Όλο και κάποιος από τον περίγυρό μας έχει παραπονεθεί τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του πως τον πονάει η μέση του και πως φοβάται την ύπαρξη κήλης, διότι τότε θα χρειαστεί χειρουργείο. Θυμάμαι από τα οικογενειακά τραπέζια ή σε κάποια κοινή συνάντηση  με φίλους έστω και ένα άτομο να μου αναφέρει με λύπη την κήλη που έχει φοβούμενος μην <<σπάσει>> και χρειαστεί χειρουργείο.

Τουλάχιστον το 90 % των ασθενών με πόνο στη μέση που έχω παρακολουθήσει μέχρι στιγμής έχει τονίσει πως έχει κήλες, δικαιολογώντας έτσι τον πόνο στη μέση τους. Πιο συγκεκριμένα, μετά από τη λήψη ιστορικού ξεκινούν να αναφέρουν << ναι αλλά ο γιατρός μου βρήκε 4 μεγάλες κήλες>> , άλλοι πάλι μου εξιστορούν πως ο γιατρός, τούς είπε πως πρέπει να σταματήσουν τις δραστηριότητες ή κάποιο άθλημα διότι η σωματική άσκηση και η καταπόνηση ήταν αυτή που προκάλεσε την εμφάνιση κήλης στη μέση. Αυτά και πολλά άλλα αποτελούν μέχρι και σήμερα από πολλούς επαγγελματίες υγείας βασικές οδηγίες σε ασθενείς με πόνο στη μέση.

Μάλιστα έχει παρατηρηθεί από κάποιους επαγγελματίες υγείας οτι δεν διστάζουν να κοινοποιήσουν σε δημοφιλή μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως TikTok ή Instagram μέσα από τον επαγγελματικό λογαριασμό τους πως από τη στιγμή που υπάρχει πόνος στη μέση με ταυτόχρονη παρουσία κήλης στη μαγνητική απεικόνιση, πως το χειρουργείο αποτελεί ίσως την πιο σύγχρονη, αποτελεσματική και ανώδυνη θεραπεία. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί κάτι αληθές ούτε είναι επιστημονικά αλλά και δεοντολογικά σωστό.

Ωστόσο, στο βωμό του κέρδους και του μάρκετινγκ, δυστυχώς καθημερινά παρατηρούμε έντονη παραπληροφόρηση με αποτέλεσμα οι επαγγελματίες υγείας να μεροληπτούν <<πλασάροντας>> τις χειρουργικές παρεμβάσεις ή τις <<μαγικές ενέσεις>> ως καλύτερες και αποτελεσματικές μεθόδους θεραπείας δημιουργώντας έτσι φόβο αλλά και καταστροφολογία σε μεγάλο αριθμό ασθενών.

Η αλήθεια βέβαια είναι πολύ διαφορετική. Δεν αξιολογούμε μαγνητικές αλλά ασθενείς και σίγουρα η κήλη από μόνη της δεν σημαίνει τίποτα. Από την άλλη, πώς θα σας φαινόταν αν σας λέγαμε πως όχι μόνο δεν απαιτείται χειρουργείο τις περισσότερες φορές καθώς οι κήλες σε μεγάλο ποσοστό μπορούν να απορροφηθούν από μόνες τους και να μικρύνουν ακόμη και να εξαφανιστούν; Στο παρακάτω άρθρο θα αναφέρουμε όλα τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα και όλη την αλήθεια σχετικά με τις κήλες δίσκου και τον πόνο στη μέση.

Τι γνωρίζουμε για την οσφυαλγία

Η οσφυαλγία αποτελεί την κύρια αιτία πόνου και λειτουργικής αναπηρίας παγκοσμίως. Μάλιστα επειδή ο πόνος στη μέση σχετίζεται με υψηλό κόστος υγειονομικής περίθαλψης, έχει σημαντικές οικονομικές συνέπειες λόγω της απώλειας παραγωγικότητας και της μειωμένης λειτουργικότητας που έχουν τα άτομα που την βιώνουν. Οι δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη ανέρχονται σε 135 δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ κάθε χρόνο και σε >40 δισεκατομμύρια ευρώ στη Γερμανία. 

Το 95% της οσφυαλγίας είναι μη συγκεκριμένης αιτίας καθώς πρόκειται για μια πολυπαραγοντική μυοσκελετική παθολογία που οφείλεται σε παραπάνω από μια αιτίες. Αυτό σημαίνει πως ο πόνος στη μέση δεν οφείλεται μόνο σε μια βλάβη ιστού ή άρθρωσης αλλά και σε ψυχολογικούς, βιολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες, σε συμπεριφορικούς παράγοντες, σε ατομικούς παράγοντες καθώς και στην αλγαισθητική επεξεργασία.

Συνεπώς  χρειάζεται εξατομίκευση αλλά και σωστή αξιολόγηση για να υπάρξει αποτελεσματικό πλάνο θεραπείας. 

Στο υπόλοιπο 4% της οσφυαλγίας αιτία είναι ο ριζίτικος πόνος, η στένωση σπονδύλων καθώς και η ριζοπάθεια. Τέλος μόνο το 1% του συνολικού πόνου στη μέση στο γενικό πληθυσμό οφείλεται σε σοβαρή παθολογία που χρήζει άμεσης ιατρικής περίθαλψης συμπεριλαμβανομένων των καταγμάτων, σπονδυλικής μόλυνσης, σπονδυλαρθρίτιδας κ.α.

Γιατί η μαγνητική δεν λέει την πλήρη αλήθεια και γιατί ο πόνος  στη μέση δεν εξαρτάται από τον αριθμό και το μέγεθος της κήλης

Η προηγμένη απεικόνιση, όπως η μαγνητική τομογραφία, απαιτείται όλο και περισσότερο στην αξιολόγηση ασθενών με πόνο στη μέση. εν είναι λίγες οι φορές που οι γιατροί αναφέρουν πως δίχως μαγνητική απεικόνιση δεν μπορούν να αξιολογήσουν και να προσδιορίσουν τον πόνο στη μέση των ασθενών διότι δεν μπορούν να γνωρίζουν την αιτία του πόνου. 

Ευρήματα όπως η κήλη του δίσκου, η αφυδάτωση και η προεξοχή του,  συχνά ερμηνεύονται λανθασμένα ως αιτίες πόνου στη μέση, πυροδοτώντας τόσο ιατρικές όσο και χειρουργικές παρεμβάσεις, οι οποίες τις περισσότερες φορές είναι ανεπιτυχείς. 

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; 

Στην έρευνα των Brinjikji et al.,2015 αξιολογήθηκαν οι μαγνητικές απεικονίσεις 3.110 ασυμπτωματικών ατόμων ηλικίας απο 20 έως 80 ετών. Η έρευνα έδειξε πως ενώ τα άτομα δεν είχαν πόνο στη μέση, στις μαγνητικές τους απεικονίσεις εμφανίστηκαν εκφυλιστικές αλλαγές όπως: εκφύλιση δίσκου, απώλεια σήματος δίσκου, απώλεια ύψους δίσκου και προεξοχή δίσκου.

Πιο συγκεκριμένα, σε άτομα ηλικίας 20 ετών η μαγνητική έδειξε εκφύλιση δίσκου σε ποσοστό 37% και σε άτομα ηλικίας 30 ετών το 52% εμφάνισε εκφύλιση δίσκου. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως σε ηλικίες 40 ετών και άνω, πάνω από το 60% των ατόμων εμφάνισαν εκφυλιστικές αλλαγές στο μεσοσπονδύλιο δίσκο. Παρόμοια ευρήματα έδειξε και η έρευνα των Richard et al.,2022 στην οποία βρέθηκε πως το 74,4% των ατόμων δίχως πόνο στη μέση είχαν τουλάχιστον μια εκφυλιστική αλλαγή στον μεσοσπονδύλιο δίσκο.

Αυτό που καταλαβαίνουμε λοιπόν είναι πως οι εκφυλιστικές αλλαγές του δίσκου συμπεριλαμβανόμενης της κήλης αποτελούν μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης και όχι παθολογικές καταστάσεις που απαιτούν άμεσα χειρουργείο. Από τη στιγμή που εκφυλιστικά ευρήματα της σπονδυλικής στήλης παρατηρούνται τυχαία σε ποσοστό άνω του 50% του γενικού πληθυσμού, αυτά τα ευρήματα θα πρέπει να θεωρούνται ως φυσιολογικές αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία και όχι ως παθολογικές διεργασίες. Αυτό υποδηλώνει πως η παρουσία πόνου στη μέση δεν σχετίζεται με το μέγεθος και την ύπαρξη κήλης που έχει κάποιος.

Τι είναι ο μεσοσπονδύλιος δίσκος

Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια ινοχόνδρινη άρθρωση που βρίσκεται μεταξύ παρακείμενων σπονδύλων στη σπονδυλική στήλη. Από μέσα προς τα έξω αποτελείται από τον α) πηκτοειδή πυρήνα, ένα μαλακό υλικό που μοιάζει με τζελ πλούσιο σε πρωτεινογλυκάνες, νερό και ίνες κολλαγόνου τύπου 2 και βρίσκεται στο κέντρο του δίσκου. Επίσης αποτελείται από τον ινώδη δακτύλιο, έναν δακτύλιο σκληρό, ενισχυμένο με ίνες κολλαγόνου και πρωτεινογλυκάνες. Τέλος ο ινώδης δακτύλιος και ο πηκτοειδής πυρήνας βρίσκονται ανάμεσα σε 2 χόνδρινες τελικές πλάκες οι οποίες λειτουργούν ως μηχανικό φράγμα αλλά και μέσο μεταφοράς διαλυμένων ουσιών μεταξύ του δίσκου και των γειτονικών σπονδυλικών σωμάτων.

Τόσο ο πηκτοειδής πυρήνας όσο και ο ινώδης δακτύλιος συμβάλλουν από κοινού στη μηχανική συμπεριφορά του μεσοσπονδύλιου δίσκου για να διατηρήσουν ένα φορτίο υψηλής τάσης στο κέντρο, να αντισταθούν στη συμπίεση της σπονδυλικής στήλης και να περιορίσουν την κίνηση μεταξύ των σπονδύλων.

Τι ονομάζουμε κήλη

Είναι η μια προοδευτική κατάσταση κατά την οποία έχει υποστεί ρήξη ο ινώδης δακτύλιος του μεσοσπονδύλιου δίσκου, η οποία οδηγεί στην κήλη του πηκτοειδούς πυρήνα με κατάληξη τη συμπίεση του νωτιαίου νεύρου ή της ιππουρίδας, προκαλώντας φλεγμονώδη αντίδραση αλλά και πόνο. Εμφανίζονται συνήθως στην οπίσθια/οπισθοπλάγια περιοχή του δίσκου και μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε:

  1. Ήπια αρχική προβολή του δίσκου (Σχήμα Α, εικόνα 1) όπου παρατηρείται ήπια εκφύλιση του δίσκου δίχως να επηρεαστεί ο ινώδης δακτύλιος
  2. Την πρόπτωση δίσκου (Σχήμα Α, εικόνα 2) όπου ο δίσκος προεξέχει προς τα έξω αλλά ο ινώδης δακτύλιος παραμένει ακέραιος.
  3. Την κήλη με εξώθηση μεσοσπονδύλιου δίσκου (Σχήμα Α, εικόνα 3) όπου ο πηκτοειδής πυρήνας του δίσκου βγαίνει προς τα έξω επειδή έχει σκιστεί ο ινώδης δακτύλιος αλλά παραμένει ακόμα ενωμένος με τον δίσκο.
  4. Την κήλη με απόσπαση του δίσκου (Σχήμα Α, εικόνα 4) όπου ένα τμήμα του δίσκου έχει αποκοπεί πλήρως και «επιπλέει» μέσα στο σπονδυλικό κανάλι.





Σχήμα Α: Ταξινόμηση προοδευτικής κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου από αριστερά προς τα δεξιά έχουμε 1) Aρχική προβολή δίσκου (Bulging), 2) Πρόπτωση δίσκου (Protrusion), 3) Κήλη με εξώθηση μεσοσπονδύλιου δίσκου (Extrusion), 4) Κήλη με απόσπαση του δίσκου (Sequestration)

Η κήλη δίσκου μπορεί να απορροφηθεί ακόμη και να εξαφανιστεί

Η απορρόφηση της κήλης αναφέρεται στη διαδικασία με την οποία μια κήλη συρρικνώνεται ή απορροφάται από το σώμα, οδηγώντας συχνά σε βελτιωμένα αποτελέσματα και ανακούφιση από τον πόνο. Το φαινόμενο της απορρόφησης αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τους Guinto et al. το 1984 και στη συνέχεια αρκετές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει την πιθανότητα μερικής ή πλήρους απορρόφησης της κήλης δίσκου. Αξιοσημείωτα, τα αναφερόμενα ποσοστά απορρόφησης ποικίλλουν μεταξύ των μελετών, κυμαινόμενα από 57% έως σχεδόν 100%. 

Σε έρευνα των Zhong et.,al 2017 αναλύθηκαν συνολικά οι μαγνητικές απεικονίσεις 587 ασθενών με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. Η έρευνα έδειξε πως στο 66,66% των ασθενών οι κήλες απορροφήθηκαν- που οδήγησαν είτε σε πλήρη εξάλειψη είτε σε μείωση του μεγέθους. 

Παρόμοια αποτελέσματα έδειξε και η έρευνα των Zhijia et al.,2021 όπου σε 320 ασθενείς με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου το 59% των ασθενών έδειξαν μερική ή σημαντική απορρόφηση της κήλης σε διάστημα εντός 6 μηνών έως 1 έτους καθώς και άλλη μια αναδρομική ανάλυση έδειξε ότι από τους 320 ασθενείς συνολικά που έλαβαν συντηρητική θεραπεία αποφεύγοντας το χειρουργείο, οι 189 ασθενείς είχαν επαναρρόφηση της κήλης, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 59,06%.

Τέλος, ακόμη μια μεγάλη μετά ανάλυση έδειξε πως 2.233 ασθενείς με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου ακολουθώντας συντηρητική θεραπεία και όχι χειρουργείο είχε μείωση της κήλης δίσκου σε ποσοστό 70% εντός διάστημα 6 μηνών.

Αυτό λοιπόν που διακρίνεται από τα ερευνητικά δεδομένα είναι πως παραπάνω από 50% των περιπτώσεων σε ασθενείς με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου είχαν μείωση μεγέθους ή ακόμα και πλήρη απορρόφηση αυτής σε διάστημα 6 έως 12 μηνών.

Ποια είδη κήλης επουλώνονται συχνότερα και με ποιον τρόπο

Γενικά έχει αποδειχθεί μέσω πολλών ερευνών πως όσο μεγαλύτερη είναι η κήλη τόσο πιο πιθανή είναι η απορρόφησή της. Πολυάριθμες μελέτες έδειξαν πως οι ασθενείς που εμφάνισαν κήλη με εξώθηση μεσοσπονδύλιου δίσκου και κήλη με απόσπαση του δίσκου οι οποίες αποτελούν τους 2 πιο σοβαρούς τύπους κήλης, είχαν τις μεγαλύτερες πιθανότητες πλήρους ή μερικής απορρόφησης.

Ο γενικός μηχανισμός πίσω από τον οποίο συμβαίνει η απορρόφηση, είναι πως αυτά τα 2 είδη κήλης τείνουν να διεισδύουν και να διαπερνούν τον ινώδη δακτύλιο και τον οπίσθιο επιμήκη σύνδεσμο και να είναι εκτιθέμενα στη συστηματική κυκλοφορία του αίματος ερχόμενα σε επαφή με παρακείμενους ιστούς και νεοαγγείωση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο ισχυρή φλεγμονώδη αντίδραση και κατά συνέπεια, σε αυξημένη απορρόφηση της κήλης.

Ωστόσο έχουν εντοπιστεί πολλαπλοί μηχανισμοί στους οποίους οφείλεται η διαδικασία επούλωσης της κήλης οι οποίοι διακρίνονται στον μηχανισμό αφυδάτωσης, στη φλεγμονώδη απόκριση και νεοαγγείωση και στον μηχανισμό έλξης.

Ο μηχανισμός έλξης αναφέρεται στη διαδικασία όπου οι κοντινοί σύνδεσμοι στην περιοχή της κήλης  με βασικότερο τον οπίσθιο διαμήκη σύνδεσμο, ασκούν πίεση στο θραύσμα της κήλης μειώνοντας έτσι το μέγεθός της. Η αφυδάτωση του δίσκου έχει προταθεί ως ένας άλλος μηχανισμός.Με δεδομένο πως το μεγαλύτερο μέρος του δίσκου αποτελείται από νερό, το προεξέχον τμήμα του δίσκου που πιέζει τη ρίζα οδηγείται σε σταδιακή απώλεια νερού και αφυδάτωση που οδηγεί σε συρρίκνωση του τμήματος.

Ο μηχανισμός της φλεγμονώδους απόκρισης ενεργοποιείται στην κατάσταση που η κήλη προεξέχει είτε λόγω απόσπασης είτε λόγω εξώθησης. Το υλικό της κήλης που προεξέχει και συμπιέζει τη ρίζα, αναγνωρίζεται από το ανοσοποιητικό σύστημα και αρχίζει μια φλεγμονώδης διαδικασία αποικοδόμησης.

Αρκετές αξιόπιστες έρευνες έχουν εντοπίσει την ενεργοποίηση των μακροφάγων βασικών ανοσοκυττάρων που καθαρίζουν τα κυτταρικά υπολείμματα που σχετίζονται με την κήλη. Επίσης πλήθος ερευνών έχει εντοπίσει  την παρουσία ποικίλων φλεγμονωδών δεικτών, προφλεγμονωδών κυταροκινών και μονοκυτάρων που ενισχύουν τη φλεγμονώδη απόκριση, συνεπώς και τον καθαρισμό και απορρόφηση της κήλης.

Τέλος έχει εντοπιστεί άλλος ένα σημαντικός μεσολαβητής της απορρόφησης δίσκου, τα ένζυμα μεταλλοπρωτεϊνάσης μήτρας (MMP), τα οποία είναι ένζυμα αποικοδόμησης πρωτεογλυκανών που διευκολύνουν την αποικοδόμηση και την αναδιαμόρφωση της κήλης. Εκτός από τη φλεγμονή, έχει αποδειχθεί πως η νεοαγγείωση μπορεί να είναι ένας βασικός καθοριστικός παράγοντας της απορρόφησης του δίσκου. Έχουν εντοπιστεί στην κήλη δίσκου ο VEGF, ένας σημαντικός μεσολαβητής της αγγειογένεσης, αλλά και ο (bFGF) ένας βασικός παράγοντας ανάπτυξης ινοβλαστών, τα οποία προάγουν την αγγειογένεση συμβάλλοντας στην απορρόφηση της κήλης.

Ποιες είναι οι αιτίες που αποτυγχάνει η απορρόφηση και η επούλωση της κήλης 

Παρότι ισχυρά δεδομένα έχουν αποδείξει την ικανότητα της κήλης να επουλώνεται και να απορροφάται από μόνη της στο μεγαλύτερο ποσοστό, υπάρχουν και περιπτώσεις που αποτυγχάνει η αυθόρμητη απορρόφησή της. Έχουν εντοπιστεί βασικές αιτίες που επηρεάζουν την απορρόφηση της κήλης οδηγώντας σε αποτυχία επούλωσής της και οφείλονται τόσο σε τροποποιήσιμους όσο και σε μη τροποποιήσιμους παράγοντες. Οι αιτίες περιλαμβάνουν: 

Α) Το υλικό που προεξέχει σε μία κήλη. Σε μία κήλη είναι πολύ μεγάλης σημασίας το υλικό που προεξέχει καθώς καθορίζεται η δυνατότητα απορρόφησής της. Αυτό συμβαίνει διότι ορισμένα συστατικά της κήλης ευνοούν την νεοαγγείωση άρα και την επούλωση αυτής, ενώ άλλα όχι.

Πιο συγκεκριμένα, η αποτυχία αυθόρμητης απορρόφησης της κήλης σχετίζεται κυρίως με την προεξοχή του χόνδρου. Ισχυρά δεδομένα έδειξαν οι   χόνδρινες τελικές πλάκες αντιστέκονται στην επαναγγείωση και την επαναπορρόφησή τους. Η αντίσταση οδηγεί σε μικρότερο σχηματισμό τριχοειδών αγγείων και μειωμένη διήθηση μακροφάγων και άλλων χρήσιμων φλεγμονωδών κυττάρων με αποτέλεσμα την αντίσταση σε αγγειογένεση, συνεπώς και αδυναμία της κήλης να επουλωθεί και να απορροφηθεί.

Β) Η ηλικία παίζει καθοριστικό ρόλο στην απορρόφηση της κήλης. Τα ευρήματα έχουν δείξει πως οι πιθανότητες απορρόφησης είναι υψηλότερες σε νέα και μεσήλικα άτομα έως 50 ετών σε σχέση με ηλικιωμένα άτομα καθώς όσο μεγαλώνουμε τόσο μεγαλύτερη είναι η εκφύλιση και μικρότερη η πιθανότητα επούλωσης από το σώμα εξαιτίας της κυτταρικής γήρανσης. Τέλος ιστολογικά, οι ασθενείς άνω των 50 ετών τείνουν να έχουν περισσότερη σύνθεση ινώδους ιστού από τους νεότερους ασθενείς, συνεπώς και μικρότερες πιθανότητες επούλωσης.

Γ) Το κάπνισμα έχει αναγνωριστεί ως παράγοντας κινδύνου για την κήλη μεσοσπονδύλιου. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου επηρεάζει τη φλεγμονή αναστέλλοντας την απόκριση των μακροφάγων και  μειώνοντας τη ροή του αίματος προς τη σπονδυλική στήλη, καταστέλλοντας έτσι την  απορρόφηση του μεσοσπονδύλιου δίσκου.

Μελέτη περίπτωσης-ελέγχου, σε ομάδα 325 ασθενών, υπέδειξε ότι το κάπνισμα περισσότερων από 10 τσιγάρων την ημέρα αύξησε τον κίνδυνο κήλης κατά 20%. Τέλος, μελέτη έδειξε πως το κάπνισμα λιγότερων από πέντε τσιγάρων την ημέρα αύξησε τον κίνδυνο κήλης κατά 20% ενώ η κατανάλωση 45+ τσιγάρων την ημέρα διπλασίασε τον κίνδυνο κήλης

Δ) Η καταπόνηση με βαρύ φορτίο έχει προταθεί ως παράγοντας κινδύνου που επηρεάζει την επούλωση της κήλης. Αν και δεν έχει πλήρως τεκμηριωθεί , έρευνες έχουν δείξει πως οι μη ασφαλείς με έντονα φορτία τεχνικές ανύψωσης που προσομοιώνουν υψηλές συμπιεστικές δυνάμεις συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο  αποτυχίας απορρόφησης του δίσκου. Ενώ δεν έχει τεκμηριωθεί πλήρως η σχέση μεταξύ έντονων φορτίων και απορρόφησης δίσκου, η μηχανική φόρτιση μπορεί να επηρεάσει το περιβάλλον μετά την κήλη ρυθμίζοντας τη ροή του υγρού του δίσκου, τη σύνθεση του ιστού και την κυτταρική δραστηριότητα.

Ε) Η παχυσαρκία πέραν από μία σοβαρή γενικευμένη νόσο που αποτελεί από μόνη της σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, που ενδεχομένως να σχετίζεται με την μειωμένη απορρόφηση του δίσκου. Επιδημιολογικά στοιχεία υποστηρίζουν πως το υπερβολικό βάρος όσο και η παχυσαρκία αποτελούν παράγοντες κινδύνου για οσφυϊκό ριζιτικό πόνο και ισχιαλγία σε άνδρες και γυναίκες, καταδεικνύοντας μια σχέση δόσης-απόκρισης.

Η παχυσαρκία επηρεάζει τη διαδικασία απορρόφησης εξαιτίας της πολυνοσηρότητας (διαβήτης,υπερλιπιδαιμία) που δημιουργεί αλλά και της αυξημένης φλεγμονής, αναστέλλοντας έτσι τη νεοαγγείωση και επούλωση του δίσκου. Μελέτη ανέφερε ότι η υπέρταση και το ιστορικό εμφράγματος του μυοκαρδίου αύξησαν τον κίνδυνο κήλης κατά 13% με -25%.

Επίσης μελέτες που συνέκριναν συνολικά 565 ασθενείς με κήλη ανέφεραν ότι οι ασθενείς με συμπτωματική κήλη είχαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις τριγλυκεριδίων και ολικής χοληστερόλης

Γιατί το χειρουργείο δεν πρέπει να αποτελεί πρώτη επιλογή σε ασθενείς με κήλη δίσκου

Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι καθώς μειώνεται ο βαθμός της κήλης, βελτιώνονται και τα κλινικά συμπτώματα. Συνεπώς το φαινόμενο της απορρόφησης της κήλης δεν είναι τυχαίο και τα κλινικά συμπτώματα των περισσότερων ασθενών μπορούν να ανακουφιστούν ή ακόμα και να εξαφανιστούν υπό την προϋπόθεση συντηρητικής θεραπείας. Το ίδιο επιβεβαιώνει και η Βορειοαμερικανική Εταιρεία Σπονδυλικής Στήλης (NASS) η οποία επεσήμανε ότι με την πρόοδο της φυσικής πορείας, η κήλη των περισσότερων ασθενών μπορεί να συρρικνωθεί αυθόρμητα τονίζοντας πως το χειρουργείο θα πρέπει να αποτελέσει την τελευταία λύση.

Μεγάλη έρευνα που συμπιεριέλαβε 4.965 ασθενείς συνέκρινε τη συντηρητική θεραπεία με το χειρουργείο. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως η χειρουργική επέμβαση παρείχε ανώτερα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα όσον αφορά τη μείωση του πόνου και τη λειτουργική βελτίωση 3-6 μήνες μετά τη θεραπεία ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα πέραν των 24 μηνών. Αυτό σημαίνει πως ενώ η χειρουργική επέμβαση προσφέρει ταχύτερη συμπτωματική ανακούφιση και πρόωρη λειτουργική ανάρρωση, τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα δεν ήταν ανώτερα από τη συντηρητική θεραπεία.

Παρόμοια αποτελέσματα έδειξε άλλη μια μελέτη στην οποία έλαβαν μέρος 370 ασθενείς. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως η χειρουργική θεραπεία παρείχε ταχύτερη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση στα επίπεδα πόνου σε ασθενείς με κήλη σε σύγκριση με τη συντηρητική θεραπεία, αλλά δεν έδειξε ανώτερα αποτελέσματα έναντι της συντηρητικής θεραπείας σε μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη παρακολούθηση. 

Αυτό που παρατηρείται είναι πως ενώ η χειρουργική παρέμβαση παρέχει καλύτερα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, στα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα δεν είναι ανώτερη από τη συντηρητική θεραπεία. Συνεπώς η συντηρητική θεραπεία θα πρέπει να έχει προτεραιότητα σε σχέση με τη χειρουργική παρέμβαση. Σύμφωνα με τα παρόντα επιστημονικά δεδομένα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι τα πρώιμα κλινικά συμπτώματα (π.χ. πόνος και μούδιασμα των άκρων) ασθενών μπορούν να βελτιωθούν αποτελεσματικά, με  συντηρητική θεραπεία. Προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος υποτροπής ή μη βλάβης των νευρικών ριζών και του συνδρόμου ιππουρίδας, ο ασθενής θα πρέπει να παρακολουθείται συχνά κατά τη διάρκεια της θεραπείας. 

Επομένως, εκτός από τους ασθενείς με έντονα νευρολογικά συμπτώματα όπως το σύνδρομο ιππουρίδας ή διαταραχές της κινητικής νευρικής λειτουργίας που απαιτούν επείγουσα χειρουργική επέμβαση, οι γιατροί πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη συντηρητική θεραπεία σαν πρώτη επιλογή ανεξάρτητα από το μέγεθος της κήλης δίσκου, διότι οι ασθενείς μπορούν να αποφύγουν σε μεγάλο βαθμό το οικονομικό βάρος και τις παρενέργειες μιας χειρουργικής επέμβασης.

Ωστόσο, σε περίπτωση που τα συμπτώματα δεν ανακουφίζονται σημαντικά ή επιδεινώνονται μετά από 3 έως 12 μήνες συντηρητικής θεραπείας,·τότε αυξάνονται οι πιθανότητες οι ασθενείς να οδηγηθούν σε χειρουργική παρέμβαση.·

Τι περιλαμβάνει η συντηρητική θεραπεία και γιατί η θεραπευτική άσκηση είναι απαραίτητη στην αποκατάσταση

Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, ο πόνος στη μέση αλλά και η κήλη δίσκου αποτελούν μια πολυπαραγοντική κατάσταση που οφείλεται σε παθογενετικούς μηχανισμούς, συνεπώς και η συντηρητική αποκατάσταση περιλαμβάνει πλήθος κλινικών επιλογών θεραπείας.

Μέχρι στιγμής, οι πιο αποτελεσματικές θεραπείες για τη διαχείριση του πόνου στη μέση περιλαμβάνουν τη φαρμακευτική αγωγή για μείωση φλεγμονής, τη χειροθεραπεία και χειροπρακτική, την εκπαίδευση ασθενών για διαχείριση του πόνου, τον βελονισμό, καθώς και τη θεραπευτική άσκηση η οποία ενδεχομένως να αποτελεί την αποτελεσματικότερη μορφή θεραπείας για βελτίωση των συμπτωμάτων. Επιπλέον, η βελτίωση τρόπου ζωής είναι μείζονος σημασίας καθώς ένα υγιές πρότυπο μειώνει τα επίπεδα φλεγμονής, βελτιώνει τα επίπεδα του πόνου αλλά και τη γενική κλινική εικόνα σε ασθενείς με οσφυαλγία και κήλη.

Οι παθητικές θεραπείες όπως ενέσεις πλάσματος, ενέσεις κορτιζόνης και κολλαγόνου φαίνεται να είναι ελάχιστα ή καθόλου αποτελεσματικές στα επίπεδα πόνου σε ασθενείς με πόνο στη μέση. Ορισμένες έρευνες έδειξαν πως οι ενέσιμες θεραπείες παρείχαν αποτελεσματικότητα στη μείωση πόνου, ωστόσο για μικρό χρονικό διάστημα.

Η άσκηση αποτελεί ίσως το κλειδί για μια επιτυχημένη θεραπεία. Αν κάνουμε όμως μια αναδρομή στο παρελθόν θυμόμαστε πως οι περισσότεροι επαγγελματίες υγείας απαγόρευαν την άσκηση ειδικά με βάρη και αντιστάσεις υπό το φόβο υποτροπής σε ασθενείς με ασφυαλγία καθώς υπήρχε η προκατάληψη πως αν μπει φορτίο στη μέση, θα οδηγήσει σε αυξημένο πόνο και καταστροφή της κήλης. 

Επιπροσθέτως άλλη μια λανθασμένη τοποθέτηση ήταν η οδηγία που λάμβαναν οι ασθενείς να ξεκουράζουν τη μέση τους και να μην κινούνται διότι θα μετατοπιστεί η κήλη και θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη βλάβη. Η αλήθεια είναι όμως πολύ διαφορετική. Η μέση είναι μια πάρα πολύ δυνατή δομή και όχι μόνο δεν θέλει ξεκούραση, αντιθέτως πρέπει να δέχεται προοδευτικά φορτία για να υπάρξει πετυχημένο πλάνο θεραπείας. Ασφαλώς ο κάθε ασθενής είναι διαφορετικός και η συνταγογράφηση άσκησης σε κάθε άτομο διαφέρει καθώς θα πρέπει να γίνει σωστή αξιολόγηση ώστε να προταθεί η κατάλληλη άσκηση για κάθε ασθενή.

Αρκετές έρευνες που μελέτησαν την επίδραση της άσκησης έδειξαν πως η άσκηση ρυθμίζει  τις κεντρικές και νευροφυτικές λειτουργίες ενώ ισχυρές μελέτες έδειξαν πως η άσκηση μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία των περιφερειακών ιστών της σπονδυλικής στήλης. Έρευνες έχουν καταδείξει επαρκώς την επίδραση της άσκησης στη σύνθεση αυξητικού παράγοντα IGF-1 στους σκελετικούς μύες και στο κυκλοφορικό σύστημα, δημιουργώντας έναν βιολογικό μηχανισμό μέσω του οποίου η άσκηση βελτιώνει τα φλεγμονώδη χημικά ερεθίσματα. Τέλος έχει διαπιστωθεί πως η άσκηση συμβάλλει στη μείωση φλεγμονής και ταυτόχρονα, αυξάνοντας την έκκριση της IL-10, έναν κρίσιμο ανοσοκατασταλτικό παράγοντα που έχει θετική επίδραση σε ασθενείς με κήλη και πόνο στη μέση.

 

Πηγές: 

 

Bailey CS, Rasoulinejad P, Taylor D, et al. Surgery versus Conservative Care for Persistent Sciatica Lasting 4 to 12 Months. N Engl J Med. 2020;382(12):1093-1102. doi:10.1056/NEJMoa1912658

Brinjikji W, Diehn FE, Jarvik JG, et al. MRI Findings of Disc Degeneration are More Prevalent in Adults with Low Back Pain than in Asymptomatic Controls: A Systematic Review and Meta-Analysis. AJNR Am J Neuroradiol. 2015;36(12):2394-2399. doi:10.3174/ajnr.A4498

Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B, et al. Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol. 2015;36(4):811-816. doi:10.3174/ajnr.A4173

Chai Y, Shen X, Wang Z, et al. Lumbar disc herniation reabsorption: a review of clinical manifestations, mechanisms, and conservative treatments. Front Med (Lausanne). 2025;12:1633762. Published 2025 Jul 28. doi:10.3389/fmed.2025.1633762

Chiu CC, Chuang TY, Chang KH, Wu CH, Lin PW, Hsu WY. The probability of spontaneous regression of lumbar herniated disc: a systematic review. Clin Rehabil. 2015;29(2):184-195. doi:10.1177/0269215514540919

Gugliotta M, da Costa BR, Dabis E, et al. Surgical versus conservative treatment for lumbar disc herniation: a prospective cohort study. BMJ Open. 2016;6(12):e012938. Published 2016 Dec 21. doi:10.1136/bmjopen-2016-012938

Hincapié CA, Kroismayr D, Hofstetter L, et al. Incidence of and risk factors for lumbar disc herniation with radiculopathy in adults: a systematic review. Eur Spine J. 2025;34(1):263-294. doi:10.1007/s00586-024-08528-8

Inam M, Shah FA, Iqbal J. Surgical versus conservative management of lumbar disc prolapse: A systematic review and meta-analysis. J Musculoskelet Surg Res. 2026;10:14-20. doi: 10.25259/JMSR_436_2025

Kaneda G, Zila L, Wechsler JT, et al. What a pain in the back: etiology, diagnosis and future treatment directions for discogenic low back pain. Bone Res. 2025;13(1):89. Published 2025 Oct 21. doi:10.1038/s41413-025-00472-7

Koes BW, van Tulder MW, Peul WC. Diagnosis and treatment of sciatica. BMJ. 2007;334(7607):1313-1317. doi:10.1136/bmj.39223.428495.BE

Lee JS, Lee SB, Kang KY, Oh SH, Chae DS. Review of Recent Treatment Strategies for Lumbar Disc Herniation (LDH) Focusing on Nonsurgical and Regenerative Therapies. J Clin Med. 2025;14(4):1196. Published 2025 Feb 12. doi:10.3390/jcm14041196

Luo M, Wang Z, Zhou B, et al. Risk factors for lumbar disc herniation recurrence after percutaneous endoscopic lumbar discectomy: a meta-analysis of 58 cohort studies. Neurosurg Rev. 2023;46(1):159. Published 2023 Jul 1. doi:10.1007/s10143-023-02041

Peul WC, van den Hout WB, Brand R, Thomeer RT, Koes BW; Leiden-The Hague Spine Intervention Prognostic Study Group. Prolonged conservative care versus early surgery in patients with sciatica caused by lumbar disc herniation: two year results of a randomised controlled trial. BMJ. 2008;336(7657):1355-1358. doi:10.1136/bmj.a143

Pojskic M, Bisson E, Oertel J, Takami T, Zygourakis C, Costa F. Lumbar disc herniation: Epidemiology, clinical and radiologic diagnosis WFNS spine committee recommendations. World Neurosurg X. 2024;22:100279. Published 2024 Feb 20. doi:10.1016/j.wnsx.2024.100279

Shen X, Dai F, Li Z, et al. Predictive Factors for Resorption in Lumbar Disc Herniation: A Systematic Review. J Inflamm Res. 2026;19:559719. Published 2026 Jan 8. doi:10.2147/JIR.S559719

Wang Z, Liu X, Gao K, Tuo H, Zhang X, Liu W. Clinical effects and biological mechanisms of exercise on lumbar disc herniation. Front Physiol. 2024;15:1309663. Published 2024 Jan 16. doi:10.3389/fphys.2024.1309663

Yu P, Mao F, Chen J, et al. Characteristics and mechanisms of resorption in lumbar disc herniation. Arthritis Res Ther. 2022;24(1):205. Published 2022 Aug 23. doi:10.1186/s13075-022-02894-8

Zeng Z, Qin J, Guo L, et al. Prediction and Mechanisms of Spontaneous Resorption in Lumbar Disc Herniation: Narrative Review. Spine Surg Relat Res. 2023;8(3):235-242. Published 2023 Nov 2. doi:10.22603/ssrr.2023-0152

Zhao XM, Chen AF, Lou XX, Zhang YG. Comparison of Three Common Intervertebral Disc Discectomies in the Treatment of Lumbar Disc Herniation: A Systematic Review and Meta-Analysis Based on Multiple Data. J Clin Med. 2022;11(22):6604. Published 2022 Nov 8. doi:10.3390/jcm11226604

Zhou M, Theologis AA, O'Connell GD. Understanding the etiopathogenesis of lumbar intervertebral disc herniation: From clinical evidence to basic scientific research. JOR Spine. 2023;7(1):e1289. Published 2023 Oct 18. doi:10.1002/jsp2.1289

 

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ανάρπαστα και σε υγιείς τα τεστ μέτρησης γλυκόζης - Προειδοποιήσεις ειδικών
Diageo και υπουργείο Υγείας ενώνουν δυνάμεις για την πρόληψη της ανήλικης κατανάλωσης αλκοόλ
Συνάντηση Γεωργιάδη με τον απερχόμενο υφυπουργό Υγείας Δημήτρη Βαρτζόπουλο