Μικροπλαστικά από πολυαιθυλένιο, ένα υλικό που χρησιμοποιείται ευρέως σε συσκευασίες τροφίμων, πλαστικές μεμβράνες και δοχεία αποθήκευσης, ενδέχεται να προκαλούν βλάβες στο ήπαρ.

Σύμφωνα με νέα μελέτη σε ζώα, οι επιπτώσεις αυτές μπορεί να εντείνονται όταν συνυπάρχει διατροφή πλούσια σε λιπαρά, ζάχαρη και χοληστερόλη, η οποία ευνοεί την ανάπτυξη λιπώδους ήπατος.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Aditya Joshi του Texas A&M University.

Τα πλαστικά αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, μπορούν να διασπαστούν σε μικροπλαστικά, τα οποία είναι δυνατόν να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό, μεταξύ άλλων μέσω της τροφικής αλυσίδας.

Μετά την απορρόφησή τους από το έντερο, το ήπαρ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς επεξεργασίας και αποτοξίνωσης. Η λειτουργία αυτή μπορεί να είναι ήδη επιβαρυμένη σε άτομα με μεταβολικά συνδεόμενη λιπώδη νόσο του ήπατος (MASLD) και, σε πιο προχωρημένα στάδια, μεταβολικά συνδεόμενη στεατοηπατίτιδα (MASH).

Οι ερευνητές μελέτησαν δύο ομάδες ποντικιών. Η μία ακολούθησε φυσιολογική διατροφή, ενώ η δεύτερη έλαβε τροφή πλούσια σε λιπαρά, ζάχαρη και χοληστερόλη, με αποτέλεσμα σημαντική αύξηση του σωματικού βάρους μέσα σε μόλις οκτώ εβδομάδες.

Στη συνέχεια, στις μισές ομάδες χορηγήθηκε μαζί με την τροφή μικροπλαστικό από πολυαιθυλένιο.

Στα ποντίκια που ακολουθούσαν φυσιολογική διατροφή, η έκθεση στο μικροπλαστικό συνδέθηκε με αύξηση του σωματικού βάρους. Στα ζώα που ακολουθούσαν την πλούσια σε λιπαρά και ζάχαρη διατροφή δεν παρατηρήθηκε επιπλέον αύξηση του βάρους, όμως η MASH ήταν πιο έντονη.

Το μικροπλαστικό αύξησε και στις δύο ομάδες τα επίπεδα της αλανινοαμινοτρανσφεράσης (ALT), ενός ενζύμου που χρησιμοποιείται ως δείκτης ηπατικής βλάβης. Οι ιστολογικές εξετάσεις έδειξαν επίσης περισσότερη στεάτωση, διόγκωση των ηπατικών κυττάρων και φλεγμονώδεις αλλοιώσεις – χαρακτηριστικά ευρήματα της ηπατικής βλάβης που μπορεί να προηγείται της ίνωσης.

Με τη χρήση τεχνικών αλληλούχισης RNA σε επίπεδο μεμονωμένων κυττάρων, οι ερευνητές διαπίστωσαν διαταραχές στον κυτταρικό μεταβολισμό. Η χωρική μεταγραφωμική ανάλυση επέτρεψε, παράλληλα, να εντοπιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι περιοχές του ήπατος που επηρεάστηκαν.

Οι πιο έντονες αλλοιώσεις εντοπίστηκαν στις κεντρικές και μεσολοβιακές περιοχές των ηπατικών λοβίων. Πρόκειται για περιοχές που, ακόμη και υπό φυσιολογικές συνθήκες, διαθέτουν σχετικά περιορισμένη οξυγόνωση. Σε περίπτωση MASH, η κατάσταση αυτή μπορεί να επιδεινωθεί περαιτέρω.

Παράλληλα, παρατηρήθηκε απώλεια σημαντικών κυτταρικών τύπων, μεταξύ των οποίων τα κύτταρα Kupffer, τα οποία αποτελούν βασικό τμήμα της άμυνας του ήπατος. Η διαπίστωση αυτή ενδέχεται να έχει σημασία για την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρίζεται την παρουσία μικροπλαστικών.

Περαιτέρω αναλύσεις έδειξαν ότι το πολυαιθυλένιο ενεργοποιούσε τον υποδοχέα PPAR-α, ο οποίος συμμετέχει στη ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπών στα ηπατικά κύτταρα. Ο ίδιος μηχανισμός μπορεί επίσης να εμπλέκεται στις διαδικασίες κυτταρικής αποκατάστασης.

Κεντρικό ρόλο φαίνεται να έχει η πρωτεΐνη Annexin A2 (ANXA2), η παραγωγή της οποίας αυξήθηκε στα ποντίκια που εκτέθηκαν σε μικροπλαστικά.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός μπορεί να συμβάλλει στην επιδείνωση της MASH από το πολυαιθυλένιο και, σε βάθος χρόνου, στην ανάπτυξη ηπατικής ίνωσης. Ωστόσο, πρόκειται ακόμη για υπόθεση που χρειάζεται να επιβεβαιωθεί.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτούνται περαιτέρω έρευνες για να διαπιστωθεί κατά πόσο τα ευρήματα στα ποντίκια ισχύουν και για τον άνθρωπο.

Προηγούμενη μελέτη του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Αμβούργου-Eppendorf (UKE), που δημοσιεύθηκε το 2022 στο eBioMedicine, είχε εντοπίσει μικροπλαστικά σε ανθρώπινο ηπατικό ιστό. Ενδιαφέρον είναι ότι τα σωματίδια ανιχνεύθηκαν σε κιρρωτικό ιστό, αλλά όχι σε υγιή ηπατικό ιστό.

Τα νέα ευρήματα ενισχύουν, επομένως, την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη της πιθανής επίδρασης των μικροπλαστικών στην υγεία του ήπατος.

Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η καθημερινή έκθεση του ανθρώπου σε μικροπλαστικά προκαλεί ή επιδεινώνει τη λιπώδη νόσο του ήπατος.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Η Αυστραλία επιβεβαιώνει το πρώτο κρούσμα γρίπης των πτηνών H5N1 σε τοπικό θηλαστικό
Σε 5.469 μαθητές προσέφερε δωρεάν υγιεινά γεύματα το Πρόγραμμα "Δατροφή" το σχολικό έτος 2025 - 2026
Σε ποια ηλικία η διαλειμματική νηστεία μπορεί να σταματήσει να βοηθάει [μελέτη]