Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερα παιδιά και εφήβους με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία. Παράλληλα, όμως, εμφανίζεται και ένα εντελώς διαφορετικό φαινόμενο: έφηβοι χωρίς παχυσαρκία ή σακχαρώδη διαβήτη ζητούν φάρμακα GLP-1 απλώς και μόνο για να χάσουν μερικά κιλά.

Στην καθημερινή κλινική πράξη οι περιπτώσεις αυτές μπορεί ακόμη να είναι μεμονωμένες, είναι όμως υπαρκτές. Και αυτό είναι κάτι που ως παιδίατροι δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.

Τα φάρμακα GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά τη θεραπευτική προσέγγιση της παχυσαρκίας. Δεν πρόκειται όμως για «ενέσεις αδυνατίσματος» που μπορούν να χρησιμοποιούνται χωρίς συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.

Τι δείχνει η νέα μελέτη

Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Pediatrics εξέτασε τη συνταγογράφηση GLP-1 σε περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 8–11 ετών με παχυσαρκία και χωρίς διαβήτη στις ΗΠΑ.

Μόλις το 0,6% είχε λάβει σχετική συνταγή, επομένως η χρήση σε αυτές τις ηλικίες παραμένει περιορισμένη. Ωστόσο, η τάση είναι εντυπωσιακή: η συνταγογράφηση αυξήθηκε από 0,03% το 2019 σε 9,3% το 2026 στις ετήσιες κοόρτες της μελέτης, δηλαδή παρουσίασε 310πλάσια αύξηση. Τα παιδιά με συνοδά προβλήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία ήταν πολύ πιθανότερο να λάβουν θεραπεία.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δείχνει δύο πράγματα ταυτόχρονα: από τη μία, διαθέτουμε πλέον περισσότερες θεραπευτικές επιλογές για παιδιά που πραγματικά τις χρειάζονται. Από την άλλη, η παιδική παχυσαρκία εμφανίζεται σε ηλικίες στις οποίες ήδη μπορεί να συνοδεύεται από σημαντικό καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά

Αυτό που με προβληματίζει εξίσου είναι ότι αρχίζουμε να ακούμε το αίτημα για GLP-1 και από εφήβους που δεν έχουν παχυσαρκία ούτε σακχαρώδη διαβήτη.

«Θέλω να χάσω 5 κιλά».

«Μπορώ να κάνω την ένεση για λίγο;»

«Την κάνει η μαμά μου και αδυνάτισε».

Εδώ χρειάζεται να είμαστε πολύ ξεκάθαροι. Άλλο είναι η φαρμακευτική αντιμετώπιση μιας χρόνιας νόσου, όπως η παχυσαρκία, όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη, και άλλο η χρήση ενός φαρμάκου ως γρήγορης μεθόδου απώλειας βάρους σε έναν έφηβο που δεν πληροί τα σχετικά κριτήρια.

Στην εφηβεία το σώμα βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη. Παράλληλα, είναι μια ηλικία κατά την οποία η εικόνα σώματος, η σύγκριση με τους συνομηλίκους και τα πρότυπα που προβάλλονται στα social media μπορούν να επηρεάσουν έντονα τη σχέση του παιδιού με το βάρος και το φαγητό.

Γιατί δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για αισθητικούς λόγους;

Τα GLP-1 μιμούνται μια ορμόνη που παράγεται φυσιολογικά στο έντερο, δρουν στα κέντρα της όρεξης και του κορεσμού στον εγκέφαλο και επιβραδύνουν τη γαστρική κένωση. Έτσι μειώνουν την πείνα, αυξάνουν το αίσθημα πληρότητας και οδηγούν σε μικρότερη πρόσληψη τροφής.

Όταν υπάρχει παχυσαρκία, αυτό μπορεί να προσφέρει σημαντικό θεραπευτικό όφελος. Σε έναν υγιή έφηβο φυσιολογικού βάρους, όμως, δεν υπάρχει τεκμηριωμένο όφελος από τη χρήση τους για αισθητικούς λόγους που να δικαιολογεί την έκθεση στις ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι συχνότερες είναι ναυτία, έμετοι, κοιλιακό άλγος, διάρροια και δυσκοιλιότητα, ενώ η αφυδάτωση μπορεί να επιβαρύνει τη νεφρική λειτουργία. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν χολολιθίαση, χολοκυστίτιδα ή παγκρεατίτιδα.

Παράλληλα, η απώλεια βάρους δεν αφορά μόνο το λίπος: μπορεί να μειωθεί και η άλιπη μάζα, συμπεριλαμβανομένης της μυϊκής μάζας. Η έντονη καταστολή της όρεξης μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη ενέργειας, πρωτεΐνης, βιταμινών και ιχνοστοιχείων - ιδιαίτερα σημαντικό σε έναν οργανισμό που ακόμη αναπτύσσεται.

Και εδώ βρίσκεται ένα μεγάλο ερωτηματικό.. οι μακροχρόνιες επιπτώσεις των GLP-1 σε υγιείς, φυσιολογικού βάρους παιδιά και εφήβους δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς. Έχει διερευνηθεί πιθανή σχέση με κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει τεκμηριωθεί αυξημένος κίνδυνος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, όμως, στην εικόνα σώματος και στη σχέση του εφήβου με το φαγητό.

Τέλος, η διακοπή της θεραπείας μπορεί να συνοδεύεται από επανάκτηση βάρους. Τα GLP-1 λοιπόν είναι σημαντικά θεραπευτικά εργαλεία όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη — όχι μια προσωρινή λύση για να χάσει ένας υγιής έφηβος μερικά κιλά.

Τα GLP-1 είναι φάρμακα, όχι shortcut

Η παιδική παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος και χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως τέτοια: χωρίς ενοχές και στιγματισμό, αλλά με επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση, παρακολούθηση και, όταν υπάρχει ένδειξη, φαρμακευτική θεραπεία.

Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να προστατεύσουμε τα παιδιά και τους εφήβους από την ιδέα ότι κάθε σώμα που δεν τους αρέσει χρειάζεται ένα φάρμακο για να αλλάξει.

Η πραγματική πρόκληση λοιπόν είναι διπλή: να μη στερήσουμε μια αποτελεσματική θεραπεία από το παιδί με παχυσαρκία που πραγματικά τη χρειάζεται, αλλά και να μη μετατρέψουμε μια θεραπεία της παχυσαρκίας σε εργαλείο αισθητικού αδυνατίσματος για κάθε έφηβο που θέλει να δει μικρότερο αριθμό στη ζυγαριά.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ξέρουμε ότι θέλουμε να πούμε ''όχι''. Γιατί τελικά λέμε ''ναι'';
"Μετρώντας το αόρατο" - Η "ακτινογραφία" της βίας κατά υγειονομικών [πίνακες]
Νέα καρδιακή βαλβίδα που μεγαλώνει μαζί με τα παιδιά εγκρίθηκε από τον FDA