Πώς φεύγει το λίπος από το ήπαρ

Η μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με τη στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD), γνωστή μέχρι πρόσφατα ως μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, αποτελεί σήμερα τη συχνότερη χρόνια ηπατική πάθηση παγκοσμίως, καθώς εκτιμάται ότι προσβάλλει το 25% έως 30% του πληθυσμού.

Πρόκειται για μια νόσο που χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα και συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την αντίσταση στην ινσουλίνη. Σύμφωνα με τον καθηγητή Λαρς Ζέλιγκ από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Λειψίας, περίπου έξι στους δέκα ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και επτά στους δέκα παχύσαρκους εμφανίζουν λιπώδη νόσο του ήπατος, ενώ η συχνότητά της αυξάνεται συνεχώς.

Η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ δεν οφείλεται μόνο στην κατανάλωση λιπαρών τροφών. Το ήπαρ μετατρέπει επίσης την περίσσεια ποσότητα υδατανθράκων και ιδιαίτερα της ζάχαρης σε λιπαρά οξέα, τα οποία αποθηκεύονται με τη μορφή τριγλυκεριδίων. Όταν η ενεργειακή πρόσληψη υπερβαίνει σταθερά τις ανάγκες του οργανισμού, το ήπαρ αδυνατεί να απομακρύνει το επιπλέον λίπος, με αποτέλεσμα αυτό να συσσωρεύεται στα κύτταρά του.

Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή παίζει η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία αφενός αυξάνει την παραγωγή λίπους στο ήπαρ και αφετέρου επιδεινώνεται από τη συσσώρευση λίπους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που ευνοεί την εξέλιξη της νόσου.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην κατανάλωση φρουκτόζης, κυρίως μέσω αναψυκτικών, χυμών και άλλων ζαχαρούχων ποτών. Η φρουκτόζη μεταβολίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο ήπαρ, ενισχύει τη δημιουργία νέου λίπους, μεταβάλλει το μικροβίωμα του εντέρου και μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση φλεγμονής.

Αντίθετα, η κατανάλωση ολόκληρων φρούτων δεν θεωρείται επιβαρυντική, καθώς συνοδεύεται από φυτικές ίνες και άλλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που επιβραδύνουν την απορρόφηση των σακχάρων.

Η νόσος συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια και συχνά διαγιγνώσκεται τυχαία κατά τη διάρκεια εξετάσεων. Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, αυτά είναι συνήθως ασαφή, όπως κόπωση, μειωμένη όρεξη, δυσκολία συγκέντρωσης ή αίσθημα βάρους στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς. Ωστόσο, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να εξελιχθεί σε φλεγμονή του ήπατος, ίνωση, κίρρωση και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ήπατος.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πιο αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής, με βασικό στόχο τη δημιουργία θερμιδικού ελλείμματος και τη σταδιακή απώλεια βάρους.

Μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και απώλεια του 5% του σωματικού βάρους μπορεί να μειώσει σημαντικά το λίπος στο ήπαρ, ενώ απώλεια της τάξης του 7% έως 10% περιορίζει τη φλεγμονή και επιβραδύνει την εξέλιξη της ίνωσης.

Η σταδιακή απώλεια βάρους θεωρείται πιο αποτελεσματική και ασφαλής από τις εξαντλητικές δίαιτες ή τις απότομες στερήσεις.

Ως το καταλληλότερο διατροφικό πρότυπο προτείνεται η μεσογειακή διατροφή, η οποία βασίζεται στην κατανάλωση άφθονων λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, προϊόντων ολικής άλεσης, ξηρών καρπών και ελαιολάδου, ενώ περιλαμβάνει τακτικά ψάρια και περιορισμένες ποσότητες κόκκινου κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων.

Παράλληλα, συνιστάται ο περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, των κορεσμένων και τρανς λιπαρών, των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και της κατανάλωσης αλκοόλ. Οι φυτικές πηγές πρωτεΐνης, όπως τα όσπρια, τα προϊόντα σόγιας και οι ξηροί καρποί, θεωρούνται προτιμότερες από τα επεξεργασμένα ζωικά προϊόντα.

Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι ο καφές, ακόμη και χωρίς καφεΐνη, φαίνεται να έχει προστατευτική δράση για το ήπαρ.

Αντίστοιχα, η διαλειμματική νηστεία μπορεί να συμβάλει στην απώλεια βάρους και στη βελτίωση ορισμένων μεταβολικών δεικτών, χωρίς όμως να προσφέρει μεγαλύτερο όφελος σε σχέση με μια ισορροπημένη υποθερμιδική διατροφή.

Αντίθετα, η παρατεταμένη νηστεία ή η λεγόμενη "νηστεία μόνο με νερό" δεν συνιστώνται, καθώς ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, όπως απώλεια μυϊκής μάζας, διαταραχές ηλεκτρολυτών και προβλήματα στην καρδιακή και νεφρική λειτουργία, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις ότι βελτιώνουν τη λιπώδη νόσο του ήπατος.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η λιπώδης νόσος του ήπατος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αναστραφεί.

Η σταδιακή απώλεια βάρους, η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής, ο περιορισμός της ζάχαρης, των ζαχαρούχων ποτών, των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και του αλκοόλ, σε συνδυασμό με τακτική σωματική άσκηση, αποτελούν σήμερα την αποτελεσματικότερη στρατηγική για τη μείωση του λίπους στο ήπαρ, την πρόληψη της φλεγμονής και την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΠΙΣ, ΙΣΑ και ΙΣΠ καταδικάζουν το πρόσφατο συμβάν στο Θριάσιο
Γενική γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού στο υπουργείο Υγείας ορίστηκε η Δάφνη-Ελένη Νικολάου
Σισμανόγλειο Νοσοκομείο: Eπέστρεψε σε κανονική λειτουργία