Η πρόσφατη τραγική είδηση της κοινής απόφασης των δύο 17χρονων κοριτσιών έχει παγώσει την κοινή γνώμη, φέρνοντας με τον πιο οδυνηρό τρόπο στο προσκήνιο το θέμα της εφηβικής απόγνωσης, καθώς η μία κοπέλα έχασε τη ζωή της και η δεύτερη δίνει αυτή τη στιγμή σκληρή μάχη για να κρατηθεί στη ζωή. Μπροστά σε ένα τέτοιο γεγονός, η πρώτη αυθόρμητη αντίδραση της κοινωνίας είναι συχνά η αναζήτηση μιας απλής, γραμμικής αιτίας. Η πραγματικότητα πίσω από τέτοια περιστατικά συνήθως κρύβει μια μακροχρόνια, βουβή μάχη με την κατάθλιψη, η οποία κορυφώνεται κάτω από τον τρόμο της αποτυχίας στις Πανελλήνιες εξετάσεις και την ολοκληρωτική απώλεια του νοήματος για τη ζωή. Αυτή ακριβώς η διαπίστωση αποδεικνύει ότι δεν μιλάμε για μια παρορμητική πράξη της στιγμής, αλλά για μια παρατεταμένη συστημική κρίση που συχνά εξελίσσεται αθόρυβα και εσωτερικευμένα, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο τον έγκαιρο εντοπισμό της.

Ένας έφηβος δεν υπάρχει στο κενό. Είναι μέλος ενός δικτύου αλληλεπιδρώντων συστημάτων: της οικογένειας, του σχολείου, της παρέας των συνομηλίκων και της ευρύτερης κοινωνικής κουλτούρας της εποχής μας. Όταν ένα παιδί βιώνει μια κατάσταση κατάθλιψης για τρία ολόκληρα χρόνια, γίνεται σαφές ότι ο ψυχικός πόνος μπορεί να παραμείνει βαθιά κρυμμένος και βουβός, ξεπερνώντας μερικές φορές τις αντοχές και τα αντανακλαστικά των υποστηρικτικών μας δικτύων. Στη συγκεκριμένη τραγωδία, η κοινή απόφαση των δύο κοριτσιών αναδεικνύει μια ακραία μορφή συναισθηματικής συνάφειας. Στην εφηβεία, η ανάγκη για ανήκειν και η ταύτιση με τον «Σημαντικό Άλλο» είναι ισχυρότερη από κάθε άλλη φάση της ζωής. Όταν δύο έφηβοι που μοιράζονται το ίδιο βαθύ υπαρξιακό σκοτάδι εγκλωβίζονται σε ένα κοινό αδιέξοδο, δημιουργείται ένας κλειστός, ανατροφοδοτούμενος βρόχος απόγνωσης. Η συμμαχία τους, αντί για πηγή ζωής και στήριξης, μετατρέπεται άθελά της σε έναν απομονωμένο μικρόκοσμο που αποκλείει τον ενήλικο κόσμο και κανονικοποιεί την ιδέα της φυγής ως τη μόνη δυνατή λύση.

Το γεγονός ότι ο φόβος και η πίεση των εξετάσεων λειτούργησαν ως το τελικό, συντριπτικό βάρος σε μια ήδη επιβαρυμένη ψυχική κατάσταση, πρέπει να μας προβληματίσει δομικά. Οι Πανελλήνιες έχουν μετατραπεί σε έναν κοινωνικό μύθο, μια διαδικασία που συχνά εργαλειοποιείται ως το απόλυτο κριτήριο της αξίας, της ταυτότητας και του μέλλοντος ενός νέου ανθρώπου. Όταν αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο συναντά την κλινική κατάθλιψη, η προοπτική μιας ενδεχόμενης αποτυχίας γιγαντώνεται και μεταφράζεται στο μυαλό του εφήβου ως μια ολοκληρωτική ακύρωση της ύπαρξής του. Ζούμε σε μια κουλτούρα υπερεπίδοσης και εξωτερικής εικόνας, όπου η ευαλωτότητα, η παρατεταμένη θλίψη και ο ψυχικός πόνος δυσκολεύονται να βρουν χώρο έκφρασης. Οι έφηβοί μας συχνά «μιλούν» μέσα από τη σιωπή τους ή την απόσυρσή τους, όμως η κοινωνική τάση να εστιάζουμε κυρίως στα ορατά «αποτελέσματα» και στις επιδόσεις, μπορεί άθελά της να βαθύνει το αίσθημα της απομόνωσής τους απέναντι στα αδιέξοδά τους.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να αναζητήσουμε αποδιοπομπαίους τράγους, αλλά να αναρωτηθούμε πώς μπορούμε να ξαναχτίσουμε τις γέφυρες επικοινωνίας με τη νέα γενιά. Χρειάζεται να μετατοπιστούμε από το πεδίο του ελέγχου και των προσδοκιών προς αυτό της συναισθηματικής διαθεσιμότητας· να μάθουμε να ακούμε τη χρόνια θλίψη των παιδιών, χωρίς να την προσπερνάμε. Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να εντάξει μόνιμες, οργανωμένες δομές ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε κάθε σχολείο, με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη ανάδυση των προβλημάτων και τη μείωση της εξεταστικής πίεσης. Παράλληλα, η διαχείριση αυτών των ειδήσεων από τα μέσα ενημέρωσης απαιτεί απόλυτο σεβασμό, αποφεύγοντας τη δραματοποίηση που μπορεί να λειτουργήσει πυροδοτικά για άλλους νέους σε απόγνωση. Οι έφηβοί μας δεν χρειάζονται επιπλέον πίεση για να πετύχουν, χρειάζονται ένα ασφαλές, συμπεριληπτικό περιβάλλον που θα τους ακούει, θα τους αποδέχεται γι' αυτό που είναι και θα τους αποδεικνύει έμπρακτα ότι καμία εξέταση και κανένα σκοτάδι δεν αξίζει περισσότερο από την ίδια τη ζωή.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες να προετοιμαστούν για περισσότερα κρούσματα χανταϊού
15ο Συνέδριο Ε.Ε.Φα.Μ.: RePhrame: Αναδιαμορφώνοντας το Πλαίσιο στην Υγεία
Ποιο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης ξεπερνά σημαντικά τον Δείκτη Μάζας Σώματος