Οι άνθρωποι μπορεί να αλλάζουν. Οι σχέσεις επίσης. Και όμως, κάποιες φορές επιστρέφει ένα παράξενα γνώριμο συναίσθημα. Να είμαστε πάλι εκείνοι που προσπαθούν περισσότερο. Που περιμένουν. Που φοβούνται ότι ο άλλος θα φύγει. Που δυσκολεύονται να ζητήσουν αυτό που χρειάζονται ή μένουν περισσότερο απ’ όσο πραγματικά θέλουν.

Και κάπου εκεί μπορεί να έρθει η σκέψη: «Γιατί μου συμβαίνει πάλι το ίδιο;»

Συνήθως αναζητούμε την απάντηση στον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας. Αναρωτιόμαστε γιατί επιλέξαμε ξανά κάποιον που δεν μπορούσε να μας δώσει αυτό που χρειαζόμασταν ή γιατί δεν αναγνωρίσαμε νωρίτερα όσα αργότερα μας δυσκόλεψαν. Ίσως όμως δεν επαναλαμβάνεται πάντα ο ίδιος τύπος ανθρώπου. Μερικές φορές αυτό που επαναλαμβάνεται είναι η θέση που καταλήγουμε να παίρνουμε εμείς μέσα στη σχέση.

Οι σχέσεις που ζήσαμε αφήνουν ένα αποτύπωμα

Ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε δεν διαμορφώνεται από μία μόνο εμπειρία. Οι πρώτες σημαντικές σχέσεις της ζωής μας, αλλά και όσα βιώνουμε αργότερα, μπορούν να επηρεάσουν τις προσδοκίες μας γύρω από την εγγύτητα, την ασφάλεια και την απόρριψη.

Μέσα στις σχέσεις μαθαίνουμε, μεταξύ άλλων, τι συμβαίνει όταν χρειαζόμαστε κάποιον. Αν υπάρχει χώρος να εκφράσουμε αυτό που αισθανόμαστε. Αν μια ανάγκη μπορεί να ακουστεί χωρίς να κινδυνεύει η σχέση. Αν μπορούμε να πλησιάσουμε έναν άνθρωπο χωρίς να φοβόμαστε διαρκώς ότι θα τον χάσουμε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όσα ζήσαμε στο παρελθόν καθορίζουν και τις επόμενες σχέσεις μας. Μια νέα σχέση μπορεί να είναι πολύ διαφορετική και να μας κάνει να νιώσουμε πράγματα που δεν είχαμε νιώσει μέχρι τότε. Παρ’ όλα αυτά, όταν κάποιος αρχίζει να γίνεται σημαντικός για εμάς, μπορεί να επιστρέφουν φόβοι και σκέψεις που γνωρίζουμε από παλαιότερες σχέσεις.

Κάποιος μπορεί να αναζητά συχνά επιβεβαίωση όταν αισθάνεται τον άλλον να απομακρύνεται. Κάποιος άλλος μπορεί να δυσκολεύεται όταν η εγγύτητα μεγαλώνει και να χρειάζεται να αποσυρθεί. Ένας τρίτος μπορεί να αποφεύγει να εκφράσει όσα χρειάζεται, επειδή έχει μάθει να προσαρμόζεται περισσότερο ο ίδιος προκειμένου να κρατήσει μια σχέση.

Όταν το γνώριμο επιστρέφει

Συχνά ακούμε ότι επιλέγουμε αυτό που μας είναι γνώριμο. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αναζητούμε συνειδητά ανθρώπους που θα μας πληγώσουν ή ότι κάθε δύσκολη σχέση αποτελεί επανάληψη όσων ζήσαμε στην παιδική μας ηλικία.

Μπορεί όμως ένας τρόπος σχέσης που γνωρίζουμε καλά να μας φαίνεται οικείος, ακόμη και όταν μας δυσκολεύει. Αν έχουμε μάθει ότι για να διατηρήσουμε την εγγύτητα χρειάζεται να προσπαθούμε πολύ, να καταλαβαίνουμε πάντα τον άλλον ή να αφήνουμε πίσω τις δικές μας ανάγκες, μπορεί να βρεθούμε να κάνουμε κάτι παρόμοιο και σε μια νέα σχέση χωρίς να το έχουμε αποφασίσει.

Κάπως έτσι, δύο σύντροφοι μπορεί να είναι πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους και εμείς να καταλήγουμε να αισθανόμαστε ξανά το ίδιο. Να νιώθουμε ότι πρέπει να αποδείξουμε την αξία μας, ότι ίσως ζητάμε περισσότερα απ’ όσα νιώθουμε ότι δικαιούμαστε να ζητήσουμε ή ότι, αν πούμε όχι ή βάλουμε ένα όριο, μπορεί να χάσουμε τη σχέση. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, ο επόμενος άνθρωπος να μοιάζει με τον προηγούμενο για να βρεθούμε ξανά σε μια γνώριμη κατάσταση.

Η θέση που παίρνουμε μέσα στη σχέση

Από μια συστημική οπτική, έχει ενδιαφέρον να κοιτάξουμε όχι μόνο ποιον επιλέγουμε, αλλά και τι δημιουργείται ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Οι σχέσεις διαμορφώνονται μέσα από αλληλεπιδράσεις. Ο τρόπος που αντιδρά ο ένας επηρεάζει τον άλλον και η αντίδραση του δεύτερου επηρεάζει ξανά τον πρώτο. Με τον χρόνο μπορεί να δημιουργηθεί ένας κύκλος στον οποίο συμμετέχουν και οι δύο.

Όσο περισσότερο, για παράδειγμα, ο ένας αναζητά επιβεβαίωση όταν αισθάνεται τον άλλον να απομακρύνεται, τόσο περισσότερο ο άλλος μπορεί να νιώθει πίεση και να αποσύρεται. Και όσο αποσύρεται, τόσο μεγαλώνει η ανασφάλεια του πρώτου και η ανάγκη του να πλησιάσει.

Σε μια άλλη σχέση, κάποιος μπορεί να γίνεται σταθερά εκείνος που καταλαβαίνει, συγχωρεί και προσαρμόζεται. Να προσπαθεί τόσο πολύ να μη χαλάσει η σχέση, ώστε σταδιακά να δυσκολεύεται ακόμη και να αναγνωρίσει τι χρειάζεται ο ίδιος.

Γιατί δεν αρκεί πάντα να το καταλάβουμε

Υπάρχουν φορές που γνωρίζουμε πολύ καλά τι κάνουμε. Μπορεί ακόμη και την ώρα που συμβαίνει να αναγνωρίζουμε ότι επαναλαμβάνουμε τον ίδιο τρόπο αντίδρασης και, παρ’ όλα αυτά, να δυσκολευόμαστε να αντιδράσουμε διαφορετικά. Ένας γνώριμος τρόπος σχέσης δεν αλλάζει απαραίτητα τη στιγμή που τον αναγνωρίζουμε. Μπορεί να συνδέεται με φόβους, προσδοκίες και τρόπους με τους οποίους έχουμε μάθει να προστατεύουμε τον εαυτό μας ή μια σημαντική σχέση.

Η επίγνωση είναι σημαντική. Συχνά, όμως, χρειάζεται σιγά σιγά να δοκιμάσουμε και κάτι διαφορετικό όταν βλέπουμε ότι αντιδρούμε ξανά με τον ίδιο τρόπο. Να εκφράσουμε μια ανάγκη εκεί όπου συνήθως σωπαίνουμε. Να βάλουμε ένα όριο εκεί όπου συνήθως προσαρμοζόμαστε. Να αντέξουμε μια μικρή απόσταση χωρίς να θεωρήσουμε αμέσως ότι σημαίνει απόρριψη. Ή να παραμείνουμε συναισθηματικά παρόντες εκεί όπου συνήθως απομακρυνόμαστε.

Στην ψυχοθεραπεία μπορούμε να διερευνήσουμε όχι μόνο ποιο μοτίβο φαίνεται να επαναλαμβάνεται, αλλά και πώς διαμορφώνεται μέσα στις συγκεκριμένες σχέσεις, τι μπορεί να προσπαθούμε να προστατεύσουμε όταν αντιδρούμε με αυτόν τον τρόπο και τι συμβαίνει όταν επιχειρούμε να κινηθούμε διαφορετικά.

Ίσως, λοιπόν, όταν μια σχέση αρχίζει να μας θυμίζει κάτι που έχουμε ξαναζήσει, να έχει αξία να στρέψουμε την προσοχή μας όχι μόνο στον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας, αλλά και στη θέση που παίρνουμε εμείς μέσα στη σχέση.

«Ποια θέση παίρνω ξανά μέσα σε αυτή τη σχέση και τι θα μπορούσε να αλλάξει αν αυτή τη φορά δοκίμαζα να σταθώ λίγο διαφορετικά;»

Το παρελθόν μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που σχετιζόμαστε. Δεν χρειάζεται, όμως, να αποφασίζει για πάντα τον τρόπο που θα συνεχίσουμε να σχετιζόμαστε.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
O Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός διοργανώνει μεγάλη δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την Τρίτη Ηλικία στην Πλατεία Συντάγματος
Κάπνισμα: Νέα κλινικά δεδομένα για τους βιοδείκτες έκθεσης και δυνητικής βλάβης  από τα προϊόντα χωρίς καύση
5ο Διεθνές Wellbeingr Forum: Η ψυχική υγεία και ευεξία σε έναν κόσμο που αλλάζει