Πολλαπλή σκλήρυνση και φαρμακευτικά μανιτάρια (μυκοθεραπεία)

Η Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης κατά Πλάκας στις 30 Μαΐου αποτελεί μία ευκαιρία ενημέρωσης για τις νέες προσεγγίσεις στη φροντίδα των ασθενών.
Το παρόν άρθρο είναι ενημερωτικό: δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή και δεν προσφέρει επίσημες οδηγίες ή συστάσεις.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μία χρόνια αυτοάνοση νόσος που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα και χαρακτηρίζεται από φλεγμονή, απομυελίνωση, γλοίωση και νευρωνική απώλεια (1).

Χαρακτηρίζεται από ποικίλα νευρολογικά συμπτώματα και στην πλειοψηφία των ασθενών η νόσος εξελίσσεται σε μία χρόνια προοδευτική φάση, η οποία χαρακτηρίζεται από συνεχή συσσώρευση νευρολογικών ελλειμμάτων (2).

Η συχνότητα εμφάνισης της νόσου αυξάνεται καθημερινά σε ολόκληρο τον κόσμο και έχει πολλές επιπτώσεις, τόσο κοινωνικές όσο και οικονομικές (3).

Παγκοσμίως, είναι πιο συχνή στις γυναίκες παρά στους άνδρες (4).

Η θεραπεία σήμερα περιλαμβάνει ανοσορυθμιστικά φάρμακα και συμπτωματική υποστήριξη. Ωστόσο, ορισμένα φάρμακα έχουν παρενέργειες και σε κάποιες περιπτώσεις δεν καλύπτουν όλες τις ανάγκες των ασθενών.
Για αυτόν τον λόγο, μία ολοένα αυξανόμενη μερίδα ασθενών αφενός εξετάζει και τις μη-φαρμακευτικές επιλογές και αφετέρου διακόπτει το κάπνισμα διότι τουλάχιστον το 13% των περιπτώσεων σκλήρυνσης κατά πλάκας θα μπορούσε να προληφθεί απλά και μόνο μέσω της αποφυγής του καπνίσματος (5). Η διακοπή του καπνίσματος οδηγεί σε βελτίωση της συμπτωματολογίας. Ο βελονισμός προσφέρει άμεσα αποτελέσματα και κόβει την επιθυμία για το κάπνισμα.

Λίγα λόγια για την Παγκόσμια ημέρα κατά της σκλήρυνσης κατά πλάκας

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας εορτάζεται κάθε χρόνο στις 30 Μαΐου αλλά οι δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα καθ' όλη τη διάρκεια του Μαΐου και στις αρχές Ιουνίου.

H Διεθνής Ομοσπονδία Σκλήρυνσης κατά Πλάκας προτρέπει τους/τις ασθενείς να μοιραστούν ιστορίες, ενώ γίνονται δράσεις για να ευαισθητοποιηθεί το κοινό και να πραγματοποιηθούν εκστρατείες με σκοπό την αλλαγή της τρέχουσας κατάστασης (6).

Εκδηλώσεις, καμπάνιες και ενημερωτικά άρθρα στοχεύουν στην καλύτερη ενημέρωση των ασθενών και των οικογενειών τους. Τονίζεται η ανάγκη για μεγαλύτερη χρηματοδότηση της επιστημονικής έρευνας και καλύτερης πρόσβασης στις θεραπείες.

Τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας εκδηλώνονται με διάφορους τρόπους, όπως είναι για παράδειγμα το μούδιασμα, η γνωστική εξασθένηση, η δυσλειτουργία της όρασης, της ουροδόχου κύστης και του εντέρου καθώς και άλλα (7).

Με ποιον τρόπο βοηθούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια και η μυκοθεραπεία

Ολοένα και περισσότερες επιστημονικές πηγές αναφέρονται στις ιδιότητες των φαρμακευτικών μανιταριών, ενώ 2 φάρμακα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, ένα στην Ευρώπη και ένα στην Ασία, έχουν βασιστεί σε επιλεγμένα είδη φαρμακευτικών μανιταριών.
Το ότι η φαρμακοβιομηχανία αποφάσισε να επενδύσει στα φαρμακευτικά μανιτάρια αποτελεί μία ακόμα επιβεβαίωση για την αξία των φαρμακευτικών μανιταριών στη διαχείριση της σκλήρυνσης κατά πλάκας.

Όσον αφορά τις μελέτες, ενδεικτικά, παραθέτω μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανασκόπηση, η οποία δημοσιεύθηκε πέρυσι, στο επιστημονικό περιοδικό "Φυτοθεραπεία" με τίτλο "Νέα προσέγγιση χρήσης των φαρμακευτικών μανιταριών για τη διαχείριση και την ίαση της σκλήρυνσης κατά πλάκας" (8).

Αναφέρεται σε πολυάριθμες μελέτες, οι οποίες υποδηλώνουν ότι αυτή η κατηγορία μανιταριών είναι χρήσιμη στην αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Οι ευεργετικές ιδιότητές τους οφείλονται στα βιοενεργά συστατικά που περιέχουν, ιδιαίτερα των εξής:
- πεπτίδια
- τερπένια, και
- πολυσακχαρίτες.

Η εν λόγω ανασκόπηση συμπληρώνει ότι οι βασικοί παράγοντες που ίσως εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο τα φαρμακευτικά μανιτάρια προσφέρουν ιαματικά οφέλη στη σκλήρυνση κατά πλάκας συμπεριλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τους εξής:
- αυξάνουν την παραγωγή των ενζύμων με αντιοξειδωτική δραστικότητα
- βελτιώνουν τη λειτουργία διαφόρων οργάνων όπως είναι για παράδειγμα το ήπαρ αλλά και το πεπτικό σύστημα
- εμφανίζουν αντιφλεγμονώδεις δράσεις
- προστατεύουν τα νευρικά κύτταρα.

Η δημοσίευση αναλύει εκτενώς τους μηχανισμούς δράσης τους και κλείνει με μία αξιοσημείωτη δήλωση:
"τα φαρμακευτικά μανιτάρια θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της νόσου στο προσεχές διάστημα".

Συνεχίζοντας, ένα ακόμα σημαντικό όφελος που έχει καταδείξει η έρευνα είναι ότι τουλάχιστον 4 είδη φαρμακευτικών μανιταριών προσφέρουν επαναμυελίνωση. Αυτή η ιδιότητά τους είναι ιδιαίτερα χρήσιμη διότι η σκλήρυνση κατά πλάκας αποτελεί μία πάθηση γνωστή για την απομυελίνωση που προκαλεί. Μάλιστα, μερίδα επιστημόνων αναφέρει ότι "η απομυελίνωση υπάρχει ακόμα και στα πρώτα στάδια της νόσου" (9, 10).
Το ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια οδηγούν σε επαναμυελίνωση προσφέρει σημαντικά οφέλη στο σύνολο της συμπτωματολογίας, ιδίως στη βελτίωση της κινητικής λειτουργίας. Αξίζει να τονιστεί ότι, προς το παρόν, κανένα φάρμακο δεν είναι σε θέση να προσφέρει επαναμυελίνωση, γεγονός που υπογραμμίζει ακόμα περισσότερο την αξία των φαρμακευτικών μανιταριών και την μυκοθεραπείας.

Συνολικά, μελέτες, ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις επισημαίνουν το σημαντικό δυναμικό των φαρμακευτικών μανιταριών για την υποστήριξη της νευροπροστασίας και της ανοσορύθμισης, με αποτέλεσμα η εξειδικευμένη πλατφόρμα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας στις Η.Π.Α. (Multiple Sclerosis News Today) να παρουσιάσει ομιλία Ιατρού, στην οποία τα φαρμακευτικά μανιτάρια ήταν το σημαντικότερο σημείο (11).

Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι σε καμμία περίπτωση δεν αντικαθιστούμε τη συνταγογραφούμενη θεραπεία του/της Ιατρού μας με τα φαρμακευτικά μανιτάρια. Τα φαρμακευτικά μανιτάρια χρησιμοποιούνται μόνο συμπληρωματικά με τη φαρμακευτική αγωγή, και μόνο εφ'όσον τα εγκρίνει ο/η Ιατρός μας.

Επίλογος

Η παγκόσμια συχνότητα εμφάνισης της σκλήρυνσης κατά πλάκας αυξάνεται, ενώ σε ορισμένες χώρες έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα (12-14).

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια και η μυκοθεραπεία παρουσιάζουν σημαντικά κλινικά αποτελέσματα για μηχανισμούς δράσης, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Η Παγκόσμια Ημέρα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μία ακόμα ευκαιρία για να ενημερωθούμε για ασφαλείς και τεκμηριωμένες επιλογές που μας προσφέρει η φύση.

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστούν την αγωγή του/της Ιατρού. Παρόλα αυτά, η συμπληρωματική χρήση τους προσφέρει σημαντικά πρόσθετα οφέλη.
Επίσης, είναι σημαντικό να αποφεύγεται η αυτοθεραπεία και τα φαρμακευτικά μανιτάρια να λαμβάνονται μόνο υπό την παρακολούθηση επαγγελματία Υγείας. Όπως αναφέρει το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, αυτή η νόσος είναι απρόβλεπτη και επιδρά στους ανθρώπους με διαφορετικό τρόπο (15). Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, για κάθε ασθενή ξεχωριστά, το κατάλληλο είδος φαρμακευτικών μανιταριών εξαρτάται τόσο από τη συμπτωματολογία όσο και από τις τυχόν συννοσηρότητες, αν και υπάρχει δυνατότητα για συγχορήγηση φαρμακευτικών μανιταριών, η οποία συνήθως προτιμάται ώστε να καλύπτουμε περισσότερες ανάγκες σε συντομότερο χρονικό διάστημα.

Επίσης, προσοχή στα σκευάσματα, διότι υπάρχει μεγάλη μεταβλητότητα στην ποιότητα των συμπληρωμάτων διατροφής, ιδίως όσα κυκλοφορούν μέσω διαδικτύου, τα οποία συχνά δεν διαθέτουν καμία πιστοποίηση. Αξιόπιστα σημεία πώλησης είναι για παράδειγμα, τα φαρμακεία, τα βιολογικά καταστήματα και σημεία πώλησης με εξειδίκευση στα φαρμακευτικά μανιτάρια.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Tafti D, Ehsan M, Xixis KL. Multiple Sclerosis. [Updated 2024 Mar 20]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499849/

2. Fitzner D, Simons M. Chronic progressive multiple sclerosis - pathogenesis of neurodegeneration and therapeutic strategies. Curr Neuropharmacol. 2010 Sep;8(3):305-15. doi: 10.2174/157015910792246218. PMID: 21358979; PMCID: PMC3001222.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3001222/

3. Mostafa Mohammadi. Brief note on multiple sclerosis. J Mult Scler (Foster City), 2021, 8(1), 01-10.
https://www.iomcworld.org/open-access/brief-note-on-multiple-sclerosis-53734.html

4. Harbo HF, Gold R, Tintoré M. Sex and gender issues in multiple sclerosis. Ther Adv Neurol Disord. 2013 Jul;6(4):237-48. doi: 10.1177/1756285613488434. PMID: 23858327; PMCID: PMC3707353.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23858327/

5. Manouchehrinia A, Huang J, Hillert J, Alfredsson L, Olsson T, Kockum I and Constantinescu CS (2022) Smoking Attributable Risk in Multiple Sclerosis. Front. Immunol. 13:840158. doi: 10.3389/fimmu.2022.840158
https://www.frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2022.840158/full

6. The Multiple Sclerosis International Federation
https://worldmsday.org/

7. Tafti D, Ehsan M, Xixis KL. Multiple Sclerosis. [Updated 2024 Mar 20]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499849/

8. Pourmohammadi G, Moghimi H. New approach of using medicinal mushrooms for managing and curing multiple sclerosis. Fitoterapia. 2025 Sep;185:106684. doi: 10.1016/j.fitote.2025.106684. Epub 2025 Jun 15. PMID: 40527388.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40527388/

9. Lucchinetti CF, Popescu BF, Bunyan RF, Moll NM, Roemer SF, Lassmann H, Brück W, Parisi JE, Scheithauer BW, Giannini C, Weigand SD, Mandrekar J, Ransohoff RM. Inflammatory cortical demyelination in early multiple sclerosis. N Engl J Med. 2011 Dec 8;365(23):2188-97. doi: 10.1056/NEJMoa1100648. PMID: 22150037; PMCID: PMC3282172.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1100648

10. Haider L, Simeonidou C, Steinberger G, et al Multiple sclerosis deep grey matter: the relation between demyelination, neurodegeneration, inflammation and iron Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry 2014;85:1386-1395.
https://jnnp.bmj.com/content/85/12/1386

11. MS Patient’s Pick of the Week’s News: Remyelination, Ocrevus, Mushrooms, Heparin, Exercise admin avatar by admin | October 17, 2016
https://multiplesclerosisnewstoday.com/ians-blog/2016/10/17/ms-patients-pick-weeks-news-remyelination-ocrevus-mushrooms-heparin-exercise/

12. Walton C, King R, Rechtman L, Kaye W, Leray E, Marrie RA, Robertson N, La Rocca N, Uitdehaag B, van der Mei I, Wallin M, Helme A, Angood Napier C, Rijke N, Baneke P. Rising prevalence of multiple sclerosis worldwide: Insights from the Atlas of MS, third edition. Mult Scler. 2020 Dec;26(14):1816-1821. doi: 10.1177/1352458520970841. Epub 2020 Nov 11. PMID: 33174475; PMCID: PMC7720355.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7720355/

13. Multiple Sclerosis Prevalence Doubled in Two Decades NeurologyNeuroscience ·March 23, 2026
https://neurosciencenews.com/ms-prevalence-doubles-30368/

14. Continuous Rise in MS Prevalence Worldwide Over 3 Decades, Jolynn Tumolo, February 12, 2025
https://www.rarediseaseadvisor.com/news/continuous-rise-ms-prevalence-worldwide-over-3-decades/

15. Multiple Sclerosis (MS), The Johns Hopkins University
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/multiple-sclerosis-ms