Οι πανελλήνιες και οι σχολικές εξετάσεις αποτελούν έντονη ψυχολογική δοκιμασία για τους μαθητές. Η πίεση για επίδοση, ο φόβος της αποτυχίας και η υπερκόπωση οδηγούν συχνά σε ψυχοσωματικές αντιδράσεις. Ανάμεσα στις πιο συχνές συγκαταλέγονται οι διαταραχές του ύπνου και τα προβλήματα του πεπτικού συστήματος, δύο καταστάσεις που αλληλοεπηρεάζονται και μπορούν να μειώσουν σημαντικά την απόδοση και την ποιότητα ζωής του υποψηφίου.

  1. Διαταραχές ύπνου

Η αϋπνία αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της εξεταστικής περιόδου. Ο μαθητής μπορεί να δυσκολεύεται να αποκοιμηθεί, να ξυπνά συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας, να ξυπνά πολύ νωρίς χωρίς δυνατότητα επανέναρξης του ύπνου ή να αισθάνεται ότι ο ύπνος του δεν είναι βαθύς και αναζωογονητικός.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός διαθέτει έναν «βιολογικό ρυθμιστή» του ύπνου, ο οποίος καθορίζει τον κύκλο ύπνου–εγρήγορσης. Ο ρυθμός αυτός επηρεάζεται σημαντικά από το φως της ημέρας και από ορμονικούς παράγοντες, με κυριότερη τη μελατονίνη, η οποία συμβάλλει στην έναρξη και τη διατήρηση του ύπνου.

Όταν όμως το άγχος εντείνεται, ο φυσικός αυτός μηχανισμός απορρυθμίζεται, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να παραμένει σε κατάσταση εγρήγορσης ακόμη και τη νύχτα.

Πρακτικές για καλύτερη ποιότητα ύπνου κατά την εξεταστική περίοδο:

  • Η ήπια σωματική άσκηση, όπως το περπάτημα για περίπου 30 λεπτά, είναι ωφέλιμη, αρκεί να πραγματοποιείται αρκετές ώρες πριν τον ύπνο. 
  • Να αποφεύγετε την επίπονη πνευματική ή σωματική εργασία κατά το δίωρο που προηγείται του ύπνου. 
  • Είναι σημαντικό να δημιουργείται μια σταθερή βραδινή ρουτίνα χαλάρωσης (διάβασμα, ήρεμη μουσική, χαμηλός φωτισμός). Αντίθετα, πρέπει να αποφεύγεται η έκθεση σε οθόνες (τηλεόραση, κινητό, υπολογιστής) πριν τον ύπνο, καθώς διεγείρουν τον εγκέφαλο. 
  • Η πρωινή έκθεση στο φυσικό φως βοηθά στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού, ενώ η πλήρης συσκότιση το βράδυ ενισχύει την παραγωγή μελατονίνης. 
  • Η σταθερότητα στο ωράριο ύπνου και αφύπνισης είναι καθοριστική για την ισορροπία του οργανισμού. 
  • Τέλος, συνιστάται η αποφυγή βαριών γευμάτων, καφεΐνης, ενεργειακών ποτών, καπνίσματος, ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες. 
  • Όχι αλκοόλ, άσκοπη χρήση φαρμάκων, αποφυγή τοξικών ουσιών.
  1. Προβλήματα πέψης

Το γαστρεντερικό σύστημα συγκαταλέγεται στις πιο ευαίσθητες περιοχές του σώματος απέναντι στο άγχος. Δεν είναι τυχαίο ότι κατά την περίοδο των εξετάσεων πολλοί μαθητές εμφανίζουν στομαχικές ενοχλήσεις, όπως καούρα ή «ξινίλα», καθώς και διαταραχές στις κενώσεις, δηλαδή είτε δυσκοιλιότητα είτε διάρροια.

Η «ξινίλα» εκδηλώνεται ως δυσάρεστη όξινη γεύση στο στόμα, στον φάρυγγα ή στο στομάχι και συνδέεται συχνά με αυξημένη έκκριση γαστρικών υγρών. Παράλληλα, το έντονο άγχος επηρεάζει τη λειτουργία του νευρικού συστήματος που ρυθμίζει το έντερο, με αποτέλεσμα τη διαταραχή της κινητικότητάς του.

Τρόποι πρόληψης και αντιμετώπισης:

  • Η αποφυγή πρόχειρου φαγητού και fast food συμβάλλει στη διατήρηση της γαστρεντερικής ισορροπίας. Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή χωρίς αλκοόλ είναι το μοντέλο διατροφής που συνιστάται.
  • Συνιστάται η τήρηση σταθερού διατροφικού προγράμματος με τρία βασικά γεύματα ημερησίως και έμφαση σε ένα πλήρες πρωινό. 
  • Η επαρκής ενυδάτωση με νερό είναι απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού. 
  • Πρέπει να αποφεύγονται τα βαριά νυχτερινά γεύματα, τα υπερβολικά καρυκεύματα, τα αναψυκτικά τύπου cola και η υπερβολική κατανάλωση καφέ (ιδανικά όχι πάνω από έναν την ημέρα). 
  • Μασάτε καλά την τροφή σας και δώστε χρόνο στο γεύμα σας.
  • Αποφύγετε τις δίαιτες απώλειας βάρους αυτήν την περίοδο.
  • Η σωστή υγιεινή των τροφίμων και των χεριών πριν από τα γεύματα αποτελεί βασική προϋπόθεση πρόληψης. 
  • Συνιστάται να μην γίνεται άμεση κατάκλιση μετά το δείπνο, ώστε να διευκολύνεται η διαδικασία της πέψης. 
  • Η διαχείριση του άγχους είναι απαραίτητη. Η υιοθέτηση καθημερινής ρουτίνας που να περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης, υγιή αλληλεπίδραση με φίλους ή μέλη της οικογένειας, φιλοσοφική ή θρησκευτική ενατένιση της ζωής συνιστώνται. 

Συμπέρασμα

Οι διαταραχές ύπνου και τα πεπτικά προβλήματα αποτελούν φυσιολογικές αντιδράσεις του οργανισμού στο έντονο άγχος που προκαλούν οι εξετάσεις. Ωστόσο, με σωστή καθημερινή οργάνωση, υγιεινές συνήθειες και ψυχραιμία, μπορούν να περιοριστούν σημαντικά, επιτρέποντας στον μαθητή να διατηρήσει τόσο τη σωματική όσο και την πνευματική του ισορροπία.

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ήλιος και προστασία: H καθημερινή συνήθεια για υγιή επιδερμίδα
Αντιγηραντική φροντίδα προσώπου με υαλουρονικό οξύ και ρετινόλη
‘’Ταυτίζεσαι;’’: Η CSL στο πλευρό των ασθενών με Κληρονομικό Αγγειοοίδημα