Γράφει: Δημήτριος Μπάκος Γαστρεντερολόγος, Eπεμβατικός Eνδοσκόπος

 

Το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ) είναι ένα κοινό εντερικό πρόβλημα, μη απειλητικό για τη ζωή, αλλά ενοχλητικό που πλήττει περισσότερους από 30 εκατομμύρια Αμερικανούς. Τα σημεία και τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κράμπες, κοιλιακό άλγος, φούσκωμα, αποβολή αερίων και αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου. Ενώ το ΣΕΕ είναι μια χρόνια πάθηση, πολλοί άνθρωποι μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματά τους με τη διαχείριση της διατροφής, του τρόπου ζωής και του στρες. Παγκοσμίως πολλοί ερευνητές τα τελευταία έτη έχουν αναλάβει να μελετήσουν εάν το βουτυρικό οξύ μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία του ΣΕΕ.

Το 10% του πληθυσμού

Το IBS είναι ένας γενικός όρος για πολλές εντερικές παθήσεις. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο στην κοιλιά και δυσφορία, φουσκωμένα έντερα ή μετεωρισμό και δυσκοιλιότητα και διάρροια. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περίπου ένας στους δέκα παρουσιάζουν συμπτώματα του ΣΕΕ. Ενήλικες και παιδιά μπορούν να υποφέρουν από αυτό, αλλά οι γυναίκες είναι οι πιο ευαίσθητες.

Παρά τα πλήθη των πασχόντων, οι ιατρικοί ερευνητές δεν γνωρίζουν πολύ για την αιτία. Μερικοί πιστεύουν ότι τα άτομα με ΣΕΕ είναι ανίκανα να μεταβολίσουν έναν ορισμένο τύπο υδατανθράκων και οι πάσχοντες μπορούν να ζητηθούν να τηρήσουν τη λεγόμενη δίαιτα FODMAP.

Η δίαιτα FODMAP περιλαμβάνει την μείωση τροφών που περιέχουν ζυμωμένους υδατάνθρακες.

Αυτή είναι μια από τις μεθόδους θεραπείας που βοήθησαν στη μείωση των συμπτωμάτων ΣΕΕ, αλλά δεν λειτουργεί για όλους.

Αυξάνοντας τα επίπεδα βουτυρικού οξέος 

Έχει παρατηρηθεί ότι οι ασθενείς με ΣΕΕ έχουν μειωμένα επίπεδα βακτηρίων του εντέρου που παράγουν βουτυρικό οξύ. Αυτό είναι ένα λιπαρό οξύ που παράγουν διάφοροι τύποι βακτηρίων όταν μεταβολίζονται ορισμένες διαιτητικές ίνες. Δεδομένου ότι οι γιατροί θεωρούν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις βουτυρικού οξέος στα έντερα είναι χρήσιμες, ίσως η έλλειψη των βακτηριδίων που το παράγουν μπορεί να είναι αιτία του ΣΕΕ.

Το βουτυρικό οξύ μπορεί να βοηθήσει να περιορίσει τις φλεγμονές και να ενισχύσει τις εντερικές βακτηριακές λειτουργίες. Τα έντερα με εξασθενημένη βακτηριακή λειτουργία είναι πιο επιρρεπή στην είσοδο τοξικών ουσιών που μπορούν να απορροφηθούν από την μεμβράνη του εντερικού βλεννογόνου και να περάσουν περαιτέρω στο σώμα. Αυτό μπορεί να ερεθίσει και να μολύνει τα έντερα, όπως συχνά παρατηρείται σε ασθενείς με ΣΕΕ.

Ανακουφίζοντας τα Γαστρεντερικά Συμπτώματα

Το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής έρευνας σχετικά με τα οφέλη του βουτυρικού οξέος επικεντρώνεται πρωτίστως στον πεπτικό σωλήνα, όπου φαίνεται να έχει τα σημαντικότερα αποτελέσματα. Αυτό έχει νόημα, δεδομένου ότι το βουτυρικό οξύ προέρχεται κυρίως από τρόφιμα και από τη ζύμωση στο μικροβίωμα του εντέρου. Μελέτες έχουν δείξει ότι το βουτυρικό οξύ μπορεί να έχει θετικές επιπτώσεις σε ασθενείς με λειτουργικές και φλεγμονώδεις διαταραχές του εντέρου.

Οι λειτουργικές διαταραχές του εντέρου, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ), μπορούν να χαρακτηριστούν από ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, όπως η δυσκοιλιότητα, η διάρροια και ο κοιλιακός πόνος, μεταξύ άλλων. Αν και οι κλινικές μελέτες είναι περιορισμένες, μερικές έχουν δείξει ότι η λήψη βουτυρικού οξέος μπορεί να οδηγήσει σε στατιστικά σημαντικές μειώσεις στον κοιλιακό πόνο και βελτιώσεις στην ομαλοποίηση των κινήσεων του εντέρου στους ασθενείς με ΣΕΕ. Ο ακριβής μηχανισμός που υποστηρίζει αυτές τις επιπτώσεις δεν είναι πλήρως κατανοητός. Ωστόσο, η παρουσία βουτυρικού οξέος στο έντερο μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη «κακών βακτηριδίων» που επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία και μπορούν να προκαλέσουν λοίμωξη, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει τη μείωση των συμπτωμάτων. Το βουτυρικό οξύ μπορεί επίσης να επηρεάσει την απορρόφηση νερού στο έντερο, η οποία είναι σημαντική για τους ασθενείς που παρουσιάζουν διάρροια.

Ενώ απουσιάζουν οι κλινικές μελέτες που διερευνούν τα οφέλη του βουτυρικού οξέος για ασθενείς με φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου όπως η νόσος του Crohn, υπάρχουν in vitro μελέτες που υποστηρίζουν ότι μπορεί να έχει σημαντικές επιδράσεις στις φλεγμονώδεις πλευρές της ανοσολογικής απόκρισης και να μειώσει πιθανώς τη φλεγμονή. Επιπρόσθετα, οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι η έκθεση των κυττάρων του εντέρου στο βουτυρικό οξύ έχει επίσης αυξημένα επίπεδα γλουταθειόνης (GSH): ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό και μειωμένα επίπεδα αντιδραστικών ειδών οξυγόνου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η συμπλήρωση βουτυρικού οξέος μπορεί να περιορίσει την οξειδωτική βλάβη σε φλεγμονή στο έντερο. 

Πρόληψη και αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου

Ένα από τα πιο συναρπαστικά πιθανά οφέλη του βουτυρικού οξέος είναι η ικανότητα πρόληψης ή ακόμη και θεραπείας του ορθοκολικού καρκίνου.  

Επί του παρόντος δεν υπάρχουν κλινικά στοιχεία, αλλά όταν έρχεται η βιοχημεία, τα αποτελέσματα είναι σαφή: το βουτυρικό οξύ μπορεί να αναστείλει την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων του παχέος εντέρου. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω του γνωστού αποτελέσματος Warburg, το οποίο περιγράφει την τάση των καρκινικών κυττάρων να παράγουν ενέργεια σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσω αναερόβιων διεργασιών όπως η ζύμωση – ακόμη και με την παρουσία οξυγόνου. Τα φυσιολογικά κύτταρα δεν το κάνουν αυτό επειδή ο αναερόβιος μεταβολισμός είναι λιγότερο ενεργειακά αποδοτικός. Η χρήση της ζύμωσης ως μέθοδος παραγωγής πρωτογενούς ενέργειας οδηγεί στην παραγωγή ασυνήθιστα υψηλών ποσοστών βουτυρικού οξέος. Με τη σειρά τους, τα υψηλά επίπεδα βουτυρικού οξέος αυξάνουν τις γονιδιο-ρυθμιστικές του δραστηριότητες στο κύτταρο, γεγονός που προκαλεί στο κύτταρο καρκίνου του παχέος εντέρου να υποβληθεί σε απόπτωση – δηλαδή στον ελεγχόμενο κυτταρικό θάνατο.

Πηγές: http://sciencenordic.com