Θα μπορούσε το μαγειρικό λίπος να ευθύνεται για τη φαγούρα που νιώθουμε? Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας είναι πιθανό.

Πιο συγκεκριμένα νέα έρευνα σε ποντίκια μελετά ένα προϊόν διάσπασης του λινολεϊκού οξέος, ενός λίπους που βρίσκεται στα μαγειρικά έλαια και στα συσκευασμένα τρόφιμα για την πρόκληση κνησμού.

Η ένωση, που ονομάζεται EKODE, προσκολλάται σε έναν νευρικό υποδοχέα που ονομάζεται Gpr35 και προκαλεί φαγούρα. Επίσης, εμφανίζεται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα στο δέρμα που έχει προσβληθεί από ψωρίαση σε σχέση με το μη προσβεβλημένο δέρμα των ίδιων ασθενών, σύμφωνα με προηγούμενες εργασίες. Η Gpr35 λειτουργεί σαν κλειδαριά και το EKODE την εφαρμόζει σαν κλειδί. Μόλις συνδεθούν τα δύο, μια αναμετάδοση νευρικών σημάτων οδηγεί σε ξύσιμο.

Η εργασία, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Communications Biology, δίνει στους επιστήμονες μια "γεύση" στο πώς ένα λίπος από τη διατροφή θα μπορούσε να προκαλέσει κνησμό και φλεγμονή του δέρματος.

Το λινολεϊκό οξύ είναι το πιο άφθονο ωμέγα-6 λιπαρό τόσο στο δέρμα όσο και στη σύγχρονη διατροφή. Προηγούμενες μελέτες σε ζώα διαπίστωσαν ότι οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε αυτό αυξάνουν τις ενώσεις που προάγουν τη φλεγμονή στο δέρμα και αυξάνουν την ευαισθησία στον πόνο, ενώ τα άτομα με παχυσαρκία που ακολουθούν σύγχρονες βιομηχανικές δίαιτες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν ψωρίαση, μια μακροχρόνια δερματική πάθηση που χαρακτηρίζεται από κνησμώδεις, φλεγμονώδεις πλάκες.

Ένα προϊόν διάσπασης λίπους ενεργοποιεί τα νευρικά κύτταρα που συνδέονται με τη χρόνια φαγούρα

Οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι η ένεση του EKODE κάτω από το δέρμα ενός ποντικιού προκαλεί ξύσιμο. Αυτό που παρέμενε άγνωστο ήταν ποιος υποδοχέας στα νευρικά κύτταρα το ανιχνεύει.

Για να το ανακαλύψουν, η ομάδα εξέθεσε νευρικά κύτταρα από ιστό ποντικού κοντά στον νωτιαίο μυελό στο EKODE και παρακολούθησε για μια έκρηξη ασβεστίου, ένα σημάδι ότι ένα κύτταρο έχει ενεργοποιηθεί. Περίπου το 9% των κυττάρων ανταποκρίθηκε, και αυτά τα κύτταρα αντέδρασαν επίσης στην ισταμίνη, μια κλασική χημική ουσία που προκαλεί κνησμό, και σε άλλους γνωστούς παράγοντες που προκαλούν κνησμό και πόνο. Οι χημικοί αναστολείς έδειξαν ότι η απόκριση εξαρτιόταν από μια μεγάλη οικογένεια υποδοχέων στην κυτταρική επιφάνεια.

Από εκεί, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στην Gpr35. Τοποθέτησαν τον υποδοχέα σε εργαστηριακά καλλιεργημένα ανθρώπινα νεφρικά κύτταρα μαζί με μια πρωτεΐνη-σύντροφο που βοηθά τα νευρικά κύτταρα να αντιλαμβάνονται τον κνησμό και τον πόνο. Μόνο τα κύτταρα που φέρουν και τα δύο κομμάτια ανταποκρίθηκαν στο EKODE με σήμα ασβεστίου. Κανένα κομμάτι από μόνο του δεν ήταν αρκετό. Τα νευρικά κύτταρα από ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί ώστε να μην έχουν Gpr35 ανταποκρίθηκαν επίσης λιγότερο.

Το μπλοκάρισμα του υποδοχέα καταπραΰνει τη χρόνια φαγούρα σε ποντίκια

Για να ελέγξουν τον υποδοχέα σε ζωντανά ζώα, οι ερευνητές ανέτρεψαν ποντίκια που δεν είχαν Gpr35 σε μια μεγάλη ομάδα νευρικών κυττάρων που αισθάνονταν πόνο και φαγούρα. Οι ομάδες δοκιμής ήταν μικρές, συχνά 6 έως 8 ποντίκια η καθεμία. Μετά από μια ένεση EKODE, αυτά τα ποντίκια ξύνονταν λιγότερο από τα φυσιολογικά ποντίκια. Και οι δύο ομάδες ξύνονταν κανονικά μετά από μια ένεση ισταμίνης, επομένως ο υποδοχέας φαίνεται να έχει σημασία για την οδό EKODE ειδικά, όχι για κάθε είδος φαγούρας.

Ένα φάρμακο που μπλοκάρει την Gpr35 παρήγαγε παρόμοιο αποτέλεσμα. Μία εφάπαξ δόση, χορηγούμενη μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, μείωσε το ξύσιμο που προκαλείται από το EKODE. Το ίδιο φάρμακο μείωσε επίσης το ξύσιμο σε μοντέλα ποντικών με ψωριασική φλεγμονή του δέρματος, που προκλήθηκε με ερεθιστική κρέμα, και ατοπική δερματίτιδα, μια άλλη κνησμώδη δερματική πάθηση. Στο μοντέλο που μοιάζει με ψωρίαση, το δέρμα που υποβλήθηκε σε θεραπεία με την κρέμα περιείχε μετρήσιμο EKODE, ενώ το δέρμα ελέγχου που έλαβε μόνο βαζελίνη δεν είχε κανένα.

 

Το αν η μείωση του λινολεϊκού οξέος στη διατροφή ή ο αποκλεισμός της Gpr35 ανακουφίζει από την φαγούρα στους ανθρώπους παραμένει άγνωστο, επομένως η σύνδεση με το μαγειρικό λάδι αποτελεί οδηγό για τους ερευνητές και όχι ακόμη συμβουλή για την κουζίνα.

Πηγές:
Communications Biology

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Καίει ο ιδρώτας περισσότερες θερμίδες;
Βράβευση ομότιμου καθηγητή Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης Παναγιώτη Ε. Βάρδα
Εκδήλωση του Ε.Ε.Σ. για την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη  στην Πλατεία Συντάγματος