Ίσως τα πιο πολυσυζητημένα σκευάσματα των τελευταίων ετών, με αποδεδειγμένη δράση και ένδειξη χορήγησης για τον έλεγχο της γλυκόζης και του σωματικού βάρους, έχουν μπει στο μικροσκόπιο διεθνών μελετών και για την αντιγηραντική τους δράση. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν πως η σεμαγλουτίδη μπορεί να έχει επίδραση σε τρεις από τους βασικούς μηχανισμούς της βιολογικής γήρανσης: α) την εξάντληση των βλαστικών κυττάρων, β) το οξειδωτικό στρες, γ) τη φλεγμονή που σχετίζεται με τη γήρανση.

Παρόλο που οι μελετητές παραμένουν επιφυλακτικοί, τα ως τώρα ευρήματα της εν εξελίξει έρευνας έχουν ανοίξει τη συζήτηση για το αν θα μπορούσαν οι GLP-1 αγωνιστές να συμβάλλουν μελλοντικά στις προσπάθειες της σύγχρονης ιατρικής για τη μακροζωία, σε συνδυασμό με στοχευμένες παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής.

Η κ. Μαρία Κάντζιου (φωτογραφία), ειδική παθολόγος - διαβητολόγος, με μεταπτυχιακό στη Γηριατρική, εξηγεί στο iatronet.gr τους τρόπους με τους οποίους η σεμαγλουτίδη φαίνεται να παρεμβαίνει στους μηχανισμούς γήρανσης, καθώς και τις προκλήσεις που θα προκύψουν από μια ενδεχόμενη μελλοντική χρήση τους με αυτή την ένδειξη. Η ίδια αναφέρθηκε στα ευρήματα σχετικών μελετών στο πλαίσιο εισήγησής της στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γηριατρικής που διοργάνωσε το Διιδρυματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Εφαρμοσμένη Γεροντολογία και Γηριατρική του ΑΠΘ, σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Βιοϊατρικής Τεχνολογίας και υπό την Αιγίδα της Σχολής Επιστημών Υγείας ΑΠΘ.

Μηχανισμοί δράσης των GLP-1

Τα GLP-1 ανάλογα χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της γλυκαιμίας σε ασθενείς με διαβήτη, αλλά και τη διαχείριση βάρους σε άτομα με παχυσαρκία, μέσω δέσμευσης στους υποδοχείς GLP-1 (GLP-1R) σε διάφορους ιστούς: Στο πάγκρεας, ενισχύουν τον πολλαπλασιασμό και τη λειτουργικότητα των β-κυττάρων, βελτιώνοντας την έκκριση ινσουλίνης. Στο ήπαρ, καταστέλλουν την παραγωγή γλυκόζης. Στο γαστρεντερικό σύστημα, καθυστερούν την κένωση του στομάχου και μειώνουν την περισταλτική κίνηση. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα, αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού.

Όπως επισημαίνει η κ. Κάντζιου, άλλοι ιστοί εκφράζουν υποδοχείς GLP-1, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς, του εγκεφάλου, του λιπώδους ιστού και των ανοσοκυττάρων. Ως αποτέλεσμα, η σεμαγλουτίδη μπορεί να προσφέρει επιπλέον οφέλη, όπως η μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου, η αποτροπή νευροεκφυλιστικών διαταραχών, η βελτίωση του μεταβολισμού των λιπιδίων και η παροχή ηπατοπροστατευτικών επιδράσεων.

Μελέτες για αντιγηραντική δράση

Σύμφωνα με νέα ευρήματα μελετών, η σεμαγλουτίδη φαίνεται πως μπορεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τρία από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της γήρανσης:

Εξάντληση των βλαστικών κυττάρων: Στη μελέτη των Stafeev et al. (2024), λήφθηκαν βιοψίες υποδόριου λιπώδους ιστού από οκτώ συμμετέχοντες με ΣΔ τύπου 2 που έπαιρναν σεμαγλουτίδη και παρατηρήθηκε ότι υπήρχε αυξημένη πολλαπλασιαστική ικανότητα των βλαστικών κυττάρων μετά από έξι μήνες θεραπείας. "Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της γήρανσης είναι η εξάντληση των βλαστοκυττάρων. Σε αυτούς που έπαιρναν σεμαγλουτίδη φάνηκε πως αυτά ήταν πιο ζωηρά και πολλαπλασιάζονταν", παρατηρεί η κ. Κάντζιου και προσθέτει: "Πέρα από τον πολλαπλασιασμό τους, η ικανότητα αυτών των κυττάρων να διαφοροποιούνται σε ώριμα λιποκύτταρα είναι επίσης ένας πιθανός ρόλος της σεμαγλουτίδης".

Οξειδωτικό στρες: Η σεμαγλουτίδη έδειξε πως βοηθάει στον μετασχηματισμό του λευκού λιπώδους ιστού (WAT) σε καφέ (ΒΑΤ). «Ο WAT είναι ο λεγόμενος ‘κακός’ λιπώδης ιστός, αυτός που συσσωρεύεται στο σώμα. Ο ΒΑΤ είναι ο ‘καλός’, που έχει θερμογεννητικό ρόλο και μας προστατεύει από το κρύο, αλλά φαίνεται πως έχει κι άλλο ρόλο", σημειώνει η παθολόγος - διαβητολόγος και προσθέτει: "Η μελέτη των Verkerke et al. (2024) δείχνει ότι ο BAT, όταν μεταβολίζει αμινοξέα διακλαδισμένης αλυσίδας (BCAAs), παράγει γλουταθειόνη ως παράγωγο. Η γλουταθειόνη είναι ένα γνωστό αμινοξύ με αντιοξειδωτικές ιδιότητες". 

Η σεμαγλουτίδη στοχεύει επίσης στη μείωση του οξειδωτικού στρες μέσω πολλαπλών άλλων μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης της σηματοδοτικής οδού cAMP/PKA/CREB και της οδού AKT/GSK-3β/β-κατενίνης.

Φλεγμονή της γήρανσης (ανοσογήρανση – inflamaging): Πρόσφατες κλινικές μελέτες παρέχουν αποδείξεις για ένα αντιφλεγμονώδες αποτέλεσμα που ασκεί η σεμαγλουτίδη σε διάφορους ιστούς. Συγκεκριμένα, μειώνει τον δείκτη της χαμηλού βαθμού χρόνιας φλεγμονής (CRP), ενώ παράλληλα έχει δράση και στα ανοσοκύτταρα: "Η σεμαγλουτίδη μπορεί δυνητικά να καταστείλει τη διαφοροποίηση των μονοκυττάρων σε μακροφάγα τύπου 1 (M1) και να διεγείρει τη διαφοροποίησή τους σε μακροφάγα τύπου 2 (M2), μια διαδικασία γνωστή ως πόλωση των μακροφάγων. Αυτή η πόλωση αυξάνει την απελευθέρωση αντιφλεγμονωδών κυτοκινών όπως η IL-10 και η ARG-1, ενώ μειώνει την απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτοκινών όπως η IL-6 και ο TNF-α".

Προκλήσεις και ερωτήματα

Γαστρεντερικά συμπτώματα όπως ναυτία και έμετος είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες παρενέργειες στις κλινικές μελέτες, ενώ μπορεί να εμφανιστεί και ανορεξία. Σύμφωνα με την κ. Κάντζιου, αυτές οι παρενέργειες, εκτός του ότι αυξάνουν τον κίνδυνο διακοπής της θεραπείας, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, ιδίως σε ηλικιωμένους που μπορεί ήδη να έχουν μειωμένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, ειδικά πρωτεϊνών, και απώλεια μυϊκής μάζας. 

Μια από τις κυρίαρχες προκλήσεις για τις επόμενες μελέτες είναι να απαντήσουν στο ερώτημα αν θα μπορεί να χορηγείται σεμαγλουτίδη για αντιγήρανση σε λεπτά ηλικιωμένα άτομα.

Άλλο θεμελιώδες ερώτημα είναι η ηλικία χορήγησης. "Αν πρέπει ξεκινήσεις στα 75 ή στα 80 δεν θα έχει αποτέλεσματα. Αυτά είναι θέματα προοπτικών μελετών, όμως κατά τη δική μου γνώμη, πρέπει η χορήγηση να ξεκινάει πιο νωρίς", παρατηρεί η ερευνήτρια.

"Είμαστε ακόμη μακριά"

Η κ. Κάντζιου διευκρινίζει πως παρά την ελκυστικότητα και τα ελπιδοφόρα ευρήματα των μελετών, είμαστε ακόμη μακριά από το να πάρει ένδειξη η σεμαγλουτίδη για την αντιγήρανση και τη μακροζωία, εξαιτίας και νομικών παραμέτρων που σχετίζονται με το ότι ο στόχος (η γήρανση) δεν θεωρείται ακόμη νόσος.

"Μέχρι τα δεδομένα να είναι αρκετά, ώστε η γήρανση και οι συνοδές ασθένειες να αποτελούν μία νόσο θεραπεύσιμη, πρέπει να επικεντρωθούμε σε μέτρα, που στοχεύουν στην προώθηση της σωματικής δραστηριότητας, την προσιτή πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα, στον θερμιδικό περιορισμό, τη διακοπή του καπνίσματος, τη μείωση της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία, σε stress, σε περιβαλλοντικές τοξίνες, τη βελτίωση του ύπνου", επισημαίνει συμπερασματικά, καταλήγοντας: "Τα παραπάνω μπορούν να οδηγήσουν σε άμεση, μετρήσιμη βελτίωση στην υγεία μας και αύξηση του διαστήματος υγείας σε ηλικιωμένους, αλλά και στους νεότερους". 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ασφάλιστρα υγείας: Αντεπίθεση καταναλωτών με συλλογική αγωγή
Σημαντική μελέτη για τον μεταστατικό καρκίνο του προστάτη - Ανακοινώθηκε στο ASCO 2026
Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης: Σαρωτική επικράτηση της ΕΝΟ.ΣΥ. - Ν.Ι.Κ.Ι.