«Ξυπνάω κουρασμένος, πονάω παντού και νιώθω ότι κανείς δεν καταλαβαίνει τι μου συμβαίνει»

Υπάρχουν άνθρωποι που ξυπνούν το πρωί και αισθάνονται σαν να μην κοιμήθηκαν καθόλου.

Το σώμα τους πονά. Οι μύες είναι βαρείς. Τα χέρια και τα πόδια μοιάζουν να μην έχουν δύναμη. Το μυαλό δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί. Μια απλή δουλειά μπορεί να μοιάζει με βουνό.

Και τότε έρχεται η πιο δύσκολη ερώτηση:

«Μα αφού οι εξετάσεις μου είναι καλές, γιατί πονάω τόσο πολύ;»

Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα παράδοξα της ινομυαλγίας.

Ο άνθρωπος μπορεί να υποφέρει πραγματικά, ακόμη και όταν δεν υπάρχει στις συνηθισμένες εξετάσεις μια εμφανής βλάβη που να εξηγεί την ένταση του πόνου.

Η ινομυαλγία δεν είναι «ιδέα», δεν είναι υπερβολή και δεν είναι απλώς μια κατάσταση «νεύρων». Είναι μια πραγματική, χρόνια διαταραχή του τρόπου με τον οποίο ο οργανισμός αντιλαμβάνεται και επεξεργάζεται τον πόνο.

Όταν ακόμη και μια αγκαλιά μπορεί να πονάει

Η ινομυαλγία χαρακτηρίζεται κυρίως από διάχυτο πόνο σε πολλές περιοχές του σώματος, ο οποίος επιμένει για τουλάχιστον τρεις μήνες.

Ο πόνος μπορεί να περιγράφεται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους:

«Με καίνε οι μύες».

«Νιώθω σαν να με έχει χτυπήσει φορτηγό».

«Πονάω παντού».

«Το σώμα μου είναι συνεχώς πιασμένο».

Σε ορισμένους ανθρώπους ακόμη και ένα σχετικά ήπιο άγγιγμα μπορεί να γίνεται δυσάρεστο ή επώδυνο.

Και δεν είναι μόνο ο πόνος.

Η ινομυαλγία μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη ημέρα σε έναν καθημερινό αγώνα διαχείρισης ενέργειας.

Το πρωί πρέπει να αποφασίσεις αν έχεις αρκετές δυνάμεις για να σηκωθείς από το κρεβάτι.

Το μεσημέρι αναρωτιέσαι αν μπορείς να συνεχίσεις.

Το βράδυ προσπαθείς να ξεκουραστείς, ελπίζοντας ότι την επόμενη ημέρα θα είσαι καλύτερα.

Και πολλές φορές ο κύκλος επαναλαμβάνεται.

Η «παγίδα» της εξάντλησης

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της ινομυαλγίας είναι η έντονη κόπωση.

Όχι η φυσιολογική κούραση μετά από μια δύσκολη ημέρα.

Είναι η εξάντληση που μπορεί να υπάρχει ακόμη και μετά από έναν φαινομενικά επαρκή ύπνο.

Ο άνθρωπος κοιμάται και περιμένει να ξυπνήσει ανανεωμένος.

Αντί γι' αυτό, ανοίγει τα μάτια και αισθάνεται ότι η «μπαταρία» του είναι ήδη σχεδόν άδεια.

Η κόπωση μπορεί να επηρεάσει την εργασία, την οικογένεια, την κοινωνική ζωή και την ικανότητα για καθημερινές δραστηριότητες.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται ένα ακόμη πρόβλημα:

Η «ομίχλη» του εγκεφάλου

«Γιατί δεν μπορώ να συγκεντρωθώ όπως παλιά;»

«Γιατί ξεχνάω τόσο εύκολα;»

«Γιατί διαβάζω μια παράγραφο και πρέπει να την ξαναδιαβάσω;»

Πολλοί άνθρωποι με ινομυαλγία περιγράφουν αυτό που έχει γίνει γνωστό ως “fibro fog”, δηλαδή μια αίσθηση νοητικής «ομίχλης».

Δεν σημαίνει ότι χάνεται η νοημοσύνη ή η μνήμη.

Σημαίνει ότι η συγκέντρωση, η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και η ανάκληση μπορεί να γίνονται δυσκολότερες, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν πόνος, κόπωση και κακός ύπνος.

Κοιμάσαι, αλλά δεν ξεκουράζεσαι

Εδώ βρίσκεται ένα ακόμη παράδοξο της ινομυαλγίας.

Μπορεί να κοιμάσαι και παρ' όλα αυτά να αισθάνεσαι εξαντλημένος.

Ο ύπνος μπορεί να είναι διακοπτόμενος ή μη αναζωογονητικός.

Ο ασθενής μπορεί να ξυπνά πολλές φορές μέσα στη νύχτα ή να αισθάνεται το πρωί ότι ο ύπνος δεν κατάφερε να «επαναφορτίσει» τον οργανισμό.

Παράλληλα, ορισμένοι άνθρωποι με ινομυαλγία μπορεί να έχουν και άλλες διαταραχές ύπνου, όπως αποφρακτική υπνική άπνοια ή σύνδρομο ανήσυχων ποδιών.

Γι' αυτό ένα σημαντικό μήνυμα είναι:

Δεν πρέπει κάθε πρόβλημα να αποδίδεται αυτόματα στην ινομυαλγία από τον πάσχοντα. Επί παραδείγματι έντονο ροχαλητό, παύσεις της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου, μεγάλη υπνηλία την ημέρα ή έντονη ανάγκη να κινεί κανείς τα πόδια του τη νύχτα αξίζουν ξεχωριστή ιατρική αξιολόγηση.

Μα γιατί πονάω αφού δεν υπάρχει βλάβη;

Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική ερώτηση. 

Σε ορισμένους ανθρώπους τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά από ένα γεγονός, όπως:

  • έναν τραυματισμό,
  • μια χειρουργική επέμβαση,
  • μια λοίμωξη,
  • μια περίοδο έντονου σωματικού ή ψυχολογικού στρες.

Σε άλλους, όμως, η έναρξη είναι σταδιακή.

Η ινομυαλγία είναι ολιστική νόσος και η παθοφυσιολογία της είναι σύνθετη. 

Γενετικοί παράγοντες, η λειτουργία του νευρικού συστήματος, περιβαλλοντικοί παράγοντες, ο ύπνος, το στρες και άλλοι βιολογικοί μηχανισμοί φαίνεται να αλληλεπιδρούν. Σε πάσχοντες από ινομυαλγία  έχουν ανευρεθεί στα ερυθρά χαμηλά επίπεδα ΑΤΡ, που είναι το ενεργειακό νόμισμα του κυττάρου.  Φανταστείτε το νευρικό σύστημα σαν ένα σύστημα συναγερμού.

Όταν χτυπάει ένας συναγερμός, ο εγκέφαλος πρέπει να αποφασίσει:

«Υπάρχει κίνδυνος; Πόσο μεγάλος είναι; Πόσο δυνατά πρέπει να αντιδράσω;»

Στην ινομυαλγία ο τρόπος με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται τα επώδυνα και άλλα αισθητικά ερεθίσματα είναι διαφορετικός.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος είναι «στο μυαλό».

Σημαίνει ότι ο εγκέφαλος, ο νωτιαίος μυελός και το περιφερικό νευρικό σύστημα που συμμετέχουν στην επεξεργασία της εμπειρίας του πόνου, έχουν γίνει υπερευαίσθητα. Εκτός από τις διαταραχές στην επεξεργασία του πόνου από το νευρικό σύστημα περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα συμμετέχει στην εμφάνιση και τη διατήρηση των συμπτωμάτων. Σε ορισμένους ασθενείς έχουν εντοπιστεί ανοσολογικές διαταραχές που φαίνεται να επηρεάζουν τα νεύρα που μεταφέρουν τα σήματα του πόνου.

Γι' αυτό ένας άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται πολύ έντονο πόνο χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη εμφανής βλάβη σε μια ακτινογραφία στις εξετάσεις αίματος ή μια μαγνητική τομογραφία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Η ινομυαλγία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε.

Είναι συχνότερη στις γυναίκες και εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους που έχουν οικογενειακό ιστορικό ινομυαλγίας.

Μπορεί επίσης να συνυπάρχει με άλλα ρευματικά ή χρόνια νοσήματα.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με ρευματικό νόσημα θα εμφανίσει ινομυαλγία.

Ούτε ότι η ινομυαλγία είναι απλώς «συνέπεια» ενός άλλου νοσήματος.

Το λάθος που μπορεί να κάνει ένας ασθενής: να σταματήσει να κινείται

Όταν πονάς, η φυσική αντίδραση είναι να προστατεύσεις το σώμα σου.

Να μείνεις στο κρεβάτι.

Να αποφύγεις την κίνηση.

Να περιμένεις να περάσει.

Το πρόβλημα είναι ότι η παρατεταμένη ακινησία μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αποδυνάμωση και περιορισμό της λειτουργικότητας.

Γι' αυτό η σωστά προσαρμοσμένη σωματική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης της ινομυαλγίας.

Όχι όμως «γυμνάσου όσο περισσότερο μπορείς».

Το αντίθετο.

Η άσκηση πρέπει σέβεται απόλυτα το επίπεδο που μπορεί να ανεχθεί ο συγκεκριμένος άνθρωπος και να αυξάνεται σταδιακά.

Περπάτημα, ήπια αερόβια άσκηση, ασκήσεις ενδυνάμωσης, διατάσεις ή άλλες μορφές κίνησης μπορούν να ενταχθούν σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα.

Ο πόνος δεν έχει ως αιτία ψυχική νόσο ή stress, αλλά το στρες μπορεί να κάνει τα πράγματα δυσκολότερα

Το στρες δεν εξηγεί από μόνο του την ινομυαλγία.

Ωστόσο, η έντονη ψυχολογική επιβάρυνση μπορεί σε αρκετούς ανθρώπους να συνδέεται με επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Όχι επειδή ο πόνος είναι «ψυχολογικός».

Αλλά επειδή ο εγκέφαλος, το νευρικό σύστημα, ο ύπνος, το στρες και ο πόνος αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Για τη βέλτιστη διαχείριση του άγχους και την ψυχοσωματική ισορροπία, συνιστάται η συστηματική άσκηση αγχολυτικών πρακτικών, όπως (ενδεικτική αναφορά)

  • Βιβλιοφιλία
  • Κηπουρική
  • Δραστηριότητες στη φύση
  • Γυμναστική
  • Επιλεγμένες ψυχοσωματικές ασκήσεις ενδυνάμωσης
  • Ασκήσεις χαλάρωσης
  • Επαφή με την τέχνη
  • Ενασχόληση με επιλεγμένη μουσική
  • Επαφή με την αρχαία ελληνική γραμματεία, φιλοσοφία
  • Ψυχοθεραπεία
  • Εθελοντισμός
  • Ενεργός θρησκευτικότητα

Ύπνος: η νυχτερινή «επανεκκίνηση» που χρειάζεται προσοχή

Μερικές απλές συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών ύπνου:

Σταθερό ωράριο. Προσπαθήστε να κοιμάστε και να ξυπνάτε περίπου την ίδια ώρα.

Σκοτεινό και ήσυχο υπνοδωμάτιο. Το περιβάλλον παίζει μεγαλύτερο ρόλο απ' όσο συχνά πιστεύουμε.

Περιορισμός δραστηριοτήτων που διαταράσσουν τον ύπνο. Για ορισμένους ανθρώπους αυτό μπορεί να σημαίνει περιορισμό επίπονης εργασίας και γευμάτων, ιδιαίτερα τις ώρες πριν από τον ύπνο.

Απομάκρυνση ηλεκτρονικών συσκευών κατά το δίωρο που προηγείται του ύπνου. Το μπλε φως που εκπέμπουν οι ηλεκτρονικές συσκευές διαταράσσουν τον κύκλο ύπνου εγρήγορσης.

Και η διατροφή;

Ακολουθήστε μεσογειακά διατροφικά προγράμματα.  Περιορίστε την πρόσληψη καφεΐνης και αλκοόλ.

Η διατροφή δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως υποκατάστατο της ιατρικής αντιμετώπισης.

Ιατρική αντιμετώπιση

Εκτός από τα γενικά μέτρα που προαναφέρονται, η θεραπεία περιλαμβάνει εξατομικευμένη διατροφική θεραπεία συμπληρώματα βοτανικά σκευάσματα, φάρμακα που αυξάνουν τις ενεργειακές εφεδρείες του σώματος, βελτιώνουν τη φυσική κατάσταση, σταθεροποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα, ομαλοποιούν την ουδό του πόνου.  Στόχος της αντιμετώπισης δεν είναι απλώς να μειωθεί ένας αριθμός στην κλίμακα του πόνου, αλλά να βελτιωθούν ο ύπνος, η ενέργεια, η κίνηση, η λειτουργικότητα και τελικά η ίδια η καθημερινότητα.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Αυτοματοποιημένη χορήγηση ινσουλίνης: 3 στους 4 διαβητικούς τύπου 1 επιτυγχάνουν τους γλυκαιμικούς στόχους
Αισθητικοί: Ναι στους ελέγχους και στην προστασία της δημόσιας υγείας – όχι στη συλλήβδην στοχοποίηση του κλάδου
Υποδοχή πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών – Παράρτημα Κύπρου