Η αρρύθμιστη υπέρταση αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για πρόκληση αγγειακής άνοιας, της δεύτερης συχνότερης μορφής άνοιας, που οφείλεται σε διαταραχή της αιμάτωσης του εγκεφάλου και εμφανίζεται συχνά μήνες μετά από ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Λιγότερο τεκμηριωμένη είναι η όποια συσχέτιση της υπέρτασης με τη νόσο Αλτσχάιμερ, της πρώτης σε συχνότητα μορφής άνοιας, που έχει νευροεκφυλιστικά χαρακτηριστικά και κύρια αιτία τη συσσώρευση πλακών βήτα αμυλοειδούς στον εγκέφαλο.

Σε ένα πρωτότυπο debate στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο ημερίδας του Πανελλήνιου Ινστιτούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων της Alzheimer Hellas και του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ, νευρολόγοι κατέθεσαν επιχειρήματα και ευρήματα μελετών, με τη μία πλευρά να υποστηρίζει πως η υπέρταση επηρεάζει κυρίως την αγγειακή άνοια και την άλλη να αντιτείνει πως η χρόνια υπέρταση μπορεί να επιταχύνει και τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Υπέρταση και αγγειακή άνοια

Σύμφωνα με την ειδική νευρολόγο MD. MSc. Ph.D., Ανθούλα Τσολάκη (φωτογραφία), περίπου το 40% των ατόμων που θα υποστεί ένα πρώτο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ), θα εμφανίσει ήπια νοητική διαταραχή στο πρώτο εξάμηνο, ενώ ένα 20% μπορεί να εμφανίσει άνοια. 

Τα ιστοπαθολογικά ευρήματα καταδεικνύουν πως στο στάδιο της ήπιας νοητικής διαταραχής περίπου ένας στους τέσσερις έχει αποκλειστικά αγγειακού τύπου αλλοιώσεις, ενώ οι μισοί έχουν μικτού τύπου αλλοιώσεις. Στην περίπτωση της άνοιας, μόνο ένα 7% θα έχει αποκλειστικά αγγειακή αιτιολογία στις αλλοιώσεις. "Όμως, πηγαίνοντας πίσω σε αναδρομικές μελέτες σε μεγάλες σειρές, βλέπουμε ότι η μείωση του ΑΕΕ φαίνεται να μειώνει ουσιαστικά την επίπτωση της άνοιας. Ασθενείς με ένα ΑΕΕ έχουν 9 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για να αναπτύξουν νοητική έκπτωση και φυσικά αυτό εκτοξεύεται εκθετικά αν προστεθεί ένα επόμενο επεισόδιο κ.ο.κ.". παρατήρησε η νευρολόγος.

Από τη βιβλιογραφία προκύπτει πως η μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 5 mm μειώνει κατά 22% τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και κατά 41% στους διαβητικούς, ενώ μειώνεται κατά 35% η επίπτωση ενός δεύτερου επεισοδίου. 

Μελέτες παρατήρησης έχουν δείξει πως επηρεάζει κυρίως η υπέρταση στη μέση ηλικία, με μεγαλύτερη επίπτωση στους άνδρες και στη μαύρη φυλή, ενώ επηρεάζεται περισσότερο όταν υπάρχει έντονη διακύμανση της συστολικής αρτηριακής πίεσης. Ωστόσο, υπάρχουν μελέτες που δείχνουν πως και πολύ νωρίτερα, ακόμη και στην παιδική ηλικία, η υπέρταση μπορεί να επηρεάσει τη νοητική έκπτωση αργότερα στην ενήλικη ζωή. Σε ό,τι αφορά την τρίτη ηλικία, τα δεδομένα είναι διφορούμενα. Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει, άλλες ότι δεν έχουμε σαφές όφελος, ή ακόμη και αντίστροφη συσχέτιση.

Πολύ μεγάλη μελέτη σε 2,5 εκατομμύρια συμμετέχοντες, βγάζει το οξύμωρο συμπέρασμα πως για κάθε 10 mm υψηλότερη αρτηριακή πίεση μειώνεται αντίστοιχα ο κίνδυνος για άνοια. «Μια προσεκτική ανάγνωση όμως δείχνει ότι αυτό το συμπέρασμα αφορά τα 5 πρώτα χρόνια», ανέφερε η κ.Τσολάκη, προσθέτοντας: «Σε μια μεγαλύτερη περίοδο υπάρχει αρνητική συσχέτιση με τη νόσο Αλτσχάιμερ, δηλαδή μικρότερος κίνδυνος με υψηλότερη πίεση, ενώ ο κίνδυνος είναι πολύ υψηλότερος για αγγειακής αιτιολογίας άνοια». 

Συμπερασματικά, η νευρολόγος υπογράμμισε ότι η υπέρταση είναι βασικός τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για όλες τις εκφάνσεις της νοητικής έκπτωσης αγγειακής αιτιολογίας και αποτελεί κύριο θεραπευτικό στόχο. Η θεραπεία της μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο αγγειακής άνοιας.

Υπέρταση και Alzheimer

Με βάση τη βιβλιογραφία, οι παράγοντες κινδύνου για νόσο Αλτσχάιμερ είναι πολλοί και διάφοροι, με την υπέρταση να συμπεριλαμβάνεται σε αυτές, σημείωσε ο αναπληρωτής καθηγητής Νευρολογίας στο ΑΠΘ, Θωμάς Τέγος (φωτογραφία) και αναφέρθηκε σε σειρά μελετών που υποστηρίζουν πως η χρόνια υπέρταση μπορεί να επιταχύνει τη νόσο Αλτσχάιμερ, είτε άμεσα, είτε έμμεσα, μέσω ενός ισχαιμικού ή αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου. 

Όπως ανέφερε, μήνες μετά από ένα ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, μπορεί να εμφανιστεί δευτερογενής νευροεκφύλιση. Μελέτη κατέδειξε πως το εγκεφαλικό είναι μια νευροεκφυλιστική κατάσταση σε απώτερο χρόνο και συμβάλλει στην εναπόθεση β αμυλοειδούς στον εγκέφαλο μετά από ένα ισχαιμικό ΑΕΕ, κάτι που έχει καταδειχτεί και σε ποντίκια και στον άνθρωπο. 

Όσον αφορά τα αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια, εξελίσσονται αρχικά με οίδημα, σε δεύτερο χρόνο με νευροφλεγμονή, σε τρίτο χρόνο με απόπτωση και σε τέταρτο εμφανίζεται η δευτερογενής εκφύλιση. 

"Η υπέρταση είναι δυνατό να αποτελέσει έναν παράγοντα επικινδυνότητας για την άνοια τύπου Αλτσχάιμερ, είτε άμεσα είτε έμμεσα, μέσω της πρόκλησης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (ισχαιμικού ή αιμορραγικού), ή και στη μικτού τύπου άνοια", ανέφερε συμπερασματικά ο κ. Τέγος, εξηγώντας πως υπάρχουν πολλοί φαινότυποι στη μικτού τύπου άνοια, η οποία μπορεί να εκδηλώνεται κλινικά σαν νόσος Αλτσχάιμερ. Υποστηρικτικά σε αυτή την προσέγγιση, επικαλέστηκε μελέτη του 2014 που κατέδειξε πως όλες οι άνοιες, παθολογοανατομικά, κατά βάση είναι μικτές, έχοντας και αγγειακά και νευροεκφυλιστικά στοιχεία. "Αν προεξάρχουν παθολογοανατομικά τα εκφυλιστικά στοιχεία, κλινικά εκδηλώνουν τη νόσο σαν νόσο Αλτσχάιμερ. Αν προεξάρχουν τα αγγειακά στοιχεία, κλινικά εκδηλώνονται σαν αγγειακή άνοια", κατέληξε.

Παρακολούθηση από την παιδική ηλικία

Με την ψηφοφορία των συμμετεχόντων να προκρίνει κατά 67% την πρώτη προσέγγιση (ότι η υπέρταση επηρεάζει κυρίως την αγγειακή άνοια), οι δύο πλευρές συνέκλιναν στο ότι η υπέρταση είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για πρόκληση άνοιας, με την παρακολούθηση της πίεσης να ξεκινά ήδη από την παιδική ηλικία. 

"Το monitoring για την αρτηριακή πίεση πρέπει να ξεκινάει από νωρίς, όχι στα πλαίσια ανίχνευσης νόσου, αλλά στα πλαίσια της προώθησης της υγιούς ενηλικίωσης", επεσήμανε η κ. Τσολάκη, προσθέτοντας: "Στο μυαλό μας πρέπει να είναι μια σκέψη πρόληψης ήδη από την παιδική και κυρίως στη μέση ηλικία, όταν οι ρυθμοί της ζωής μπορεί να γίνουν λίγο πιο έντονοι και να αμελήσουμε πράγματα, ώστε να προλάβουμε την εμφάνιση αγγειακών παραγόντων κινδύνου που είναι πλήρως τροποποιήσιμοι, σε συνδυασμό με μια διαπαιδαγώγηση υγιούς διατροφής και άσκησης".

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Μωβ μέδουσες: 5 οδηγίες για αντιμετώπιση τσιμπήματος, από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό
7ο Συνέδριο Φαρμακοποιών Πελοποννήσου στην Τρίπολη
Καρκίνος παχέος εντέρου και ορθού: Η πρόληψη σώζει ζωές