Γιατί το δέρμα γίνεται πιο ξηρό μετά τα 65;

Το δέρμα αλλάζει με αρκετά προβλέψιμο τρόπο καθώς μεγαλώνουμε. Το National Institute on Aging εξηγεί ότι το εξωτερικό στρώμα του δέρματος λεπταίνει και χάνει την ελαστικότητά του με την πάροδο του χρόνου, ενώ μειώνεται και η παραγωγή σμήγματος και ιδρώτα από τους αντίστοιχους αδένες. Ο οργανισμός υφίαταται άμεσα μία συνέπεια: τα πολύ ζεστά μπάνια και ντους, καθώς και η υπερβολική χρήση σαπουνιού, μπορούν να επιδεινώσουν την ήδη ξηρή επιδερμίδα.

Οι δερματολόγοι που περιθάλπουν ηλικιωμένους ασθενείς περιγράφουν τον ίδιο μηχανισμό στην κλινική πράξη. Η δρ. Nicole Negbenebor, δήλωσε στο Parade ότι το δέρμα παράγει λιγότερο σμήγμα και λεπταίνει καθώς χάνεται κολλαγόνο με την ηλικία, γεγονός που το καθιστά πιο ευάλωτο στην ξηρότητα όταν κάνουμε συχνά ντους. Ο δρ. Brian Toy, δερματολόγος στο Providence Mission Hospital στο Mission Viejo της Καλιφόρνια, πρόσθεσε ότι η μειωμένη δραστηριότητα των σμηγματογόνων αδένων αφήνει το δέρμα πιο ξηρό, ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στα πόδια — και, όπως είπε, «αυτές οι αλλαγές είναι μη αναστρέψιμες».

Μια Γαλλίδα δερματολόγος, η δρ. Sylvie Meaume, η οποία επί χρόνια διηύθυνε τη μονάδα περίθαλψης τραυμάτων στο AP-HP Rothschild Hospital στο Παρίσι, έχει γίνει ευρέως αναφερόμενη πηγή για το συγκεκριμένο θέμα. Η βασική ιδέα είναι ότι το ηλικιωμένο δέρμα μπορεί να αντέχει το καθημερινό ξέπλυμα, αλλά όχι απαραίτητα την καθημερινή χρήση σαπουνιού. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι μεγάλο μέρος όσων κυκλοφορούν στο διαδίκτυο προέρχεται από δηλώσεις αυτής της συγκεκριμένης ειδικού και όχι από δημοσιευμένη κλινική δοκιμή. Επομένως, πρόκειται περισσότερο για άποψη ειδικού παρά για οριστικά τεκμηριωμένο επιστημονικό συμπέρασμα.

Πόσα ντους την εβδομάδα συστήνουν πραγματικά οι δερματολόγοι;

Δεν υπάρχει ένας επίσημος, ενιαίος αριθμός, αλλά επανειλημμένα εμφανίζεται ένα συγκεκριμένο εύρος. Η Negbenebor γενικά συνιστά περίπου δύο έως τρία πλήρη ντους την εβδομάδα, ή ντους ανά δεύτερη ημέρα για άτομα με ξηρό δέρμα, ενώ τις υπόλοιπες ημέρες μπορεί να γίνεται τοπικός καθαρισμός στις μασχάλες και στη βουβωνική περιοχή.

Αντίστοιχα, οι οδηγίες του National Institute on Aging για φροντιστές ατόμων με Alzheimer’s προτείνουν δύο ή τρία μπάνια ή ντους την εβδομάδα, με ευέλικτο πρόγραμμα και καθαρισμό με σφουγγάρι ενδιάμεσα. Η συγκεκριμένη σύσταση, όμως, αφορά τη φροντίδα ατόμων με άνοια και όχι γενικά όλους τους ηλικιωμένους.

Για τον γενικό ενήλικο πληθυσμό, το Harvard Health Publishing έχει διατυπώσει εδώ και χρόνια παρόμοια άποψη. Σε άρθρο που επικαιροποιήθηκε το 2021, ο δρ. Robert Shmerling, ανώτερος συντάκτης του Harvard Health, έγραψε ότι τα καθημερινά ντους δεν βελτιώνουν την υγεία και ενδέχεται να προκαλέσουν δερματικά προβλήματα. Για τους περισσότερους ανθρώπους, υποστήριξε ότι μερικά ντους την εβδομάδα είναι αρκετά, εκτός αν έχουν ιδρώσει πολύ ή έχουν λερωθεί. Πρότεινε σύντομα ντους διάρκειας περίπου τριών έως τεσσάρων λεπτών, με έμφαση στις μασχάλες και στη βουβωνική περιοχή.

Υποστηρίζει πράγματι η επιστήμη ότι οι ηλικιωμένοι πρέπει να κάνουν λιγότερα ντους;

Εδώ η εικόνα είναι πιο περίπλοκη από ό,τι υποδηλώνουν οι συχνά επαναλαμβανόμενες δηλώσεις των ειδικών.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Dermatology Reports τον Απρίλιο του 2024 εξέτασε την ενυδάτωση του δέρματος σε 124 ηλικιωμένους που ζούσαν στην κοινότητα στην Ιαπωνία, με μέση ηλικία τα 83,6 έτη. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2023. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ξηροδερμία επηρεάζει περίπου το 40% των ηλικιωμένων συνολικά και ότι η καθημερινή χρήση ενυδατικής κρέμας και τα υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας συνδέονταν σημαντικά με καλύτερα ενυδατωμένο δέρμα. Η συχνότητα του μπάνιου, όμως, δεν αναδείχθηκε ως σημαντικός προγνωστικός παράγοντας στο συγκεκριμένο δείγμα.

Αυτό είναι σημαντικό κενό στα δεδομένα. Δεν έρχεται σε αντίθεση με τις κλινικές συμβουλές των δερματολόγων, καθώς μία μόνο μελέτη παρατήρησης, με 124 συμμετέχοντες από μία χώρα, δεν μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη κάποιας επίδρασης που θα μπορούσε να ανιχνευθεί σε μια μεγαλύτερη μελέτη. Ο μηχανισμός που περιγράφουν οι δερματολόγοι —ότι δηλαδή το σαπούνι και το πολύ ζεστό νερό απομακρύνουν τα φυσικά έλαια του δέρματος— είναι καλά τεκμηριωμένος.

Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη και συχνά επαναλαμβανόμενη συμβουλή να περιορίζονται τα ντους σε δύο ή τρία την εβδομάδα βασίζεται περισσότερο στην κλινική εμπειρία και σε έναν βιολογικά εύλογο μηχανισμό παρά σε μελέτη που εξέταζε άμεσα τη συχνότητα των ντους και την κατάσταση του δέρματος των ηλικιωμένων.

Τι βοηθά περισσότερο από το να παραλείπετε ημέρες;

Ανεξάρτητα από την ακριβή συχνότητα, σχεδόν όλες οι πηγές επαναλαμβάνουν ορισμένες πρακτικές συμβουλές:

  • Χλιαρό νερό αντί για καυτό, καθώς η θερμότητα απομακρύνει τα φυσικά έλαια του δέρματος πιο γρήγορα.
  • Σύντομα ντους, ώστε να περιορίζεται ο χρόνος έκθεσης του δέρματος στο νερό.
  • Ενυδατική κρέμα αμέσως μετά το σκούπισμα, όσο το δέρμα παραμένει ελαφρώς νωπό, ώστε να παγιδεύεται η υγρασία.
  • Καθημερινός τοπικός καθαρισμός στις μασχάλες, στη βουβωνική περιοχή και στα πόδια, ακόμη και τις ημέρες χωρίς πλήρες ντους, για τον περιορισμό των οσμών και του κινδύνου λοιμώξεων.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι το καθημερινό ντους είναι επικίνδυνο για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν κυρίως αυξημένη τάση για ξηρότητα και ερεθισμό και όχι σοβαρό κίνδυνο για την υγεία από την ίδια την καθαριότητα.

Αν, μετά τα συχνά ντους, παρατηρείτε αίσθημα τραβήγματος, φαγούρα ή ξεφλούδισμα, ένα λογικό πρώτο βήμα είναι να μειώσετε τη χρήση σαπουνιού και να χαμηλώσετε τη θερμοκρασία του νερού. Αν η ξηρότητα επιμένει ή επιδεινώνεται, καλό είναι να συζητήσετε το θέμα με γιατρό ή δερματολόγο.
 
 

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ένα υγιές κοριτσάκι ήρθε στη ζωή μετά από 22 χρόνια στην κατάψυξη ως έμβρυο
Ο FDA ενέκρινε χάπι για ενήλικες με προχωρημένο καρκίνο του μαστού
Δέκα μύθοι για τις επεμβάσεις της καρδιάς