Το στρες αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, καθώς οι γρήγοροι ρυθμοί, οι αυξημένες επαγγελματικές απαιτήσεις, η οικονομική ανασφάλεια και η συνεχής έκθεση στην τεχνολογία δημιουργούν μια μόνιμη κατάσταση πίεσης. Η ανάγκη για συνεχή απόδοση, η έλλειψη χρόνου για ξεκούραση και η σύγκριση με τους άλλους, ιδιαίτερα μέσω των κοινωνικών δικτύων, εντείνουν το αίσθημα άγχους και εξουθένωσης, κάνοντας πολλούς ανθρώπους να νιώθουν ότι δεν προλαβαίνουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό με το χρόνιo stress

Οι επιπτώσεις του χρόνιου στρες στην υγεία είναι σημαντικές και πολυεπίπεδες. Κατά τη διάρκεια του stress και των ψυχικών προβλημάτων, γίνονται ορισμένες βιοχημικές αντιδράσεις και σωματικές προσαρμογές, με σημαντικές παθολογικές επιπτώσεις.

Οι σωματικές προσαρμογές στο αυξημένο stress, περιλαμβάνουν την αυξημένη έκκριση ορμονών του stress (π.χ. γλυκοκορτικοειδή κατεχολαμίνες), την αύξηση της αρτηριακής πίεσης, την αύξηση της καρδιακής παροχής και την έκλυση ταχυκαρδίας. Η ανάγκη για αυξημένο καρδιακό έργο και οι αυξημένες απαιτήσεις σε οξυγόνο κατά την διάρκεια του stress, προκαλούν υπερδραστηριότητα της καρδιακής αντλίας. Οι σωματικές αυτές προσαρμογές αποσκοπούν στην προετοιμασία του σώματος για άμεση δράση και ήταν απαραίτητες στην φυλογενετική πορεία του ανθρώπου, για να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες απειλές (π.χ. εμφάνιση άγριου ζώου, αντιμετώπιση παγετού κ.λπ.). Βιολογικά αντανακλαστικά, που ρυθμίζουν την λειτουργία των σπλάγχνων, λειτουργούν κάτω από το επίπεδο της συνείδησης επηρεάζονται από ψυχολογικούς παράγοντες.

Το χρόνιο stress δρα δυσμενώς στο καρδιαγγειακό, ανοσοποιητικό, νευρικό και γαστρεντερικό σύστημα. Οι άνθρωποι που είναι εκτεθειμένοι σε χρόνιο stress προσβάλλονται συχνότερα από πονοκεφάλους, δυσπεψία, δυσκοιλιότητα, κατάθλιψη, διαταραχές αρτηριακής πίεσης, καρδιοεγκεφαλικά προβλήματα, σεξουαλική δυσλειτουργία,  σύνδρομα χρόνιας κόπωσης και άλλα σοβαρά νοσήματα. Στις γυναίκες, η επιβάρυνση μπορεί να είναι εντονότερη λόγω της αλληλεπίδρασης του στρες με τις ορμόνες του κύκλου. Επιπροσθέτως, η απώλεια αίματος σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας μειώνει τα αποθέματα σιδήρου στον οργανισμό με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η ομαλή μεταφορά του οξυγόνου στα κύτταρα και να επιδεινώνεται το πρόβλημα.

Διατροφή για προστασία και ενέργεια

Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας (αυγά, όσπρια, ψάρι, γιαούρτι) λειτουργεί ως προστατευτική  «ασπίδα». Ιδιαίτερα σημαντικά υγιή οργανισμό είναι οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία που παρατίθενται:

Βιταμίνη C. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται στις ντομάτες, στα εσπεριδοειδή, μαϊντανό, πράσινες πιπεριές, πράσινα ωμά λαχανικά, πεπόνια, φράουλες, λάχανο, πατάτες, κίτρα, ραπανάκια.

Βιταμίνη Β12, Β6, φυλλικό οξύ. Η Β12 υπάρχει μόνο σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως γάλα, κρέας, τυρί, αυγά, ψάρι. Αυξημένες συγκεντρώσεις Β6, ευρίσκονται στις μπανάνες, δημητριακά, στο συκώτι, στα πουλερικά, στα όσπρια, αυγό, ψάρια και πράσινα λαχανικά, κρέας, ξηροί καρποί, πατάτες, γλυκοπατάτες, ζύμη, σταφίδες, δαμάσκηνα. Αυξημένες συγκεντρώσεις φυλλικού, ευρίσκονται στα πράσινα φύλλα λαχανικών, όσπρια, ξηρούς καρπούς, φύτρο σταριού, συκώτι, αυγά.

Ο σίδηρος. Αυξημένες συγκεντρώσεις σιδήρου, ευρίσκονται στο συκώτι, το κρέας, τα όσπρια, τα πλήρη δημητριακά, το αυγό, τα πράσινα λαχανικά, ξερά φρούτα.

Το μαγνήσιο. Αυξημένες συγκεντρώσεις μαγνησίου ευρίσκονται στις μπανάνες, πλήρη δημητριακά, όσπρια, γαλακτοκομικά, στους ξηρούς καρπούς, πράσινα λαχανικά, ορισμένα θαλασσινά, κακάο.

Η υπερβολική καφεΐνη και η ζάχαρη, αν και προσφέρουν προσωρινή «ώθηση», εντείνουν τελικά την κόπωση.

Συμπληρώματα: πότε και ποια

Τα συμπληρώματα δεν αντικαθιστούν τη διατροφή, αλλά σε περιόδους έντονου φορτίου μπορούν να βοηθήσουν:

  • Βιταμίνες του συμπλέγματος Β: κρίσιμες για το νευρικό σύστημα.
  • Βιταμίνη D: Ελλείπει συχνά από εργαζόμενους λόγω ελαττωμένης έκθεσης στον ήλιο.
  • Ωμέγα-3: όταν δεν καταναλώνεται επαρκές ψάρι.
  • Ενισχυτικά βοτανικά συμπληρώματα επίσης έχουν θέση αλλά χορηγούνται μόνο κατόπιν ιατρικής εξέτασης.

Ύπνος: ο μεγάλος «θεραπευτής»

Ο ποιοτικός ύπνος είναι το ισχυρότερο αντίδοτο στο χρόνιο stress. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, το σώμα ανακτά δυνάμεις.

Συνιστώνται:

  • σταθερό ωράριο ύπνου,
  • αποφυγή οθονών επί δίωρο προ ύπνου,
  • απόσυρση θορύβου και φώτων από το υπνοδωμάτιο,
  • πρωινή έκθεση στο φυσικό φως.

Τρόπος ζωής: λιγότερες απαιτητικές δραστηριότητες, περισσότερη παρουσία

  • Σωματική άσκηση (ιδίως περπάτημα): Τονώνει την κυκλοφορία, προάγει τη ψυχοσωματική ισορροπία.
  • Όρια: η επιστήμη αναγνωρίζει πλέον ότι το «όχι» είναι πράξη αυτοφροντίδας, όχι αδυναμία.
  • Όχι κάπνισμα, όχι ουσίες, όχι κατάχρηση αλκοόλ
  • Συστηματική άσκηση αγχολυτικών πρακτικών, όπως (ενδεικτική αναφορά):
  • Βιβλιοφιλία
  • Κηπουρική
  • Δραστηριότητες στη φύση
  • Γυμναστική
  • Επιλεγμένες ψυχοσωματικές ασκήσεις ενδυνάμωσης
  • Ασκήσεις χαλάρωσης
  • Επαφή με την τέχνη
  • Ενασχόληση με επιλεγμένη μουσική
  • Επαφή με την αρχαία ελληνική γραμματεία, φιλοσοφία
  • Ψυχοθεραπεία
  • Εθελοντισμός
  • Ενεργός θρησκευτικότητα

Προληπτικές εξετάσεις

Για ανθρώπους με χρόνιο στρες συνιστάται τακτικός έλεγχος:

  • σιδήρου και φερριτίνης,
  • θυρεοειδούς,
  • βιταμίνης D,
  • γλυκόζης και λιπιδίων
  • αρτηριακής πίεσης
  • CPK
  • Γενικής αίματος
  • Γενικής ούρων
  • Ετήσια παθολογική εξέταση κατά τη διάρκεια της οποίας συστήνονται συμπληρωματικοί εργαστηριακοί έλεγχοι αναλόγως ηλικίας και κλινικών ευρημάτων.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Βελτιώνεται η κατάσταση των παιδιών που νοσηλεύονται στη ΜΕΘ με RSV και γρίπη
Σε τροχιά καινοτομίας και βιωσιμότητας η διοργάνωση Συνεδρίων και στην Ελλάδα
Στην ενδυνάμωση της φωνής των ασθενών αναφέρθηκε ο Πρόεδρος του ΙΣΑ στα εγκαίνια των νέων γραφείων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας