Ακόμη και πριν από τη γέννηση μπορεί να ξεκινήσει η έκθεση σε χημικές ουσίες που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές -endocrine disrupting chemicals  (EDCs), οι οποίες μπορεί να ευθύνονται για ένα ευρύτερο φάσμα επιπτώσεων στην ανθρώπινη και περιβαλλοντική υγεία από ότι γνώριζαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες, σύμφωνα με νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε χθες από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

Οι συγκεκριμένες χημικές ουσίες, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τις ορμόνες του σώματος, έχουν ανιχνευθεί στο αίμα, στο μητρικό γάλα και στο αίμα του ομφάλιου λώρου. Η πρώιμη έκθεση, μερικές φορές ακόμη και πριν από τη γέννηση των μωρών, μπορεί να προκαλέσει ορμονική διαταραχή που μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, στην ανάπτυξη και στην αναπαραγωγική υγεία.

"Αυτό που κάνει τις χημικές ουσίες ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι ότι μπορούν να διαταράξουν τις ορμόνες που ρυθμίζουν πολλές βασικές λειτουργίες τόσο στους ανθρώπους όσο και στην άγρια ​​ζωή, από την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή έως τον μεταβολισμό και τη συμπεριφορά. Αυτές οι επιπτώσεις μπορεί να είναι μακροχρόνιες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μη αναστρέψιμες", δήλωσε η Sheila Aggarwal Khan, Διευθύντρια του Τμήματος Βιομηχανίας και Οικονομίας του UNEP.

"Η έκθεση σε αυτές τις χημικές ουσίες γίνεται μέσω προϊόντων που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Οι εταιρείες που σχεδιάζουν και κατασκευάζουν αυτά τα προϊόντα έχουν την εξουσία να επιλέγουν ή να αλλάζουν τις χημικές ουσίες που εισέρχονται στα προϊόντα περισσότερο από σχεδόν οποιονδήποτε άλλον. Οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν έγκαιρες δοκιμές, αποκαλύπτουν τι περιέχουν τα προϊόντα τους και κάνουν σωστή υποκατάσταση θα είναι μπροστά από τη ρύθμιση αντί να χρειάζεται να την προλάβουν όταν έρθει η ρύθμιση, μειώνοντας παράλληλα τις μελλοντικές υποχρεώσεις".

Πηγές καθημερινής έκθεσης στις εν λόγω ουσίες είναι τα πλαστικά και οι συσκευασίες τροφίμων, τα καλλυντικά, τα είδη προσωπικής φροντίδας, τα παιδιά παιχνίδια, τα υφάσματα και οι ιατρικές συσκευές.

Η έκθεση "Κατάσταση της Επιστήμης σχετικά με τις Χημικές Ουσίες που Προκαλούν Ενδοκρινικές Διαταρραχές 2026" αποτελεί την πρώτη σημαντική παγκόσμια ενημέρωση από την αξιολόγηση του UNEP-WHO του 2012 και διαπιστώνει ότι περισσότερο από μια δεκαετία έρευνας έχει ενισχύσει και διευρύνει τα στοιχεία που συνδέουν αυτές τις χημικές ουσίες με βλάβες στους ανθρώπους και την άγρια ​​ζωή.

Ισχυρότερα στοιχεία υπάρχουν που συνδέουν την έκθεση σε EDC με επιπτώσεις στη γονιμότητα και την αναπαραγωγική ανάπτυξη, την ανάπτυξη του εγκεφάλου και τη νευρολογική λειτουργία, τη ρύθμιση του θυρεοειδούς και άλλων ορμονών, τον μεταβολισμό, την ανοσία και την καρδιαγγειακή υγεία. Νεότεροι τομείς ανησυχίας περιλαμβάνουν τη μεταβολική ηπατική νόσο και τις πιθανές επιπτώσεις στα νεφρά, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά επιστημονικά κενά.

"Προστασία της υγείας σημαίνει πρόληψη επιβλαβών εκθέσεων πριν αυτές συμβούν. Τα αυξανόμενα στοιχεία για τις χημικές ουσίες που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές υπογραμμίζουν τη σημασία του έγκαιρου εντοπισμού των κινδύνων, της ενίσχυσης της επιστημονικής παρακολούθησης και της διασφάλισης ότι οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε καθημερινά προϊόντα είναι ασφαλείς, ιδιαίτερα για τις εγκύους, τα παιδιά και τις μελλοντικές γενιές", δήλωσε ο Bruce Gordon, διευθυντής του Τμήματος Περιβάλλοντος, Κλιματικής Αλλαγής, Ενιαίας Υγείας και Μετανάστευσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. «Χρειαζόμαστε συντονισμένη δράση σε όλους τους τομείς για να μειώσουμε την έκθεση και να προστατεύσουμε την ανθρώπινη υγεία καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής μας».

Οι επιπτώσεις αφορούν και ψάρια, πτηνά, αμφίβια και θηλαστικά

Οι επιπτώσεις εκτείνονται πολύ πέρα ​​από την ανθρώπινη υγεία. Σε ψάρια, πτηνά, αμφίβια και θηλαστικά, η έκθεση σε EDC έχει συνδεθεί με διαταραχές στην αναπαραγωγή, στην ανάπτυξη και στη συμπεριφορά.

Περισσότερες από 350.000 χημικές ουσίες και μείγματα χημικών ουσιών έχουν καταχωρηθεί για παραγωγή και χρήση παγκοσμίως, ωστόσο μόνο ένα μικρό κλάσμα έχει αξιολογηθεί για ιδιότητες ενδοκρινικής διαταραχής.

Η αξιολόγηση υπογραμμίζει επίσης την αυξανόμενη κατανόηση ότι οι άνθρωποι και η άγρια ​​ζωή εκτίθενται σε μείγματα χημικών ουσιών και όχι σε μία ουσία κάθε φορά. Ωστόσο, πολλά ρυθμιστικά συστήματα εξακολουθούν να αξιολογούν τις χημικές ουσίες μεμονωμένα.

Το UNEP δημοσιεύει επίσης μια συνοδευτική σύνθεση, με τίτλο "Από τα Αποδεικτικά Στοιχεία στη Δράση: Αντιμετώπιση των Χημικών που Διαταράσσουν την Ενδοκρινική Λειτουργία σε όλους τους Τομείς", μεταφράζοντας την επιστήμη σε προτεινόμενες πρακτικές δράσεις για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε όλους τους τομείς της συσκευασίας τροφίμων, των καλλυντικών, των παιχνιδιών, των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, της υγειονομικής περίθαλψης, της γεωργίας, των φαρμακευτικών προϊόντων, των αποβλήτων και άλλων.

Και οι δύο εκθέσεις παρουσιάζονται στο πρώτο International Conference of the Global Framework on Chemicals in Geneva στη Γενεύη, όπου κυβερνήσεις, βιομηχανία και κοινωνία των πολιτών συναντώνται από  16 έως 20 Νοεμβρίου με σκοπό να επιταχύνουν τη δράση για έναν πλανήτη απαλλαγμένο από βλάβες από χημικές ουσίες και απόβλητα.

Πηγές:
WHO

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Τιμητική βράβευση για τον Δρ Ανδρέα Πίττα, ιδρυτή και Εκτελεστικό Πρόεδρο της Medochemie
Πειραματική εξέταση αίματος ανιχνεύει σε μια ώρα σημάδια 4 θανατηφόρων νόσων
Πρωτεϊνη στα νεφρά συμβάλλει στην εξισορρρόπηση του φωσφόρου στο αίμα