Τρώµε µόνο όταν πεινάµε;

Όχι πάντα φυσικά. Μερικές φορές τρώµε γιατί δεν µπορούµε να αντισταθούµε στο αγαπηµένο µας φαγητό, άλλες φορές πάλι γιατί ντρεπόµαστε να πούµε όχι σε ένα κέρασµα, ενώ πολλές φορές για συναισθηµατικούς λόγους. Όταν τρώµε συναισθηµατικά, τρώµε όχι για να καλύψουµε την πείνα µας, αλλά για να αισθανθούµε καλύτερα και να καλύψουµε µια συναισθηµατική ανάγκη.

Με λίγα λόγια δεν είναι η πείνα που µας παρακινεί να φάµε, αλλά ένα αίσθηµα, συνήθως αρνητικό. Τρώγοντας τα αγαπηµένα µας φαγητά, ελπίζουµε να ξεπεραστούν οι αρνητικές σκέψεις. Η τροφή λοιπόν γίνεται ένα εργαλείο για την αντιµετώπιση δυσκολιών και αρνητικών καταστάσεων.

Έτσι όταν αισθανόµαστε µ οναξιά, το φαΐ µπορεί να γίνει φίλος, όταν έχουµε στενοχώρια, προσφέρει παρηγοριά, ενώ όταν έχουµε θυµό µπορεί να φέρει ηρεµία.

Η τροφή βασικά χρησιµοποιείται σαν "φάρµακο". Αν αυτό γίνετε αρκετά συχνά και τακτικά µπορεί να οδηγήσει στην παχυσαρκία.

Έρευνα του Κέντρου Ερευνών Παχυσαρκίας της Νέας Υόρκης και του Πανεπιστήµιου της Κολούµπια έδειξε ότι τα παχύσαρκα άτοµα τρώνε περισσότερο όταν έχουν αρνητικά συναισθήµατα σε σχέση µε άτοµα που έχουν φυσιολογικό βάρος. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η παχυσαρκία οφείλεται στον αρνητικό τρόπο σκέψης ή το αντίθετο, αν δηλαδή τα παχύσαρκα άτοµα έχουν αρνητικό τρόπο σκέψης εξαιτίας της παχυσαρκίας τους.

Αυτό ωστόσο που δείχνουν οι έρευνες είναι ότι η κατάθλιψη είναι πολύ διαδεδοµένο φαινόµενο σε παχύσαρκα άτοµα και προσδιορίζει σε µεγάλο βαθµό την επιτυχία µιας δίαιτας. Ένα είναι σίγουρο, ότι το συναισθηµατικό «φαγοπότι» είναι πηγή πολλών θερµίδων, που συµβάλλουν στο υψηλό βάρος.

Επιπλέον µπορεί να είναι ένα σηµαντικό εµπόδιο στις προσπάθειες για απώλεια βάρους.

Για να αντιµετωπιστεί η συναισθηµατική πείνα θα πρέπει να µάθουµε να ξεχωρίζουµε την πραγµατική πείνα από την συναισθηµατική πείνα. Σύµφωνα µε το Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχικής Υγείας του Πανεπιστηµίου του Τέξας, οι διαφορές είναι αρκετές: 

  1. Η συναισθηµατική πείνα έρχεται ξαφνικά, ενώ η πραγµατική σωµατική πείνα σταδιακά. 
  2. Όταν τρώµε για να καλύψουµε ένα συναισθηµατικό κενό επιθυµούµε συγκεκριµένες τροφές όπως γλυκά, πίτσα, πατατάκια κτλ., ενώ όταν πεινάµε πραγµατικά είµαστε πιο ανοιχτοί στο τι θα φάµε. 
  3. Η συναισθηµατική πείνα πρέπει να ικανοποιηθεί αµέσως, ενώ η πραγµατική πείνα µπορεί να περιµένει. 
  4. Με την συναισθηµατική πείνα συνεχίζουµε να τρώµε ακόµα και αν έχουµε χορτάσει, ενώ µε την πραγµατική πείνα σταµατάµε όταν έχουµε φτάσει στο κορεσµό. 
  5. Όταν τρώµε για συναισθηµατικούς λόγους πολλές φορές αισθανόµαστε τύψεις, ενώ αυτό δεν συµβαίνει όταν τρώµε για να ικανοποιήσουµε την σωµατική πείνα. 
  6. Η συναισθηµατική πείνα ξεκινά "πάνω από τον λαιµό". δηλαδή ξεκινά από το στόµα και το µυαλό. Η γλώσσα µας θέλει να γευτεί εκείνη την πάστα.... Την πραγµατική πείνα µπορούµε να την αναγνωρίσουµε από το στοµάχι, όταν το αισθανόµαστε άδειο. 
  7. Η συναισθηµατική πείνα συνήθως προέρχεται από ένα αρνητικό συναίσθηµα, όπως θυµό, ζήλια, στενοχώρια κτλ. Η σωµατική πείνα προέρχεται από το γεγονός ότι δεν έχουµε φάει για αρκετές ώρες. Όταν πεινάµε πολύ µπορεί να µας πιάσει πονοκέφαλος ή και αδυναµία. 
  8. Όταν τρώµε για συναισθηµατικούς λόγους, τρώµε αφηρηµένα, έτσι µπορεί να αδειάσουµε ένα σακουλάκι πατατάκια ή να καταβροχθίσουµε 10 σοκολατάκια χωρίς να το συνειδητοποιήσουµε. Με την πραγµατική πείνα τρώµε συνειδητοποιηµένα και επιλεκτικά.

Αναγνωρίζοντας τους λόγους για τους οποίους τρώµε, µπορούµε να βρούµε εναλλακτικούς τρόπους και λύσεις για να αντιµετωπίσουµε τα συναισθήµατα µας. Σηµειώστε σε ένα ηµερολόγιο τι τρώτε, πότε το τρώτε, τον βαθµό πείνας σας, και τι συναισθήµατα είχατε (π.χ.

θυµό, πλήξη, νευρικότητα). Έτσι θα αναγνωρίσετε τι είδους συναισθήµατα σας παρακινούν να φάτε. Δοκιµάστε να κάνετε αλλά πράγµατα όταν σας έρθει η τάση να φάτε για να καλύψετε κάποιο κενό ή πρόβληµα. Μπορείτε να κάνετε ένα περίπατο, να τηλεφωνήσετε σε έναν φίλο, να πλύνετε u964 τα πιάτα, να τακτοποιήστε το σπίτι, να κάνετε ένα µπάνιο, να διαβάσετε ένα περιοδικό ή βιβλίο, να βγείτε για καφέ, ακόµα και να δείτε τηλεόραση.

Αλλάξτε τον τρόπο αντίδρασης σας σε αρνητικές καταστάσεις και γεγονότα.

Σύµφωνα µε έρευνα που δηµοσιεύτηκε στο Journal of Consulting and Clinical Psychology, άτοµα που αντιδρούσαν θετικά σε ένα αρνητικό γεγονός, απέφευγαν να τρώνε συναισθηµατικά στο 85% των περιπτώσεων, ενώ άτοµα που είχαν κάποιο σχέδιο ή στρατηγική για να αντιµετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις µπόρεσαν να αποφύγουν τους πειρασµούς κατά 50-60%.

Η θετική αντίδραση για ένα πρόβληµα µπορεί να περιλαµβάνει διάφορες σκέψεις όπως: µπορώ να το αντιµετωπίσω, δεν είναι τόσο σοβαρό όσο φαίνεται, είναι προσωρινό θα περάσει. 

Αν έχετε κάποιο αγαπηµένο φαγητό που τρώτε όταν είστε συναισθηµατικά φορτισµένη/φορτισµένος (π.χ. σοκολάτα, ξηροί καρποί) αντικαταστήστε το µε κάτι πιο υγιεινό όπως ένα φρούτο, η µερικά κράκερ. Τέλος, µην ξεχνάτε ότι όλοι κάποια στιγµή της ζωής µας θα φάµε για συναισθηµατικούς λόγους, το µυστικό, όµως, είναι να είµαστε έτοιµοι να το αντιµετωπίσουµε.

Πηγές: Με την επιµέλεια του Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων - Διατροφολόγων