Τα τελευταία χρόνια, η ευρεία χρήση μοριακών εξετάσεων (PCR) έχει αυξήσει σημαντικά την ανίχνευση μικροοργανισμών που παλαιότερα είτε δεν αναζητούνταν είτε δεν μπορούσαν να ανιχνευθούν εύκολα. Ένας από αυτούς είναι το Ureaplasma spp., ένα εύρημα που συχνά προκαλεί ανησυχία στις γυναίκες και προβληματισμό στους γιατρούς.

Πόσο σημαντικό είναι όμως πραγματικά; Χρειάζεται πάντα θεραπεία; Και ποια είναι η θέση του στη σύγχρονη γυναικολογία;

Τι είναι το Ουρεόπλασμα;

Το Ureaplasma ανήκει στην οικογένεια των μυκοπλασμάτων και αποτελεί έναν ιδιαίτερο μικροοργανισμό, καθώς δεν διαθέτει κυτταρικό τοίχωμα. Για τον λόγο αυτό δεν ανιχνεύεται στις συνήθεις καλλιέργειες και απαιτούνται ειδικές τεχνικές, όπως η PCR ή εξειδικευμένες καλλιέργειες.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι το Ureaplasma δεν αποτελεί σπάνιο παθογόνο. Αντίθετα, ανιχνεύεται σε μεγάλο ποσοστό υγιών γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, οι οποίες δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα.

Με άλλα λόγια, η παρουσία του δεν σημαίνει απαραίτητα λοίμωξη.

Αποικισμός ή λοίμωξη;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που πρέπει να κατανοήσουμε.

Στην ιατρική υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ της παρουσίας ενός μικροοργανισμού και της νόσου που προκαλεί.

Το ανθρώπινο σώμα φιλοξενεί δισεκατομμύρια μικροοργανισμούς. Ο κόλπος διαθέτει ένα πολύπλοκο μικροβίωμα, στο οποίο κυριαρχούν φυσιολογικά οι γαλακτοβάκιλλοι (Lactobacillus spp.), οι οποίοι συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του γεννητικού συστήματος.

Το Ureaplasma μπορεί να αποτελεί μέρος αυτής της μικροβιακής κοινότητας χωρίς να δημιουργεί κανένα πρόβλημα.

Η απλή ανίχνευσή του, επομένως, δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση λοίμωξης.

Είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο πολλοί πιστεύουν.

Το Ureaplasma μπορεί να μεταδοθεί μέσω της σεξουαλικής επαφής. Ωστόσο, δεν θεωρείται κλασικό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα όπως τα χλαμύδια ή η γονόρροια.

Η παρουσία του δεν αποτελεί απόδειξη πρόσφατης μετάδοσης ούτε θα πρέπει να δημιουργεί υποψίες ή ενοχές σε ένα ζευγάρι.

Στην πραγματικότητα, η μεγάλη συχνότητα ανίχνευσής του σε υγιή άτομα υποδηλώνει ότι πρόκειται περισσότερο για έναν κοινό αποικιστή του γεννητικού συστήματος παρά για έναν κλασικό παθογόνο μικροοργανισμό.

Πότε μπορεί να έχει κλινική σημασία;

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το Ureaplasma φαίνεται να σχετίζεται με συμπτώματα όπως:

  • αυξημένες κολπικές εκκρίσεις, 
  • αίσθημα καύσου, 
  • ήπια δυσουρία, 
  • ενοχλήσεις κατά τη σεξουαλική επαφή. 

Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με προσοχή.

Οι περισσότερες γυναίκες που εμφανίζουν τέτοια συμπτώματα έχουν συχνότερα άλλες καταστάσεις, όπως:

  • βακτηριακή κολπίτιδα, 
  • μυκητιασική λοίμωξη, 
  • διαταραχή του κολπικού μικροβιώματος, 
  • ερεθισμούς ή δερματολογικά προβλήματα της περιοχής. 

Η ανεύρεση Ureaplasma σε ένα θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό ευθύνεται για τα συμπτώματα.

Η σχέση με την υπογονιμότητα

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα αφορά την πιθανή σχέση του Ureaplasma με τη γονιμότητα.

Κατά τη διερεύνηση υπογόνιμων ζευγαριών πραγματοποιούνται συχνά πολλές εξειδικευμένες εξετάσεις. Είναι επομένως αναμενόμενο να εντοπίζονται συχνότερα διάφοροι μικροοργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου του Ureaplasma.

Το γεγονός όμως ότι ένα εύρημα είναι συχνότερο σε έναν πληθυσμό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αποτελεί και την αιτία του προβλήματος.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η παρουσία Ureaplasma σε μια ασυμπτωματική γυναίκα προκαλεί από μόνη της υπογονιμότητα.

Αντίστοιχα, δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι η θεραπεία του σε ασυμπτωματικές γυναίκες βελτιώνει τα ποσοστά σύλληψης ή τα αποτελέσματα της εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Τι γνωρίζουμε για το ενδομήτριο;

Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον της έρευνας έχει στραφεί στο ενδομητρικό μικροβίωμα και στην πιθανή σχέση του με την αναπαραγωγή.

Παρότι έχουν δημοσιευθεί μελέτες που ανίχνευσαν Ureaplasma στο ενδομήτριο ορισμένων γυναικών, η κλινική σημασία αυτών των ευρημάτων παραμένει ασαφής.

Η παρουσία του σε ένα κολπικό ή τραχηλικό δείγμα δεν μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη ενδομητρικής λοίμωξης.

Ακόμη περισσότερο, δεν θα πρέπει να συσχετίζεται αυτόματα με ενδομητρίτιδα, συμφύσεις ή άλλες ενδομητρικές παθήσεις χωρίς ιστολογική τεκμηρίωση και ολοκληρωμένη κλινική αξιολόγηση.

Διαβήτης και μικροβίωμα

Οι γυναίκες με σακχαρώδη διαβήτη παρουσιάζουν συχνότερα διαταραχές του κολπικού μικροβιώματος λόγω μεταβολών στο τοπικό περιβάλλον του κόλπου.

Αυτό μπορεί να διευκολύνει την εγκατάσταση ή την επιμονή διαφόρων μικροοργανισμών.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν ότι το Ureaplasma αποκτά ιδιαίτερη παθογονικότητα στις διαβητικές γυναίκες ή ότι απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση.

Πότε χρειάζεται θεραπεία;

Η απόφαση για θεραπεία δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο αποτέλεσμα μιας εξέτασης.

Η σύγχρονη προσέγγιση λαμβάνει υπόψη:

  • την ύπαρξη συμπτωμάτων, 
  • το μικροβιακό φορτίο, 
  • το ιστορικό της ασθενούς, 
  • και τα υπόλοιπα εργαστηριακά ευρήματα. 

Σε ορισμένες περιπτώσεις η χορήγηση αντιβίωσης είναι λογική και δικαιολογημένη.

Σε πολλές άλλες, όμως, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ασυμπτωματικές γυναίκες, η απλή παρακολούθηση μπορεί να είναι εξίσου ασφαλής.

Το πρόβλημα της υπερδιάγνωσης

Η εξέλιξη των διαγνωστικών τεχνικών μάς επιτρέπει σήμερα να ανιχνεύουμε μικροοργανισμούς με εξαιρετική ευαισθησία.

Αυτό όμως δημιουργεί ένα νέο ερώτημα:

Πόσα από αυτά που ανιχνεύουμε αποτελούν πραγματική νόσο και πόσα απλώς μέρος του φυσιολογικού ανθρώπινου μικροβιώματος;

Η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη.

Η σύγχρονη ιατρική καλείται να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και στην αποφυγή περιττών θεραπειών.

Στην περίπτωση του Ureaplasma, η διαθέσιμη επιστημονική γνώση υποστηρίζει ότι απαιτείται ψυχραιμία, σωστή αξιολόγηση και εξατομίκευση.

Συμπέρασμα

Το Ureaplasma αποτελεί ένα συχνό εύρημα στον γυναικείο γεννητικό σωλήνα και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αντιπροσωπεύει σοβαρή λοίμωξη.

Η παρουσία του δεν θα πρέπει να προκαλεί πανικό ούτε να οδηγεί αυτόματα σε θεραπεία.

Η ερμηνεία κάθε αποτελέσματος πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο της συνολικής κλινικής εικόνας της γυναίκας και όχι με βάση μόνο ένα θετικό εργαστηριακό εύρημα.

Καθώς η γνώση μας για το μικροβίωμα του γεννητικού συστήματος εξελίσσεται, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η παρουσία ενός μικροοργανισμού δεν ταυτίζεται πάντοτε με την ύπαρξη νόσου. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη γνώση που μας προσφέρει σήμερα η σύγχρονη γυναικολογία.

Ο Κώστας Παναγιωτίδης, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, είναι εξειδικευμένος στην γυναικολογική υπερηχογραφία, αρθρογράφος στο Iatronet, με πολυετή κλινική και ακαδημαϊκή εμπειρία στην επικοινωνία με ασθενείς και στην ιατρική ενημέρωση.

 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
''Παπαγεωργίου'': 53χρονη χάρισε φως σε δυο ασθενείς
ΕΕ κατά Meta: Στο στόχαστρο το ατελείωτο scroll σε Instagram και Facebook
Η Siemens Healthineers Ελλάς πιστοποιείται για τρίτη φορά ως Great Place to Work®