026