Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν σήμερα περισσότερο από ποτέ, όμως τα επιπλέον χρόνια ζωής δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη βελτίωση της υγείας τους. Αντίθετα, σύμφωνα με τη νέα διεθνή ανάλυση της μελέτης "Global Burden of Disease 2023 (GBD 2023)", η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Public Health, η ανθρωπότητα περνά ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της ζωής της αντιμετωπίζοντας χρόνιες παθήσεις, αναπηρίες και προβλήματα υγείας.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από διεθνή επιστημονική ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Simon I. Hay του Institute for Health Metrics and Evaluation του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, καταδεικνύει ότι η πρόοδος στην αύξηση της επιβίωσης δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη πρόοδο στην παράταση των ετών καλής υγείας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση αυξήθηκε από 64,6 έτη το 1990 σε 73,8 έτη το 2023, δηλαδή κατά περισσότερα από εννέα χρόνια. Ωστόσο, το προσδόκιμο υγιούς ζωής (HALE) αυξήθηκε με σαφώς βραδύτερο ρυθμό, από 55,9 σε 63,1 έτη.

Η διαφορά ανάμεσα στο συνολικό προσδόκιμο ζωής και στα χρόνια που ζει κανείς με καλή υγεία αποτελεί το λεγόμενο "χάσμα νοσηρότητας", το οποίο διευρύνθηκε από 8,8 χρόνια το 1990 σε 10,7 χρόνια το 2023, σημειώνοντας αύξηση κατά 22%.

Με άλλα λόγια, τα επιπλέον χρόνια που κερδίζει ο άνθρωπος δεν είναι απαραίτητα χρόνια ευεξίας, αλλά συχνά συνοδεύονται από χρόνιες ασθένειες και λειτουργικούς περιορισμούς.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αντί να παρατηρείται "συμπίεση της νοσηρότητας" προς τα τελευταία χρόνια της ζωής, όπως είχε υποστηριχθεί από παλαιότερες θεωρίες, διαπιστώνεται πλέον μια σαφής "επέκταση της νοσηρότητας".

Η τάση αυτή εμφανίζεται σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη, καθώς σε 203 από τις 204 χώρες που εξετάστηκαν το χάσμα νοσηρότητας αυξήθηκε.

Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η Παλαιστίνη. Το 2023 οι άνθρωποι περνούσαν κατά μέσο όρο το 14,5% της ζωής τους με κακή υγεία, έναντι 13,6% το 1990. Αν και η πανδημία της CoViD προκάλεσε προσωρινή μείωση τόσο του προσδόκιμου ζωής όσο και του προσδόκιμου υγιούς ζωής το 2021, δεν ανέτρεψε τη μακροπρόθεσμη τάση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το μεγαλύτερο χάσμα νοσηρότητας δεν εντοπίζεται στις φτωχότερες χώρες, αλλά στις οικονομικά πιο ανεπτυγμένες.

Στις χώρες με τον υψηλότερο κοινωνικοδημογραφικό δείκτη, οι πολίτες περνούν κατά μέσο όρο 11,7 χρόνια της ζωής τους με προβλήματα υγείας, έναντι 9,4 ετών στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

Σε εθνικό επίπεδο, τις μεγαλύτερες τιμές καταγράφουν οι Ηνωμένες Πολιτείες με 14 χρόνια, η Αυστραλία με 13,9 και ο Καναδάς με 13,7 χρόνια, ενώ τις μικρότερες εμφανίζουν το Ναουρού, οι Νήσοι Σολομώντα και το Λάος.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς, το φαινόμενο αυτό δεν σημαίνει ότι οι κάτοικοι των πλούσιων χωρών γερνούν λιγότερο υγιείς, αλλά κυρίως ότι ζουν περισσότερο και επομένως εκτίθενται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στις χρόνιες παθήσεις που συνοδεύουν τη γήρανση.

Η μελέτη επιβεβαιώνει επίσης το γνωστό "παράδοξο της υγείας των φύλων". Παρότι οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες, περνούν περισσότερα χρόνια αντιμετωπίζοντας προβλήματα υγείας. Το 2023 οι γυναίκες ζούσαν κατά μέσο όρο 12,1 χρόνια με κακή υγεία, έναντι 9,3 ετών για τους άνδρες.

Χαρακτηριστική είναι και η σύγκριση τριών ανεπτυγμένων χωρών. Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν το μεγαλύτερο χάσμα νοσηρότητας μεταξύ όλων των 204 χωρών της μελέτης, με σχεδόν το 18% της ζωής των πολιτών να περνά σε κατάσταση κακής υγείας.

Η Γερμανία καταγράφει 11,9 χρόνια, εμφανίζοντας σχετικά μέτρια αύξηση σε σχέση με το 1990, ενώ η Σουηδία, αν και ξεκίνησε από καλύτερη θέση πριν από τρεις δεκαετίες, σημείωσε τη μεγαλύτερη επιδείνωση και έφτασε τα 12,4 χρόνια, ξεπερνώντας πλέον τη Γερμανία.

Τα ευρήματα της GBD 2023 αναδεικνύουν μια νέα πρόκληση για τα συστήματα υγείας παγκοσμίως.

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί αναμφίβολα σημαντική επιτυχία της σύγχρονης ιατρικής και της δημόσιας υγείας. Ωστόσο, το μεγάλο ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο να ζούμε περισσότερο, αλλά να ζούμε περισσότερα χρόνια με καλή υγεία.

Η πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων, η προαγωγή της υγιούς γήρανσης και η διατήρηση της λειτουργικότητας των ηλικιωμένων αναδεικνύονται σε βασικές προτεραιότητες, καθώς η μακροζωία χωρίς ποιότητα ζωής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Σεμαγλουτίδη: Ασθενείς τρώνε λιγότερο, αν και δεν έχουν πλήρη αίσθηση κορεσμού [μελέτη]
ΕΟΠΥΥ: Πώς θα διανεμηθούν τα ΦΥΚ τον Αύγουστο - Ημερομηνίες εξυπηρέτησης από την πλατφόρμα
Θεμιστοκλέους: Σε "εφεδρεία" το δωρεάν πρόγραμμα απογευματινών χειρουργείων