Γράφει ο Μιλτιάδης Νεκτάριος*

Η υγεία αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα. Ωστόσο, στην Ελλάδα, η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την οικονομική δυνατότητα των πολιτών. Παρά την ύπαρξη του Εθνικού Συστήματος Υγείας και της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης, τα ελληνικά νοικοκυριά επιβαρύνονται με ιδιαίτερα υψηλές ιδιωτικές δαπάνες.

Το πρόβλημα αναδεικνύεται σε πρόσφατη ερευνητική μελέτη του Πανεπιστημίου Πειραιώς για τη χρηματοδότηση της υγείας και την ασφαλιστική κάλυψη των ιδιωτικών δαπανών.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Η δημόσια χρηματοδότηση καλύπτει περίπου το 60% των συνολικών δαπανών υγείας, έναντι περίπου 73% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ. Οι άμεσες πληρωμές των πολιτών αντιπροσωπεύουν το 36% της συνολικής δαπάνης, ενώ η ιδιωτική ασφάλιση καλύπτει μόλις το 4%.

Η διπλή επιβάρυνση των πολιτών

Πρόκειται για μια σοβαρή διαρθρωτική αδυναμία του ελληνικού συστήματος υγείας. Οι πολίτες καταβάλλουν υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές και φόρους για τη χρηματοδότηση της δημόσιας περίθαλψης, αλλά υποχρεώνονται συχνά να πληρώνουν ξανά για ιατρικές επισκέψεις, διαγνωστικές εξετάσεις, φάρμακα και νοσηλεία.

Το αποτέλεσμα είναι μια ιδιότυπη διπλή οικονομική επιβάρυνση, η οποία πλήττει ιδιαίτερα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και τους ηλικιωμένους.

Από τις απευθείας πληρωμές στην οργανωμένη ασφάλιση

Η βασική πρόταση της μελέτης είναι η σταδιακή μετατροπή σημαντικού μέρους των άμεσων ιδιωτικών πληρωμών σε οργανωμένη συμπληρωματική ασφαλιστική κάλυψη, η οποία θα καλύπτει συγκεκριμένες ιδιωτικές δαπάνες και θα προσφέρεται από δημόσιους ή ιδιωτικούς ασφαλιστικούς οργανισμούς, με ενιαίους κανόνες και αποτελεσματική εποπτεία.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η ιδιωτική ασφάλιση λειτουργεί συμπληρωματικά προς την κοινωνική ασφάλιση, καλύπτοντας υπηρεσίες ή οικονομικές συμμετοχές που δεν αποζημιώνονται πλήρως από το δημόσιο σύστημα.

Αντίθετα, στην Ελλάδα κυριαρχεί η παράλληλη ασφάλιση, όπου ο πολίτης αγοράζει συχνά δεύτερη κάλυψη για υπηρεσίες που περιλαμβάνονται ήδη, τουλάχιστον τυπικά, στο δημόσιο σύστημα.

Οι προτάσεις αναδόμησης του ΕΣΥ

Στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς έχουμε εκπονήσει μια συνολική μελέτη για την αναδόμηση του συστήματος υγείας και την αναδιοργάνωση της λειτουργίας του. Οι βασικές προτάσεις είναι οι εξής:

  • Επικέντρωση του Υπουργείου Υγείας στις επιτελικές του αρμοδιότητες και απεμπλοκή από την καθημερινή διοίκηση και λειτουργία των νοσοκομείων.
  • Δημιουργία νέου ΕΣΥ ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (ΕΣΥ ΝΠΔΔ: Μητρική εταιρεία / Holding Company) και υπαγωγή σε αυτό των κρατικών νοσοκομείων και των μονάδων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, με τη μορφή ΝΠΙΔ — μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
  • Συγκέντρωση των δημόσιων πόρων υγείας (κρατική χρηματοδότηση και ασφαλιστικές εισφορές) στον ΕΟΠΥΥ και αξιοποίηση των μοναδικών χαρακτηριστικών του για τον επηρεασμό της δράσης όλων των δημόσιων και ιδιωτικών προμηθευτών υπηρεσιών υγείας.

Το γαλλικό μοντέλο ΣΔΙΤ

Όσον αφορά τις ιδιωτικές δαπάνες υγείας που ανέρχονται στο 40% των συνολικών δαπανών υγείας, έχουμε προτείνει τη συγκρότηση ενός καινοτόμου σχήματος Σύμπραξης Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) μεταξύ του ΕΟΠΥΥ και του Ιδιωτικού Τομέα. Η σύμπραξη αυτή προτείνεται να δομηθεί με βάση το αντίστοιχο ΣΔΙΤ που εφαρμόζεται στο γαλλικό σύστημα υγείας, για την ασφάλιση των ιδιωτικών δαπανών υγείας.

Στον τομέα της υγείας, το αντικείμενο του ΣΔΙΤ μεταξύ του ΕΟΠΥΥ και του ιδιωτικού τομέα αφορά την από κοινού εκπόνηση και τιμολόγηση ασφαλιστικών πακέτων υπηρεσιών υγείας που θα καλύπτουν τις ιδιωτικές δαπάνες υγείας των πολιτών, οι οποίες ανέρχονται σήμερα στα 8 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Καλύπτουν τις πάσης φύσεως δαπάνες που δεν καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ και, επομένως, πληρώνονται από τους πολίτες για νοσοκομειακή περίθαλψη, για διαγνωστικές εξετάσεις, για ίδια συμμετοχή στα φάρμακα και ιατρικά υλικά, για «φακελάκια», κ.λπ.

Η ασφαλιστική κάλυψη των ιδιωτικών δαπανών υγείας των πολιτών θα είναι προαιρετική και συμπληρωματική προς την υποχρεωτική ασφάλιση υγείας που προσφέρει ο ΕΟΠΥΥ. Για τη μεγαλύτερη δυνατή κάλυψη του πληθυσμού πρέπει να θεσπιστεί μια μη κερδοσκοπική ασφαλιστική εταιρεία (κανονική ασφαλιστική εταιρεία, αλλά μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα), η οποία θα εργάζεται παράλληλα και ανταγωνιστικά προς τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες της χώρας (στη Γαλλία ασφαλίζεται προαιρετικά το 93% του πληθυσμού, με κρατική επιδότηση του ασφαλίστρου για φτωχούς, ανέργους, χρονίως πάσχοντες).

Πρόσθετα έσοδα 2 δισ. ευρώ

Εκτιμάται ότι εάν ασφαλιστεί το 30% έως 40% του πληθυσμού, τα συνολικά έσοδα θα προσεγγίσουν σταδιακά τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ και αυτά θα κατευθυνθούν κυρίως στις δημόσιες δομές υγείας.

Ο τελικός στόχος του προτεινόμενου ΣΔΙΤ είναι να μειωθεί η επιβάρυνση των νοικοκυριών για ιδιωτικές δαπάνες υγείας από το σημερινό 40% στο 15%. Η επίτευξη του στόχου αυτού είναι απόλυτα εφικτή εάν τηρηθούν οι προδιαγραφές των σχετικών μελετών και επιδιωχθεί ένα μίνιμουμ πολιτικής συναίνεσης.

Εάν υλοποιηθεί με επιτυχία η προτεινόμενη Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, με βάση το γαλλικό μοντέλο, για την ασφάλιση των ιδιωτικών δαπανών υγείας, οι πρόσθετες εισροές στο ΕΣΥ θα υπερβούν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ (και θα αυξάνονται διαχρονικά), χωρίς καμία επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.

Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα στο διπλασιασμό των αμοιβών των γιατρών και του λοιπού νοσηλευτικού προσωπικού, με αποτέλεσμα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να έχουν ισχυρά κίνητρα για την υποστήριξη των αλλαγών που θα δημιουργήσουν ένα νέο Εθνικό Σύστημα Υγείας, στο οποίο θα είναι υπερήφανοι να εργάζονται.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την αύξηση των νέων εισροών στο δημόσιο σύστημα υγείας είναι η άμεση υλοποίηση των προτάσεων που έχουν γίνει για τη δραστική αναβάθμιση τόσο των νοσοκομείων, όσο και του Εθνικού Δικτύου Πρωτοβάθμιων Μονάδων Υγείας. 

* O Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

ΠΗΓΗ: Euro2day

Ειδήσεις υγείας σήμερα
ΧΑΠ: Αναγνωρίζοντας έγκαιρα τα συμπτώματα, κάνουμε το πρώτο βήμα για μία καλύτερη ζωή
Παγκόσμια Ημέρα Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας
Αναβολικά στην εφηβεία: Το επικίνδυνο παιχνίδι της εμφάνισης και των επιδόσεων