Ο "μίνι" καύσωνας που βρίσκεται σε εξέλιξη, ο πρώτος φετινός, έρχεται στα μέσα ενός καλοκαιριού που χαρακτηρίζεται μέχρι σήμερα από ηπιότερες κλιματικές συνθήκες σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Οι επιστήμονες τον αξιολογούν ως φαινόμενο μέτριας επικινδυνότητας.

Ο κ. Χρήστος Γιάνναρος (φωτογραφία), επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με ειδίκευση στη Μετεωρολογία και την Κλιματολογία, περιγράφει στο iatronet.gr τα χαρακτηριστικά του και τους τρόπους προφύλαξης του πληθυσμού, ειδικά των ευπαθών ομάδων από το θερμικό στρες και τις δυνητικές επιπτώσεις του στον ανθρώπινο οργανισμό. Παράλληλα, μιλά για τον δείκτη Φυσιολογικά Ισοδύναμης Θερμοκρασίας, που λαμβάνει υπόψη τέσσερις μετεωρολογικές μεταβλητές, ενώ εξηγεί τη σημασία της σταδιακής προσαρμογής του ανθρώπου στις συνθήκες ακραίας ζέστης.

Εγκλιματισμός

Ένας από τους λόγους που το τρέχον επεισόδιο καύσωνα χαρακτηρίζεται ως μέτριας επικινδυνότητας, εκτός από τη μικρή του διάρκεια, είναι η χρονική συγκυρία εμφάνισης. "Σταδιακά, όσο ο ανθρώπινος οργανισμός εκτίθεται σε πιο υψηλές θερμοκρασίες, προσαρμόζεται και μπορεί να ανταπεξέρχεται καλύτερα", εξηγεί. Αυτό συμβαίνει στην παρούσα συγκυρία. "Είμαστε στα μέσα του καλοκαιριού, έχουν προηγηθεί θερμοκρασίες πάνω από 35 βαθμούς Κελσίου, είμαστε πιο εγκλιματισμένοι. Έτσι, μπορεί ο οργανισμός να ανταποκριθεί πιο αποτελεσματικά σε σχέση με το αν αντιμετώπιζε ένα κύμα καύσωνα στις αρχές του καλοκαιριού, ή αν είχαμε διαδοχικά κύματα καύσωνα. Σε σχέση με αυτά που έχουμε ζήσει τα προηγούμενα χρόνια είναι ένα σχετικά ήπιο φαινόμενο", αναφέρει.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα έλλειψης εγκλιματισμού ήταν αυτό που συνέβη νωρίτερα φέτος το καλοκαίρι στις χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης, με τα διαδοχικά κύματα ζέστης και καύσωνα που δέχτηκαν, και μάλιστα στις αρχές της θερινής περιόδου. "Όταν έρχεται ξαφνικά ένα μεγάλο κύμα ζέστης το Μάιο ή τον Ιούνιο είναι πιο δύσκολα διαχειρίσιμο, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου ο εγκλιματισμός δεν υπάρχει ούτως ή άλλως. Δεν είναι συνηθισμένοι εκεί οι άνθρωποι σε 30 βαθμούς το Μάιο και τον Ιούνιο, ενώ δεν έχουν και τα κατάλληλα μέσα, όπως τα κλιματιστικά, για να προστατευτούν", επισημαίνει ο επίκουρος καθηγητής. 

Το φαινόμενο, αν και προκαλεί εντύπωση, δεν είναι πρωτοφανές. "Είναι θέμα ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, που αντιστρέφει το μοτίβο. Όταν  επηρεάζεται η Δυτική Ευρώπη συνήθως δεν επηρεαζόμαστε εμείς, και αντίστροφα. Έχει συμβεί και στο παρελθόν", εξηγεί. 

Θερμικό στρες, θερμική καταπόνηση, θερμοπληξία

Η επικινδυνότητα των κλιματικών συνθηκών δεν εξαρτάται μόνο από το αν το θερμόμετρο ξεπεράσει τους 40 βαθμούς σε μια περιοχή, αλλά αξιολογείται συνολικά, με βάση τέσσερις μετεωρολογικές μεταβλητές: θερμοκρασία, υγρασία, άνεμος και ακτινοβολία. Ένας αξιόπιστος δείκτης είναι αυτός της Φυσιολογικά Ισοδύναμης Θερμοκρασίας (Physiologically Equivalent Temperature - PET). Πρόσθετοι θερμοφυσιολογικοί παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο, η δραστηριότητα, τα ρούχα που φοράμε και πιθανές ασθένειες, επηρεάζουν προσθετικά. 

"Άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας είναι πιο ευάλωτοι στη ζέστη, μεταξύ άλλων γιατί έχουν μειωμένη εφίδρωση και δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν το ίδιο καλά με νεότερους ανθρώπους. Επίσης, άτομα που κάνουν υπαίθριες δραστηριότητες, όπως οι εργαζόμενοι στην οικοδομή ή στο χωράφι, παράγουν επιπλέον και μεταβολική θερμότητα. Αυτή προστίθεται στη θερμότητα που προσλαμβάνουν από το περιβάλλον, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το θερμικό στρες το οποίο νιώθουν", αναφέρει και συμπληρώνει πως η προσπάθεια του οργανισμού να αποβάλλει αυτή τη θερμότητα με διάφορους μηχανισμούς όπως η εφίδρωση, οδηγεί σε θερμική καταπόνηση όταν ο οργανισμός αδυνατεί να αποβάλει αποτελεσματικά τη θερμότητα. "Αυτή η καταπόνηση μπορεί να επηρεάσει την καρδιά και άλλα ζωτικά όργανα και λειτουργίες, με κίνδυνο να οδηγήσει σε πιο βαριές καταστάσεις, θερμοπληξία, ακόμη και θάνατο".

Παρόλο που η Ελλάδα έχει μεγαλύτερο βαθμό εγκλιματισμού σε σχέση με την Κεντρική Ευρώπη, αλλά και μεγάλα ποσοστά κάλυψης κατοικιών με air condition, βρίσκεται σταθερά στις χώρες με τη μεγαλύτερη θνησιμότητα ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού. 

Τι να προσέξουμε

Παρότι το φετινό καλοκαίρι κινείται σε πιο φυσιολογικά επίπεδα θερμοκρασιών, χωρίς ακραία επεισόδια ως τώρα, ο καύσωνας δεν είναι κάτι ξένο για την Ελλάδα και πρέπει να αναμένεται. "Τα επεισόδια καύσωνα αποτελούν μέρος του κλίματος της χώρας, απλά τα τελευταία χρόνια η κλιματική αλλαγή έχει εντείνει τη συχνότητα, την ένταση και τη διάρκεια αυτών των φαινομένων", υπογραμμίζει ο μετεωρολόγος. 

Στην προκειμένη περίπτωση, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα μικρό επεισόδιο καύσωνα, μόλις 3 ημερών, σε σχέση με τους καύσωνες των 9 και πλέον ημερών των τελευταίων δύο ετών, το οποίο θα συνοδεύεται από ψηλές θερμοκρασίες  και κατά τη διάρκεια της νύχτας. "Χρειάζεται λίγη προσοχή, ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες και αποφυγή δραστηριοτήτων τις θερμότερες ώρες της ημέρας, Στη Θεσσαλία και άλλες περιοχές με πολύ υψηλές θερμοκρασίες, θα ήταν καλό ο προγραμματισμός των αγροτικών και άλλων υπαίθριων εργασιών να γίνει τις πολύ πρωινές ώρες. Από την Πέμπτη και μετά θα επανέλθουμε, και μάλιστα σε θερμοκρασίες κάτω του φυσιολογικού για την εποχή", καταλήγει ο κ. Γιάνναρος. 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Η καμπάνια "Κανείς δεν ακούει (Nobody listens)" αναδεικνύει τη δυσπιστία που βιώνουν οι ασθενείς με Sjögren
Θεμιστοκλέους: Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες με συμπτώματα λόγω ζέστης
Πρωτοβουλία ΙΣΑ για το ζήτημα της άσκησης εξειδικευμένων ιατρικών πράξεων αισθητικής ιατρικής