ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον κ. Υπουργό Υγείας

 ΘΕΜΑ: «Ελλείψεις και περιορισμένη διαθεσιμότητα φαρμάκων ψυχικής υγείας»

 

Το τελευταίο διάστημα καταγράφονται επαναλαμβανόμενες αναφορές για ελλείψεις ή περιορισμένη διαθεσιμότητα σε κρίσιμα φάρμακα ψυχικής υγείας από ασθενείς, οικογένειες ασθενών, επαγγελματίες ψυχικής υγείας και φαρμακοποιούς.

Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί απλώς ζήτημα «αγοράς» ή «εφοδιαστικής αλυσίδας». Για τους ανθρώπους που λαμβάνουν χρόνια ψυχιατρική φαρμακοθεραπεία, η ασυνέχεια ή οι αναγκαστικές αλλαγές σκευασμάτων μπορεί να οδηγήσουν σε υποτροπή, απορρύθμιση, ανεπιθύμητες ενέργειες ή και στερητικά συμπτώματα, καθώς και επιδείνωση της λειτουργικότητας και της κοινωνικής ένταξής τους. Οι επιπτώσεις δε αυτές μετακυλίονται και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, με αύξηση των επισκέψεων στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) των Γενικών Νοσοκομείων και των αναγκαστικών νοσηλειών σε ψυχιατρικές δομές, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τις ήδη πιεσμένες υπηρεσίες.

Στην ψυχιατρική, η «απλή αντικατάσταση» δεν είναι πάντοτε εφικτή, καθώς η ανταπόκριση και η ανοχή είναι συχνά εξατομικευμένες και μπορεί να έχει ήδη δοκιμαστεί άλλη ουσία χωρίς αποτέλεσμα. Ιδίως για ασθενείς που σταθεροποιούνται με συγκεκριμένο σχήμα ή με μακράς δράσης ενέσιμες μορφές (depot), το πρόβλημα λαμβάνει χαρακτήρα δημόσιας υγείας και προστασίας ευάλωτων πληθυσμών, ενώ οι ελλείψεις οξύνουν τις ανισότητες, ιδίως σε νησιωτικές/ορεινές/ακριτικές περιοχές με λίγα φαρμακεία και αραιή τροφοδοσία, όπου οι κάτοικοι αναγκάζονται να «κυνηγούν» σκευάσματα ή να μετακινούνται, με κόστος και κίνδυνο διακοπής της θεραπείας.

Σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση 19/2025 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν υπάρχει ακόμη αποτελεσματικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των κρίσιμων ελλείψεων φαρμάκων, ενώ ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς και η ανεπαρκής εναρμόνιση συντελούν σε άνιση πρόσβαση. Η εν λόγω έκθεση επισημαίνει επίσης ότι οι ελλείψεις συχνά δεν γνωστοποιούνται έγκαιρα και ότι η ενημέρωση δεν παρέχει πάντοτε επαρκή καθοδήγηση για εναλλακτικές επιλογές, γεγονός που καθιστά αναγκαίο ένα σαφές σχέδιο συνέχειας θεραπείας, ιδίως για τα φάρμακα ψυχικής υγείας.

Σημειώνεται ότι ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) έχει δημοσιεύσει επίσημες λίστες φαρμακευτικών σκευασμάτων περιορισμένης διαθεσιμότητας, καθώς και αποφάσεις μέτρων επάρκειας, όπως η προσωρινή απαγόρευση παράλληλων εξαγωγών/ενδοκοινοτικής διακίνησης για συγκεκριμένα σκευάσματα. Στις σχετικές αναρτήσεις περιλαμβάνονται και κατηγορίες/σκευάσματα που αφορούν την ψυχική υγεία (π.χ. αντιψυχωτικά, αγχολυτικά, υπνωτικά, σταθεροποιητές διάθεσης και μακράς δράσης ενέσιμες μορφές). Ωστόσο, η απλή δημοσίευση καταλόγων δεν αρκεί από μόνη της για να προστατεύσει τους ασθενείς. Απαιτείται πλήρης εικόνα για τη συνολική έκταση των ελλείψεων, τα ακριβή χρονοδιαγράμματα αποκατάστασης, την ενδονοσοκομειακή επάρκεια και, κυρίως, για το αν υφίσταται δεσμευτικό σχέδιο συνέχειας θεραπείας και ασφαλούς διαχείρισης των αναγκαστικών αλλαγών.

Επειδή η διασφάλιση επάρκειας σε φάρμακα ψυχικής υγείας αποτελεί προϋπόθεση για τη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή.

Επειδή η ασφαλής αλλαγή θεραπευτικού σχήματος δεν είναι απλή «αντικατάσταση στο ράφι», αλλά ιατρική πράξη που χρειάζεται σαφές πλαίσιο.

Επειδή οι ελλείψεις σε ψυχιατρικά φάρμακα έχουν δυσανάλογες συνέπειες για ανθρώπους με σοβαρές ψυχικές διαταραχές και εντείνουν ανισότητες, ιδίως σε νησιωτικές/ορεινές/ακριτικές περιοχές.

Επειδή απαιτείται διαφάνεια και λογοδοσία ως προς τα δεδομένα, τα αίτια και τα μέτρα.

 

Ερωτάται ο κ. Υπουργός:

  1. Ποια είναι σήμερα τα φάρμακα ψυχικής υγείας που βρίσκονται σε έλλειψη ή περιορισμένη διαθεσιμότητα και ποιο είναι το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης ανά περίπτωση;
  2. Ποια είναι τα τεκμηριωμένα αίτια για τις ελλείψεις και ποια στοχευμένα μέτρα έχει λάβει το Υπουργείο για κάθε κατηγορία αιτίας;
  3. Υπό το φως των επισημάνσεων της προαναφερθείσας Ειδικής Έκθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για άνιση πρόσβαση και κατακερματισμό, ποια στοιχεία διαθέτει το Υπουργείο ανά Υγειονομική Περιφέρεια για τη διαθεσιμότητα ψυχιατρικών φαρμάκων και ποια ειδικά μέτρα λαμβάνει για τη διασφάλιση επάρκειας σε νησιωτικές, ορεινές και ακριτικές περιοχές, ώστε να μην παγιώνονται ανισότητες πρόσβασης;
  4. Ποιο είναι το σχέδιο διασφάλισης συνέχειας θεραπείας για ασθενείς που επηρεάζονται από ελλείψεις; Έχουν εκδοθεί ή πρόκειται να εκδοθούν επίσημες οδηγίες προς ιατρούς και φαρμακοποιούς για ασφαλή θεραπευτική υποκατάσταση και αποφυγή στερητικών/ανεπιθύμητων ενεργειών, ώστε να αποτρέπονται διακοπές ή μη ισοδύναμες αλλαγές;
  5. Ποια είναι η εικόνα της ενδονοσοκομειακής επάρκειας σε ψυχιατρικές κλινικές και μονάδες ψυχικής υγείας; Έχουν καταγραφεί αναβολές/ακυρώσεις χορήγησης depot, αλλαγές θεραπευτικών σχημάτων λόγω ελλείψεων ή αύξηση επισκέψεων σε ΤΕΠ και εισαγωγών σε ψυχιατρικές δομές που συνδέονται με διακοπές θεραπείας;
  6. Σε συνέχεια των πορισμάτων της προαναφερθείσας Ειδικής Έκθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, τα οποία αναδεικνύουν καθυστερήσεις στη γνωστοποίηση ελλείψεων και αδυναμίες στην επιβολή κυρώσεων, υπάρχουν έλεγχοι και κυρώσεις για μη έγκαιρη γνωστοποίηση ελλείψεων από τους υπόχρεους της αλυσίδας διάθεσης κι, αν ναι, πόσοι έλεγχοι διενεργήθηκαν και πόσες κυρώσεις επιβλήθηκαν την τελευταία τριετία, με ποια κριτήρια;
  7. Προτίθεται το Υπουργείο να θεσμοθετήσει μόνιμο μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης και δημόσιας ενημέρωσης (σε συχνή επικαιροποίηση) για τα κρίσιμα ψυχιατρικά φάρμακα, καθώς και ελάχιστα αποθέματα ασφαλείας και ειδικές πρόνοιες τροφοδοσίας για νησιωτικές/ορεινές/ακριτικές περιοχές, ώστε να μην μετατίθεται το πρόβλημα στους ασθενείς και τις οικογένειές τους;

 

Ράνια Θρασκιά 
Βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής
Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Μικρές λεπτομέρειες, μεγάλοι κίνδυνοι: Γιατί αποφεύγουμε λαστιχάκια και κοκκαλάκια στα μικρά παιδιά
Εκδήλωση του Μη Κερδοσκοπικού Σωματείου Be-Live για τα 7 χρόνια προσφοράς
Δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο της γυναίκας παρατηρούνται μετά τη δεύτερη εγκυμοσύνη [μελέτη]