Οι GLP-1 αγωνιστές είναι αποδεδειγμένα αποτελεσματικοί στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, επιτυγχάνοντας κατά μέσο όρο απώλεια 15% - 20% του σωματικού βάρους. Ωστόσο, τα 2/3 των απολεσθέντων κιλών ανακτώνται ένα χρόνο μετά τη διακοπή της θεραπείας, ενώ στον 1,5 χρόνο έχει ανακτηθεί το σύνολο του βάρους που είχε χαθεί, όπως κατέδειξε μετα-ανάλυση 37 επιστημονικών μελετών από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες μέρες στο BMJ.

Η διατήρηση του αποτελέσματος απαιτεί συνέχιση της θεραπείας σε μακροχρόνια βάση, αυτό όμως θέτει μια σειρά από προκλήσεις και ερωτήματα, με πρώτο τη δυνατότητα των συστημάτων υγείας να ανταποκριθούν στο υψηλό κόστος.

Ο επικεφαλής ερευνητής της μελέτης, Δημήτριος Κουτουκίδης (φωτογραφία), αναπληρωτής καθηγητής διατροφής και παχυσαρκίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, μιλάει στο iatronet.gr, καταθέτοντας την οπτική του ως προς την βιώσιμη χρήση της θεραπείας στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.

Κόστος και αποτελεσματικότητα

"Τα φάρμακα αυτά κοστίζουν γύρω στα 200 με 400 ευρώ το μήνα. Με δεδομένο ότι το βάρος επανέρχεται γρήγορα μετά τη διακοπή και μαζί του επανέρχονται στο αρχικό επίπεδο όλοι οι δείκτες καρδιομεταβολικής υγείας, η θεραπεία πρέπει να συνεχιστεί μακροχρόνια για να επιτύχουμε διατήρηση. Αυτό έχει ένα αρκετά μεγάλο κόστος για το σύστημα Υγείας, τόσο χρηματικό, όσο και κόστος σε ανθρώπινους πόρους (γιατρούς, νοσηλευτές)", εξηγεί ο κ. Κουτουκίδης, προσθέτοντας: "Αυτά τα φάρμακα είναι πάρα πολύ αποτελεσματικά, πρέπει να χρησιμοποιηθούν, απλώς δεν έχουμε βρει ακόμη τον τρόπο να χρησιμοποιηθούν με βιώσιμο τρόπο μέσα στο σύστημα Υγείας".

Μελέτη για την σεμαγλουτίδη έδειξε πως η χορήγησή της σε βάρος τετραετίας επιτυγχάνει την επιθυμητή διατήρηση βάρους. Ωστόσο, στον πραγματικό κόσμο (εκτός κλινικών μελετών), περίπου 50% με 75% των ατόμων που πληρώνουν ιδιωτικά την θεραπεία τους σταματούν το φάρμακο μέσα σε ένα χρόνο, για τρεις βασικούς λόγους: α) το υψηλό κόστος, β) ορισμένες παρενέργειες για κάποιους, γ) απογοήτευση όταν φτάνουν στο πλατό και δεν χάνουν παραπάνω.

Την ίδια ώρα, μελέτες έδειξαν πως όταν η θεραπεία με GLP-1 αγωνιστές συνοδεύεται με συμπεριφορική υποστήριξη, επιτυγχάνεται μεγαλύτερη απώλεια βάρους κατά 4,5 κιλά κατά μέσο όρο. Αυτή η υποστήριξη, όμως, δεν φαίνεται να βοηθάει στο να μειωθεί ο ρυθμός επαναπρόσληψης βάρους μετά τη διακοπή του φαρμάκου.  

Για ποιους είναι αποδοτικό

Το βρετανικό σύστημα Υγείας (NHS), στο οποίο αναφέρεται η μελέτη, έχει ορίσει ένα πλαφόν κόστους 20.000 στερλινών ανά έτος ποιοτικής ζωής, ως όριο, κάτω από το οποίο μια θεραπεία θεωρείται οικονομικά αποδοτική (value for money). "Με την υπόθεση ότι η επαναπρόσληψη βάρους γίνεται σε 2 χρόνια από τη διακοπή, προσδιόρισαν το κόστος στα 21.000, κοντά στο όριο και το θεώρησαν αποδοτικό", αναφέρει ο αναπληρωτής καθηγητής, για να προσθέσει, ωστόσο ότι "με τα νέα μας τεκμηριωμένα δεδομένα, που δείχνουν ότι το βάρος ανακτάται στον 1.5 χρόνο, το ποσό θα είναι πολύ πάνω από τις 21.000 στερλίνες, πιο κοντά στις 30.000, καθιστώντας τη θεραπεία σαφώς μη αποδοτική". Αυτός ο υπολογισμός αφορά το σύνολο των ανθρώπων με παχυσαρκία. Στα άτομα με τον υψηλότερο κίνδυνο, η χορήγηση των φαρμάκων μπορεί να είναι αποδοτική και βιώσιμη.

"Στο NHS ουσιαστικά ακολουθείται μια παρόμοια πολιτική με την Ελλάδα: Για να πάρει κανείς το φάρμακο μέσα στο σύστημα Υγείας πρέπει να έχει Δείκτη Μάζας Σώματος πάνω από 40 και τουλάχιστον τέσσερα συνοδά νοσήματα (διαβήτη, καρδιαγγειακά, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, υπνική άπνοια κλπ). Για αυτή την ομάδα ατόμων είναι πολύ πιθανό να είναι οικονομικά ανταποδοτικό γιατί κοστίζει πολύ στο σύστημα η διαχείριση των ασθενειών τους", αναφέρει ο κ. Κουτουκίδης, προσθέτοντας πως για τους υπόλοιπους υπάρχουν άλλες επιλογές:

  • Για αυτούς που έχουν ακόμη πιο σοβαρή παχυσαρκία, οι αναλύσεις δείχνουν ότι το βαριατρικό χειρουργείο κοστίζει 7.000 στερλίνες ανά ποιοτικό χρόνο υγείας, πολύ πιο χαμηλό από τα φάρμακα και άρα πολύ πιο αποδοτικό οικονομικά.
  • Για όσους δεν πληρούν τα κριτήρια και έχουν μια πιο ήπια παχυσαρκία, τα συμπεριφορικά προγράμματα στην Αγγλία κοστίζουν γύρω στις 2.500, πολύ πιο αποδοτικά, αν και η απώλεια βάρους που επιτυγχάνουν είναι μικρότερη. Ακόμη πιο οικονομικά είναι τα προγράμματα διατροφής και φυσικής δραστηριότητας 12 εβδομάδων, με συνεδρίες σε ομάδες.

"Συμπερασματικά, τα φάρμακα αυτά είναι ναι μεν αποτελεσματικά και πρέπει να τα χρησιμοποιήσουμε, αλλά δεν είναι πανάκεια, πρέπει να χρησιμοποιηθούν με τον σωστό τρόπο και στη σωστή ομάδα - στόχο, για να είναι οικονομικά αποδοτικά, λόγω της πολύ υψηλής τιμής τους. Για όλους τους υπόλοιπους έχουμε άλλα πολύ αποτελεσματικά προγράμματα", επισημαίνει ο επικεφαλής ερευνητής της μελέτης.

Ο ίδιος ξεκαθαρίζει πως αντίθετα με τη μεγάλη κοινωνική τάση που στρέφει στη χρήση των GLP-1 αγωνιστών και άτομα με υγιές βάρος - "υπάρχουν ακόμη και bodybuilders που τα χρησιμοποιούν για να χάσουν λίγο ποσοστό λίπους", παρατηρεί - πρέπει να γίνει ξεκάθαρο πως πρέπει να λαμβάνονται για ιατρικούς λόγους και όχι για αισθητικούς.

Τέλος, υπενθυμίζει την σημασία της πρόληψης για τη μη πρόσληψη βάρους. "Βλέπουμε ότι αυτά τα φάρμακα ναι μεν είναι πολύ αποτελεσματικά, αλλά και πάλι με αυτά ο κόσμος χάνει γύρω στο 15% - 20% του βάρους του. Για τα περισσότερα άτομα με παχυσαρκία αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιστρέψουν σε ένα υγιές βάρος. Ουσιαστικά το σύστημα Υγείας και η κοινωνία γενικά θα πρέπει να επικεντρωθεί παράλληλα, τόσο στη θεραπεία όσο και στην πρόληψη", καταλήγει.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Η σιωπηλή κρίση της υπογεννητικότητας: Γιατί ο κόσμος κάνει λιγότερα παιδιά
ΕΕΠΕ: Να συνταγογραφούνται τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας από όλους τους παθολόγους
Hλεκτρονικό τιμολόγιο