Η διάγνωση ενός αιματολογικού καρκίνου σηματοδοτεί την έναρξη μιας μακράς περιόδου σωματικής και ψυχολογικής επιβάρυνσης για το άτομο, που καλείται να διανύσει έναν μαραθώνιο δρόμο πολλών διαδοχικών σταδίων, με πολλαπλές διακυμάνσεις στη δύναμη, την ενέργεια και τη διάθεσή του. Οι ανάγκες του για πληροφόρηση, διαχείριση σωματικών συμπτωμάτων και συναισθηματικών αλλαγών είναι συνεχείς και επιτακτικές.

Η ψυχολογική στήριξη στα διάφορα στάδια αυτής της διαδρομής, που συχνά παραμελείται, έχει καθοριστική σημασία, όχι μόνο για την ομαλή πορεία προς το τέλος της διαδρομής, αλλά και για το βήμα παραπάνω μετά τον τερματισμό: τον τρόπο με τον οποίο μέσα από τις δυσκολίες θα οδηγηθεί σε θετικές αλλαγές.

Αυτή η μετατραυματική ανάπτυξη είναι ο στόχος της διδακτορικής έρευνας που εκπονεί ο ψυχολόγος Υγείας - ψυχοθεραπευτής, Νίκος Βρονταράς (φωτογραφία), ο οποίος οργανώνει δωρεάν ομαδικές συναντήσεις ατόμων που έχουν αντιμετωπίσει τη νόσο και βρίσκονται προς το τέλος της θεραπείας τους. Ο ίδιος μιλάει στο iatronet.gr για την ισορροπία και την ελευθερία έκφρασης συναισθημάτων, τη σημασία του μοιράσματος εμπειριών μεταξύ ατόμων με κοινά βιώματα και την αλλαγή οπτικής όταν τα πιο δύσκολα έχουν μείνει πίσω.

Από την τραυματική εμπειρία στις ριζικές αλλαγές

Μετά την ψυχολογικά τραυματική διάγνωση, το άτομο με αιματολογικό καρκίνο αντιμετωπίζει μια σειρά από προκλήσεις. Όπως λέει ο κ. Βρονταράς, η βιβλιογραφία τις αναγνωρίζει ως:

  • Πληροφοριακές: ανάγκη να ξέρει τι αντιμετωπίσει, τις διαθέσιμες θεραπείες, την αποτελεσματικότητα, τις παρενέργειές τους κ.ά.
  • Συναισθηματικές: Πώς θα διαχειριστεί ψυχολογικά αυτό που του συμβαίνει.
  • Σωματικές: Πώς θα διαχειριστεί σε πολύ πρακτικό επίπεδο τα συμπτώματά του.

"Πολλοί μπορεί να ντρέπονται να ρωτήσουν τον γιατρό τους και να απευθύνονται σε μη ειδικούς, ή στον γιατρό που λέγεται internet ή ChatGPT", παρατηρεί ο ψυχολόγος Υγείας, ο οποίος αποφάσισε να επικεντρωθεί στις συγκεκριμένες ασθένειες, λαμβάνοντας υπόψη και την ετερογένειά τους, τόσο ως προς τη βαρύτητα, όσο και το υπόβαθρο του κάθε ατόμου που την αντιμετωπίζει. "Σε κάποιον που είχε δυσκολίες πριν από τη διάγνωση, ισχύει το 1+1=3, γιατί αυτές περιπλέκονται με τις νέες προκλήσεις και πολλαπλασιάζονται", εξηγεί.

Στο πλαίσιο του διδακτορικού του, με επιβλέποντα τον καθηγητή Γιώργο Κουλιεράκη, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, συνεργάζεται με τα νοσοκομεία "Γ. Παπανικολάου" και ΑΧΕΠΑ, καθώς και με συλλόγους ασθενών, οργανώνοντας δωρεάν ομαδικές συναντήσεις στον χώρο του, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Αυτές απευθύνονται σε ενήλικες που είχαν διάγνωση αιματολογικού καρκίνου μέσα στην τελευταία πενταετία, έχουν ολοκληρώσει ή βρίσκονται στα τελικά στάδια θεραπείας και δεν έχουν υποτροπή. Στόχος είναι η ανταλλαγή βιωματικών εμπειριών, μέσα από την πρακτική της υποστήριξης ομότιμων (peer support), που θα τους βοηθήσει να διαχειριστούν τις πολύπλευρες αλλαγές.

Βιοψυχοκοινωνική υγεία

Η μεγάλη πίεση και οι απαιτήσεις του καθημερινού κλινικού έργου στο ΕΣΥ έχει ως αποτέλεσμα να παραμελεί συχνά την τριπλή διάσταση της υγείας, επικεντρώνοντας κυρίως στην σωματική, όπως παρατηρεί ο κ. Βρονταράς. "Η υγεία είναι βιοψυχοκοινωνική, περιλαμβάνοντας σώμα, κοινωνικές δραστηριότητες και ψυχική διάθεση. Δεν γίνεται για παράδειγμα κάποιος να λάβει μια τέτοια διάγνωση και να μην επηρεαστούν άλλοι τομείς της υγείας του", εξηγεί, τονίζοντας την ανάγκη του ατόμου να μιλήσει σε κάποιον επαγγελματία Ψυχικής Υγείας για να στηριχθεί. Από την άλλη πλευρά, σημειώνει, υπάρχει δυστυχώς η λανθασμένη αντίληψη ότι αν κάποιος δεν απευθυνθεί σε ειδικό και το διαχειριστεί μόνος του, αποδεικνύει ότι είναι δυνατός. "Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Πάω στον παθολόγο όταν έχω κρυολόγημα, όχι όταν θα έχει εξελιχθεί σε πνευμονία. Έτσι, δεν πρέπει να περιμένουμε να είμαστε πιο δύσκολα ψυχολογικά για να αναζητήσουμε βοήθεια", επισημαίνει.

Είναι εντάξει να νιώσουμε το συναίσθημα

"Στο σχολείο έχουμε κάνει όλοι ασκήσεις για το πώς συμπεριφερόμαστε σε περίπτωση σεισμού. Κανείς όμως δεν μας έχει πει τι θα κάνουμε σε περίπτωση διάγνωσης καρκίνου", αναφέρει ο ερευνητής, παρατηρώντας πως το άτομο μετά τη διάγνωση κινείται στα τυφλά και βασίζεται στα δικά του ένστικτα, μη γνωρίζοντας πώς να διαχειριστεί αυτό που του συμβαίνει.

"Αυτή η πάρα πολύ δύσκολη περίοδος στη ζωή των ανθρώπων χρειάζεται ισορροπία, ανάμεσα στο ‘δεν έχω τίποτα, όλα θα πάνε καλά’ και στο ‘θέλω να βάλω τα κλάματα’. Χρειάζονται και τα δύο", υπογραμμίζει και συμπληρώνει: "Είναι εντάξει να το νιώσουμε και να το βιώσουμε. Αντίστοιχα, το να είμαστε στην κατάσταση του μόνιμου άγχους και στεναχώριας δεν θα μας βοηθήσει να το ξεπεράσουμε. Χρειάζεται η ελευθερία, να δίνουμε το ελεύθερο στον εαυτό μας να νιώσει αυτό που θέλει να νιώσει και στον βαθμό που το θέλει".

Μετατραυματική ανάπτυξη

Από τις συνεδρίες που έχουν γίνει ως τώρα, ο ψυχολόγος Υγείας έχει εισπράξει πολύ θετικές αλλαγές σε άτομα που μπορούν να διαχειριστούν τις δυσκολίες και να επαναπροσδιορίσουν προτεραιότητες για τη συνέχεια. Παράλληλα, ωστόσο, διαπιστώνει και σημαντικά ποσοστά απροθυμίας ατόμων να συμμετάσχουν.

"Οι άνθρωποι είμαστε σαν τα διαμάντια, συχνά χρειάζεται πρώτα να περάσουμε μια μεγάλη δυσκολία και τριβή για να φανεί η λάμψη που έχουμε μέσα μας", αναφέρει, προσθέτοντας πως έχει συναντήσει πολλές φορές ανθρώπους που αλλάζουν ριζικά και ουσιαστικά τη ζωή τους, επειδή ακριβώς βρήκαν το κίνητρο να αλλάξουν μέσα από αυτές τις δυσκολίες. "Σε καμία περίπτωση δεν θα πούμε ‘ευτυχώς που μας συνέβη’, δεν θα πάμε στο άλλο άκρο", διευκρινίζει για να συμπληρώσει: "Το ζήτημα είναι όμως ότι πολλές φορές αυτές οι δυσκολίες συμβαίνουν, είτε το θέλουμε είτε όχι, και συχνά ακολουθούνται από θετικές αλλαγές. Αυτό θέλουμε να αναγνωρίσουμε. Σκοπός είναι να βοηθήσουμε τα άτομα, όχι απλώς να ξεπεράσουν τις δυσκολίες που είχαν και να τις διαχειριστούν, αλλά να κάνουν και το βήμα παραπάνω: να αλλάξουν πράγματα στη ζωή τους που πάντα ήθελαν να αλλάξουν".

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Επίσκεψη Γεωργιάδη στο "Βοστάνειο" Μυτιλήνης και στο Κέντρo Υγείας Μανταμάδου
Ποια ψάρια έχουν τα μεγαλύτερα οφέλη για την καρδιά και τον εγκέφαλο
Εντοπίστηκε νέος ιός που συνδέεται με τον καρκίνο στο παχύ έντερο