Η προποφόλη χρησιμοποιείται ευρέως στην αναισθησιολογία, από μια ελαφρά καταστολή που θα κοιμίσει έναν ασθενή για λίγα λεπτά στο πλαίσιο μιας σύντομης εξέτασης μέχρι μια πολύωρη χειρουργική επέμβαση ή ακόμη και πολυήμερη βαθιά καταστολή στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. 

Όπως επισημαίνει μιλώντας στο iatronet.gr η αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλινικής Φαρμακολογίας στο ΑΠΘ, αναισθησιολόγος με εξειδίκευση στην εντατική θεραπεία και την κλινική φαρμακολογία, διευθύντρια στη ΜΕΘ του "Γένεσις", Χρύσα Πουρζιτάκη (φωτογραφία), η χρήση της είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και ασφαλής, όταν γίνεται υπό τρεις αυστηρές και απαράβατες προϋποθέσεις: Να χορηγείται από αναισθησιολόγο, σε κατάλληλο χώρο και με κατάλληλο εξοπλισμό.

Με αφορμή το πόρισμα των τοξικολογικών εξετάσεων από το Εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του ΑΠΘ, που επιβεβαιώνει την παρουσία του συγκεκριμένου αναισθητικού μεταξύ άλλων ουσιών στον οργανισμό του Γιώργου Μαζωνάκη, η κ. Πουρζιτάκη εξηγεί τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν χορηγείται η προποφόλη και τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση της. Επίσης, τους λόγους για τους οποίους η χορήγησή της από μη αναισθησιολόγους, σε μη κατάλληλους χώρους ή χωρίς την απαραίτητη παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργικών του ασθενή μπορεί να αποβεί θανατηφόρα. 

Το "γάλα της αμνησίας"

"Η προποφόλη είναι το πιο διάσημο αναισθητικό φάρμακο που υπάρχει", σημειώνει εισαγωγικά η αναισθησιολόγος. "Είναι κατασταλτικό, υπνωτικό, δεν δίνει αναλγησία, αλλά κάνει τον εγκέφαλο να κοιμάται", αναφέρει, προσθέτοντας: "έχει πολύ μικρό χρόνο ημίσειας ζωής, δηλαδή μεταβολίζεται πάρα πολύ γρήγορα από τον οργανισμό, κάτι που μας επιτρέπει να το δίνουμε ακόμη και για πράξεις μικρής διάρκειας. Οι άρρωστοι κοιμούνται και ξυπνάνε με μια πάρα πολύ ωραία αίσθηση. Γι' αυτούς τους λόγους έφερε επανάσταση, όταν πρωτοβγήκε, πριν από 3 με 4 δεκαετίες". 

Λόγω της γαλακτώδους όψης και υφής ονομάζεται "το γάλα της αμνησίας" ("milk of amnesia") καθώς προκαλεί και απώλεια βραχύχρονης μνήμης στους ασθενείς, οι οποίοι δεν θυμούνται όσα γίνονται στα πρώτα λεπτά μετά το ξύπνημα. 

Ασφαλής χρήση με τρεις προϋποθέσεις 

Όπως επισημαίνει η αναπληρώτρια καθηγήτρια, σήμερα η προποφόλη χρησιμοποιείται στο 99% και πλέον των περιπτώσεων που απαιτούν αναισθησία. "Το παίρνουν καθημερινά εκατομμύρια άνθρωποι. Το δίνουμε από μικρές παρεμβάσεις λίγων λεπτών, όπως μια γαστροσκόπηση, κολονοσκόπηση, βρογχοσκόπηση, μια απόξεση ή υστεροσκόπηση, μέχρι μια νευροχειρουργική ή καρδιοχειρουργική επέμβαση που θα κρατήσει 8 ώρες", αναφέρει και προσθέτει: "Επίσης, στην Εντατική κρατάμε ασθενείς σε φαρμακευτικό κώμα με την προποφόλη".

Τρεις απαράβατοι όροι εγγυώνται την ασφαλή χρήση της προποφόλης: Να την χορηγεί αναισθησιολόγος, σε κατάλληλο χώρο και με κατάλληλο εξοπλισμό για τη συνεχή παρακολούθηση της αναπνευστικής και καρδιακής λειτουργίας του ασθενή. "Αυτά είναι καταγεγραμμένα στις κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αναισθησιολογίας και είναι και νόμος", επισημαίνει και εξηγεί τους λόγους που οι τρεις προϋποθέσεις πρέπει να τηρούνται απαρέγκλιτα.

Άπνοια, βραδύπνοια και άλλοι κίνδυνοι

Όπως διευκρινίζει η κ. Πουρζιτάκη, η ανάγκη χορήγησης από αναισθησιολόγο δεν σχετίζεται τόσο με τη γνώση της ακριβούς δοσολογίας του φαρμάκου, όσο με την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών του ασθενή. "Με το που θα δώσουμε την προποφόλη και θα κοιμηθεί ο άρρωστος, θα κάνει είτε βραδύπνοια είτε άπνοια, θα σταματήσει δηλαδή να αναπνέει. Εμείς οι αναισθησιολόγοι είμαστε εκπαιδευμένοι να υποστηρίζουμε την αναπνοή του, είτε με μάσκα χειροκίνητα, με τη συσκευή Ambu, είτε ακόμη περισσότερο μηχανικά, αν τον διασωληνώσουμε και να τον βάλουμε σε μηχανικό αερισμό", υπογραμμίζει. 

Το φαινόμενο, όπως εξηγεί, είναι δοσοεξαρτώμενο: Σε μικρή δοσολογία της τάξης του 1 ml, που ο ασθενής δεν θα κοιμηθεί, θα κάνει βραδύπνοια, ενώ σε δόση πάνω από 2-3 ml θα κάνει σίγουρα άπνοια, έστω για μικρό χρονικό διάστημα. "Ο εγκέφαλός μας δεν αντέχει καθόλου στη μη οξυγόνωση, κάνει βαριές βλάβες, μη αναστρέψιμες", τονίζει η αναπληρώτρια καθηγήτρια, προσθέτοντας πως σε ακόμη μεγαλύτερη δοσολογία είναι αναμενόμενη η πτώση της πίεσης. "Ο συνδυασμός σε έναν άνθρωπο που κάνει άπνοια και πέφτει η πίεση του, είναι ακόμη πιο επικίνδυνος". 

Παρακολούθηση αναπνευστικής και καρδιακής λειτουργίας

Εξηγώντας γιατί η χορήγηση πρέπει να γίνεται σε κατάλληλα οργανωμένο και εξοπλισμένο χώρο, σημειώνει πως είναι απαραίτητο να υπάρχουν αναπνευστήρες, μόνιτορ, μάσκες αερισμού, σωλήνες ενδοτραχειακής διασωλήνωσης, αναρρόφηση και άλλος ειδικός εξοπλισμός. "Η χορήγηση πρέπει να γίνεται μόνο μέσα σε χειρουργείο, ή Μονάδα Εντατικής, ή σε χώρους κατάλληλα διαμορφωμένους, όπως για παράδειγμα αυτόν που έχουν οι γαστροντερολόγοι για τις ενδοσκοπήσεις, με τον κατάλληλο εξοπλισμό. Οτιδήποτε άλλο ξεπερνάει αυτές τις διαδικασίες, είναι άκρως επικίνδυνο και δυνητικά θανατηφόρο για τον ασθενή", τονίζει, προσθέτοντας: "Εμείς, πριν δώσουμε αναισθησία, καλωδιώνουμε τον άρρωστο, του βάζουμε τα patches που βλέπουμε το καρδιογράφημα του, το μανταλάκι στο χέρι που βλέπουμε τον κορεσμό του, πιεσόμετρο, και αφού πάρουμε τις πρώτες ενδείξεις και δούμε πώς είναι, του δίνουμε την καταστολή με τον τρόπο που ξέρουμε εμείς οι αναισθησιολόγοι. Κατευθείαν και σε όλη αυτή τη διάρκεια καταγράφουμε τα ζωτικά του στοιχεία, δηλαδή τις σφύξεις, την πίεση, το οξυγόνο, και έχουμε τα κατάλληλα μέσα, τα κατάλληλα φάρμακα και την ικανότητα, γιατί αυτή είναι η εκπαίδευσή μας, οτιδήποτε πέσει ή ανέβει, παραπάνω από το κανονικό, να το υποστηρίξουμε". 

Άγνοια δεν συγχωρείται

Η κ. Πουρζιτάκη διαπιστώνει μια τάση υποτίμησης αυτών των κινδύνων και του ρόλου του αναισθησιολόγου από ένα μέρος μη εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού. "Κάποιοι βλέπουν την αναισθησιολογική πράξη ως μια ασφαλή ρουτίνα και νομίζουν για να το πω λαϊκιστί ότι το’ χουν, πιστεύοντας ανόητα ότι δεν είναι και κάτι τόσο σημαντικό", παρατηρεί, επισημαίνοντας ωστόσο πως η άγνοια δεν συγχωρείται.

"Ειδικά δεν συγχωρείται σε σχέση με τα επαγγελματικά μας δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μας. Επίσης, δεν είναι άγνοια το να μην έχω εκπαιδευτεί για να δώσω ένα φάρμακο, να μην προβλέπεται από την ειδικότητά μου και να το δίνω", τονίζει και καταλήγει: "Εγώ που είμαι αναισθησιολόγος, αν αρχίσω να δίνω ογκολογικά φάρμακα στους αρρώστους χωρίς να παρεμβαίνει ογκολόγος, έχω ευθύνη. Είναι αδίκημα, γιατί κάθε ειδικότητα προβλέπεται να δίνει συγκεκριμένα φάρμακα. Ειδικά όταν είναι φάρμακα που έχουνε τόσο σοβαρές ανεπιθύμητες δράσεις". 

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Μικροβιακή αντοχή: Μια σιωπηλή απειλή για τη δημόσια υγεία
Διαγνώστηκα με όγκο στον εγκέφαλο. Και τώρα; - Τρεις ασθενείς, τρεις διαφορετικές ιστορίες
Θεσσαλονίκη: Επίθεση από διευθυντή κλινικής σε γυναίκα γιατρό καταγγέλλει η ΕΝΙΘ