Οι μαύροι κύκλοι είναι περιοχές σκούρου χρωματισμού κάτω από τα μάτια, που προσδίδουν στο πρόσωπο όψη κόπωσης, θλίψης ή πρόωρης γήρανσης. Το σύμπτωμα συχνά προκαλεί έντονη ψυχολογική επιβάρυνση. Πολλοί άνθρωποι αναζητούν τη βοήθεια δερματολόγων και πλαστικών χειρουργών, καθώς η παρουσία μαύρων κύκλων μειώνει την αυτοπεποίθηση και αλλοιώνει την εικόνα του σώματός τους. Σε ευαίσθητα άτομα, ιδιαίτερα σε μεταβατικές περιόδους της ζωής όπως η εφηβεία ή η εμμηνόπαυση, μπορεί να συμβάλει ακόμη και στην εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

Οι μαύροι κύκλοι αποτελούν αντικείμενο διερεύνησης από ειδικό παθολόγο, όταν δεν αποτελούν φυσική συνέπεια δυσμενούς κληρονομικότητας ή φθοράς του χρόνου ή τοπικών δερματολογικών ή οφθαλμολογικών παθήσεων.

Πώς δημιουργούνται οι μαύροι κύκλοι

Ο τελικός χρωματισμός της περιοχής κάτω από τα μάτια επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Δύο βασικές χρωστικές, η μελανίνη και η καροτίνη, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την απόχρωση του δέρματος. Παράλληλα, σημαντικός είναι ο ρόλος του πάχους της επιδερμίδας, του αριθμού και της βατότητας των δερματικών αγγείων, της  μικροκυκλοφορίας στην περιοχή των ματιών, του βαθμού της κατακράτησης υγρών, της κληρονομικότητας.

Ορισμένα άτομα εμφανίζουν αυξημένη συγκέντρωση μελανίνης στην περιοχή κάτω από τα μάτια, γεγονός που οδηγεί σε ιδιοσυγκρασιακούς μαύρους κύκλους από νεαρή ηλικία. Με την πάροδο του χρόνου, οι ιστοί λεπταίνουν και το δέρμα γίνεται πιο διαφανές, με αποτέλεσμα οι μαύροι κύκλοι συχνά να επιδεινώνονται με το γήρας.

Το σύμπτωμα θεωρείται παθολογικό όταν εμφανίζεται ξαφνικά σε άτομο που δεν το είχε προηγουμένως, όταν επιμένει χωρίς εμφανή αιτία ή όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.

Τα είδη των μαύρων κύκλων

Οι μαύροι κύκλοι διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

Α. Ετερόπλευροι κύκλοι

Εντοπίζονται μόνο στο ένα μάτι. Συνήθως αποτελούν αποτέλεσμα τραυματισμού,

τοπικής λοίμωξης, οφθαλμολογικών παθήσεων, φλεγμονής ή αιματώματος.

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση ώστε να αποκλειστεί σοβαρή υποκείμενη αιτία.

Β. Αμφοτερόπλευροι κύκλοι

Εμφανίζονται και στα δύο μάτια και είναι η συχνότερη μορφή. Συνήθως σχετίζονται με γενετικούς, αγγειακούς ή συστηματικούς παράγοντες.

Μαύροι κύκλοι: Παθολογικά αίτια

Η πιο συχνή αιτία είναι η κόπωση και η έλλειψη ύπνου. Η οξεία σωματική ή πνευματική καταπόνηση, οι νυχτερινές βάρδιες και η υπερεργασία οδηγούν σε αγγειοδιαστολή και οίδημα στην περιοχή κάτω από τα μάτια. Η έλλειψη ύπνου επιβραδύνει τη φλεβική επιστροφή και προκαλεί στάση αίματος, γεγονός που δίνει τη χαρακτηριστική σκουρόχρωμη όψη.

Όταν δεν υπάρχει εμφανής κόπωση ή όταν το πρόβλημα επιμένει, πρέπει να διερευνηθούν άλλα πιθανά αίτια:

  • Έκζεμα και χρόνιες δερματίτιδες
  • Τοπικός ερεθισμός από καλλυντικά ή καθαριστικά
  • Υπερβολική έκθεση στον ήλιο
  • Τοπικές οφθαλμολογικές παθήσεις
  • Αλλεργίες (ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα)
  • Κατακράτηση υγρών νεφρικής, καρδιακής, ηπατικής ή διατροφικής αιτιολογίας, καθώς και κατά την κύηση
  • Διατροφικές διαταραχές και ανεπάρκεια μετάλλων ή ιχνοστοιχείων, ιδιαίτερα ανεπάρκεια σιδήρου
  • Νεφρικά προβλήματα
  • Ορμονικές διαταραχές, όπως παθήσεις του θυρεοειδούς
  • Συστηματικά νοσήματα που αλλοιώνουν τη σύσταση του δέρματος (π.χ. νοσήματα κολλαγόνου)

Η σωστή διαφοροδιάγνωση είναι κρίσιμη, διότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι μαύροι κύκλοι αποτελούν ένδειξη υποκείμενης παθολογίας.

Θεραπεία

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποκείμενη νόσος, απαιτείται θεραπεία της βασικής αιτίας (π.χ. ρύθμιση θυρεοειδούς, αντιμετώπιση αναιμίας, θεραπεία αλλεργιών). Σε καθαρά αισθητικό ή δερματολογικό πρόβλημα, μπορούν να εφαρμοστούν ειδικές δερματολογικές κρέμες ή να χρησιμοποιηθούν επεμβατικές τεχνικές από δερματολόγους με ανάλογη εξειδίκευση (π.χ. θεραπείες με laser, ενέσιμα υλικά πλήρωσης (fillers) για βελτίωση της κοιλότητας κάτω από τα μάτια). 

Γενικά μέτρα που πρέπει να τηρούν οι πάσχοντες:

  • Αποφυγή τοξινών όπως το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
  • Επαρκής ενυδάτωση και ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία
  • Επαρκής ύπνος και αποφυγή υπερκόπωσης
  • Συνετή χρήση καφέ και τσαγιού, καθώς η καφεΐνη επεμβαίνει στη μικροκυκλοφορία
  • Χρήση γυαλιών ηλίου με ποιοτικά αντηλιακά φίλτρα
  • Τοπική εφαρμογή κρύων επιθεμάτων για αγγειοσυστολή
  • Αποφυγή παραμονής σε καυτό περιβάλλον (σάουνα, χαμάμ)
  • Χρήση κατάλληλου μαξιλαριού και ύπνος σε ύπτια θέση. Ο ύπνος μπρούμυτα ή στο πλάι δυσχεραίναι την ομαλή κυκλοφορία των υγρών στο πρόσωπο.
  • Αποφυγή τριβής των ματιών
  • Πρέπει να μην χρησιμοποιούν κρέμες στην περιοχή των ματιών ή εναλλακτικά να επιλέγουν μόνο  κατάλληλα υποαλλεργικά καλλυντικά, που έχουν σχεδιαστεί ειδικά  για την περιοχή των οφθαλμών
  • Πρέπει να αποφεύγουν να κοιμούνται με προϊόντα μακιγιάζ.

Η σημασία της ιατρικής αξιολόγησης από ειδικό παθολόγο

Η σωστή παθολογική εξέταση είναι απαραίτητη όταν:

  • Το σύμπτωμα εμφανίζεται αιφνίδια
  • Συνοδεύεται από οίδημα ή άλλα γενικά συμπτώματα
  • Επιμένει παρά τη λήψη μέτρων
  • Υπάρχει υποψία συστηματικής νόσου
  • Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη σοβαρότερων καταστάσεων.

Εν κατακλείδι

Οι μαύροι κύκλοι κάτω από τα μάτια είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που μπορεί να οφείλεται σε απλή κόπωση, τοπικά δερματολογικά αίτια , τοπικά οφθαλμολογικά αίτια ή σε πιο σύνθετους παθολογικούς μηχανισμούς. Αν και συχνά αντιμετωπίζονται ως καθαρά αισθητικό πρόβλημα, δεν πρέπει να υποτιμώνται όταν επιμένουν ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα. Η σωστή ενημέρωση, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση αποτελούν τα θεμέλια για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος και την αποκατάσταση της φυσικής και ψυχολογικής ευεξίας.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Γρίπη πτηνών H5N1: Δοκιμάζεται ευρέος φάσματος αδρανοποιημένο εμβόλιο
Έλληνες ερευνητές ανακάλυψαν μονοκλωνικό αντίσωμα που ''υπόσχεται'' αποκατάσταση του αιματοεγκεφαλικού φραγμού
Εντερικό μικροβίωμα: Νέα ελπίδα για το Σύνδρομο Εύθραυστου Χ