Η πρόοδος της ιατρικής κατά τον τελευταίο αιώνα έχει αλλάξει σημαντικά το προφίλ των ασθενών και τη συνολική εικόνα της υγείας του πληθυσμού. Ενώ ασθένειες όπως το έμφραγμα, το εγκεφαλικό επεισόδιο και τα κατάγματα ισχίου εμφανίζονται πλέον σε μικρότερη συχνότητα χάρη στην αποτελεσματικότερη πρόληψη, τα νέα περιστατικά καρκίνου αυξάνονται.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι πιθανότητες επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο έχουν βελτιωθεί σημαντικά, καθώς η διάγνωση και η θεραπεία γίνονται ολοένα πιο αποτελεσματικές.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μελέτης ερευνητών του Ινστιτούτου Δημογραφικής Έρευνας Max Planck και του Ινστιτούτου Karolinska στη Στοκχόλμη, οι οποίοι εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική πρόληψη έχει επηρεάσει την πορεία διαφορετικών ασθενειών στη Σουηδία.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τα σουηδικά μητρώα υγείας, καταγράφοντας τα νέα περιστατικά εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, κατάγματος ισχίου και κακοήθων νεοπλασιών. Εξέτασαν ανθρώπους ηλικίας 60 έως 90 ετών και υπολόγισαν τόσο τη συχνότητα εμφάνισης κάθε ασθένειας όσο και το ποσοστό των ασθενών που παρέμεναν στη ζωή έναν και πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση. Η ανάλυση βασίστηκε σε γενεές που γεννήθηκαν από το 1904 έως το 1960 και παρακολουθήθηκαν μέσω δεδομένων της περιόδου 1987-2022.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πρόοδος στην πρόληψη ήταν ιδιαίτερα σημαντική για το έμφραγμα, το εγκεφαλικό επεισόδιο και το κάταγμα ισχίου. Η μείωση των νέων περιστατικών ήταν μεγαλύτερη από τη βελτίωση που καταγράφηκε στην επιβίωση μετά τη διάγνωση.

Με άλλα λόγια, η πρόληψη σοβαρών οξέων επεισοδίων έχει γίνει τόσο αποτελεσματική, ώστε οι συγκεκριμένες παθήσεις εμφανίζονται πλέον συνολικά λιγότερο συχνά στον πληθυσμό.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του εμφράγματος. Στις γυναίκες ηλικίας 75 ετών, η συχνότητα εμφάνισης εμφράγματος μειώθηκε κατά το ήμισυ μέσα σε 20 χρόνια, όταν συγκρίθηκαν οι γενεές του 1920 και του 1940. Παράλληλα, το ποσοστό των γυναικών που επέζησαν για τουλάχιστον έναν χρόνο μετά το έμφραγμα αυξήθηκε από 51% στη γενεά του 1920 σε 75% στη γενεά του 1940.

Διαφορετική είναι η εικόνα στην περίπτωση του καρκίνου. Τα νέα περιστατικά αυξάνονται, όμως ταυτόχρονα οι πιθανότητες επιβίωσης έχουν βελτιωθεί σημαντικά χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και στις πιο αποτελεσματικές θεραπείες. Ως αποτέλεσμα, περισσότεροι άνθρωποι ζουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μετά τη διάγνωση, γεγονός που αυξάνει και το ποσοστό του πληθυσμού που έχει ιστορικό καρκίνου.

Ενδεικτικά, στη γενιά των ανδρών που γεννήθηκαν το 1912, το 17,3% είχε διαγνωστεί με καρκίνο μεταξύ 80 και 89 ετών. Στη γενεά του 1931 το αντίστοιχο ποσοστό είχε αυξηθεί στο 20,7%, καταγράφοντας αύξηση περίπου 20%.

"Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η πρόοδος στην πρόληψη των εμφραγμάτων, των εγκεφαλικών επεισοδίων και των καταγμάτων ισχίου ήταν ιδιαίτερα σημαντική στο επίπεδο της αποτροπής των ασθενειών, ενώ στην περίπτωση του καρκίνου η πρόοδος επικεντρώθηκε κυρίως στη διάγνωση και στην επακόλουθη θεραπεία", εξηγεί η Anna-Kathleen Piereth, ερευνήτρια και υποψήφια διδάκτορας στο Ινστιτούτο Δημογραφικής Έρευνας Max Planck και στο Ινστιτούτο Karolinska.

Η αλλαγή αυτή μεταμορφώνει συνολικά το "φορτίο" των ασθενειών στον πληθυσμό. Παθήσεις που στο παρελθόν οδηγούσαν συχνά γρήγορα στον θάνατο μπορούν σήμερα σε πολλές περιπτώσεις να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά. Ταυτόχρονα, αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που επιβιώνουν από τον καρκίνο και συνεχίζουν τη ζωή τους έχοντας ένα πιο σύνθετο ιστορικό υγείας.

Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τον όρο "κενό επίπτωσης-επιβίωσης" (Incidence-Survival-Gap) για να περιγράψουν τη συνδυασμένη επίδραση δύο παραγόντων: από τη μία πλευρά, τη μεταβολή στη συχνότητα εμφάνισης νέων ασθενειών και, από την άλλη, τη βελτίωση της επιβίωσης μετά τη διάγνωση. Η αλληλεπίδραση αυτών των δύο εξελίξεων επηρεάζει τόσο τη συχνότητα των ασθενειών στον πληθυσμό όσο και την πορεία της υγείας των ανθρώπων σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Τα ευρήματα από τη Σουηδία ενδέχεται να αποτελέσουν σημείο αναφοράς και για άλλες χώρες με χαμηλή θνησιμότητα. Παρότι τα συστήματα υγείας, οι παράγοντες κινδύνου και ο τρόπος εφαρμογής των ιατρικών καινοτομιών διαφέρουν από χώρα σε χώρα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στην κατανόηση αντίστοιχων τάσεων σε άλλους πληθυσμούς υψηλού εισοδήματος.

Η αλλαγή στη νοσηρότητα δημιουργεί, ωστόσο, και νέες ανάγκες για τα συστήματα υγείας. Καθώς περισσότεροι άνθρωποι επιβιώνουν από σοβαρές ασθένειες και ζουν για περισσότερα χρόνια με σύνθετα προβλήματα υγείας, η αντιμετώπιση κάθε ασθένειας ξεχωριστά δεν επαρκεί πάντα.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν έτσι την αυξανόμενη σημασία ολοκληρωμένων μοντέλων φροντίδας, στα οποία διαφορετικές ιατρικές ειδικότητες συνεργάζονται στενά και η θεραπεία σχεδιάζεται με επίκεντρο τον ίδιο τον ασθενή και τη συνολική πορεία της υγείας του.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΙΣΠ: Στηρίζουμε τους γιατρούς και τους επαγγελματίες Υγείας στην Σαλαμίνα
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός στην πρώτη γραμμή στο πύρινο μέτωπο της  Σαλαμίνας
Το Βιετνάμ στοχεύει σε φυσική αναλογία φύλων κατά τη γέννηση έως το 2035