Για τους περισσότερους ανθρώπους, η πλοήγηση στον χώρο είναι μια σχεδόν αυτονόητη διαδικασία. Χωρίς ιδιαίτερη σκέψη, ακολουθούμε έναν "εσωτερικό χάρτη" που μας βοηθά να βρίσκουμε τον δρόμο μας, να ανακαλύπτουμε συντομεύσεις ή να προσανατολιζόμαστε ακόμη και σε άγνωστες περιοχές. Ωστόσο, για ορισμένους ανθρώπους αυτή η ικανότητα απουσιάζει.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Λέιντεν στην Ολλανδία περιγράφουν μια ιδιαίτερη μορφή διαταραχής του προσανατολισμού, γνωστή ως Atopia, η οποία αποτελεί υποτύπο της Αναπτυξιακής Τοπογραφικής Αποπροσανατόλισης (Developmental Topographical Disorientation – DTD).

Τα άτομα που εμφανίζουν αυτή τη διαταραχή αναγνωρίζουν μεν κτίρια, πλατείες ή πινακίδες, αδυνατούν όμως να τα συνδέσουν μεταξύ τους ώστε να σχηματίσουν μια ολοκληρωμένη νοητική εικόνα του χώρου.

Με άλλα λόγια, οι πληροφορίες για το περιβάλλον υπάρχουν, αλλά παραμένουν αποσπασματικές, σαν ασύνδετα κομμάτια ενός παζλ που δεν ολοκληρώνεται ποτέ. Ένας άνθρωπος με Atopia μπορεί να γνωρίζει ένα συγκεκριμένο κτίριο ή έναν δρόμο, χωρίς όμως να αντιλαμβάνεται τη θέση τους σε σχέση με τα υπόλοιπα σημεία της περιοχής.

Σύμφωνα με τις ερευνήτριες, οι πάσχοντες περιγράφουν συχνά την εμπειρία τους λέγοντας: "Στο μυαλό μου βρίσκομαι πάντα σε ένα μόνο σημείο. Δεν μπορώ να φανταστώ πώς είναι η περιοχή γύρω μου".

Η δυσκολία αυτή έχει σημαντικές συνέπειες στην καθημερινότητα. Οι περισσότεροι κινούνται αποκλειστικά σε γνώριμες διαδρομές και αρκεί μια μικρή αλλαγή - όπως ένα κλειστός δρόμος ή η προσέγγιση ενός γνωστού σημείου από διαφορετική κατεύθυνση - για να χάσουν τον προσανατολισμό τους.

Έτσι, πολλοί εξαρτώνται σχεδόν ολοκληρωτικά από τις εφαρμογές πλοήγησης ή αποφεύγουν να επισκέπτονται νέα μέρη.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι άνθρωποι με Atopia διαθέτουν φυσιολογική μνήμη για τα σημεία αναφοράς. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν θυμούνται τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος, αλλά ότι δεν μπορούν να τα εντάξουν σε ένα ενιαίο χωρικό πλαίσιο.

Οι πληροφορίες παραμένουν στο μυαλό τους ως ανεξάρτητα δεδομένα, χωρίς τις απαραίτητες συνδέσεις που δημιουργούν έναν νοητικό χάρτη.

Η ιδιαιτερότητα αυτή συχνά παρερμηνεύεται από το κοινωνικό περιβάλλον. Η δυσκολία στον προσανατολισμό αποδίδεται λανθασμένα σε αδιαφορία, έλλειψη προσοχής, άγχος ή ακόμη και μειωμένη νοημοσύνη.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια νευρογνωστική ιδιαιτερότητα που επηρεάζει αποκλειστικά τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος οργανώνει τις χωρικές πληροφορίες.

Το αισιόδοξο στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με τους ερευνητές, η ικανότητα δημιουργίας γνωστικών χαρτών μπορεί να βελτιωθεί μέσω εξειδικευμένης εκπαίδευσης.

Με στοχευμένες ασκήσεις που ενισχύουν τη σύνδεση των σημείων αναφοράς μεταξύ τους, αρκετοί άνθρωποι μπορούν να αναπτύξουν αποτελεσματικότερες στρατηγικές προσανατολισμού και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στις μετακινήσεις τους.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Γιατί αισθάνομαι κούραση μετά το φαγητό;
Βαρέα μέταλλα σε παιδικά αυτοκόλλητα τατουάζ
Takeda: Έμπρακτη υποστήριξη διεύρυνσης της πρόσβασης σε σωτήρια φαρμακευτικά προϊόντα με βάση το πλάσμα