"Επικοινώνησε μαζί μου για να σου ετοιμάσω ολοκληρωμένο διατροφικό πλάνο". Οι αλγόριθμοι των social media κατακλύζουν με δεκάδες προσκλήσεις αυτής της μορφής τις ψηφιακές μας οθόνες, από λογαριασμούς ατόμων χωρίς σαφή επαγγελματική ιδιότητα και προσόντα. Η γραμμή μεταξύ μιας γενικής διατροφικής συμβουλής και ενός εξειδικευμένου πλάνου ήταν μέχρι πρόσφατα δυσδιάκριτη, με αποτέλεσμα να επικρατεί ένα άναρχο τοπίο. Νομοθεσία που ισχύει εδώ και ένα χρόνο επιχειρεί να το ξεδιαλύνει, θέτοντας ένα σαφές πλαίσιο για τον ορισμό της διαιτολογικής και της διατροφολογικής πράξης και ποιος έχει το δικαίωμα να την ασκεί, ενώ προβλέπει και αυστηρές ποινές για όσους τις ασκούν παράνομα. 

Δύο παράνομα διαιτολογικά - διατροφολογικά ιατρεία και 9 "διαιτολόγοι των social media" χωρίς ανάλογο πτυχίο είναι τα πρώτα ευρήματα του επίσημου φορέα του κλάδου, με τις 11 υποθέσεις να παραπέμπονται στη δικαιοσύνη, ενώ άλλες 25 ελέγχονται. Ο πρόεδρος της προσωρινής διοικούσας επιτροπής του Συλλόγου Διαιτολόγων - Διατροφολόγων Ελλάδος, Βασίλης Τσιρώνης (φωτογραφία), μιλά στο iatronet.gr για το νέο πλαίσιο, τη μεθοδολογία των ελέγχων και τις κυρώσεις, σε ένα ζήτημα που δεν είναι συντεχνιακό, όπως λέει, αλλά άπτεται της προστασίας της δημόσιας υγείας. 

Η πλατφόρμα αναφορών και οι πρώτες 11 μηνύσεις

Με τον νόμο του Μαϊου του 2025 δημιουργήθηκε για πρώτη φορά επίσημος φορέας που εκπροσωπεί στην Ελλάδα το επάγγελμα του διαιτολόγου - διατροφολόγου, υπό τη μορφή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου. 

Σε εφαρμογή του νέου πλαισίου, ο νεοσύστατος Σύλλογος Διαιτολόγων - Διατροφολόγων Ελλάδος κατέγραψε το πανελλαδικό μητρώο των επαγγελματιών, που σήμερα αριθμεί περισσότερα από 3.300 άτομα. Η εγγραφή στον Σύλλογο είναι υποχρεωτική για την άσκηση του επαγγέλματος. 

Σε δεύτερο στάδιο, δημιούργησε πλατφόρμα αναφορών στην ιστοσελίδα του, μέσω της οποίας πολίτες, μέλη του Συλλόγου και άλλοι επαγγελματίες υγείας μπορούν να αναφέρουν περιστατικά που ενδέχεται να αφορούν παράνομη ή αντιδεοντολογική άσκηση του επαγγέλματος, αντιποίηση επαγγελματικής ιδιότητας, παραπλανητική παροχή υπηρεσιών διατροφής ή άλλες πρακτικές, που μπορεί να θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια των ασθενών.  

"Ο σύλλογος ξεκίνησε να λειτουργεί επί της ουσίας από τις αρχές του 2026. Σε αυτό το διάστημα έχουν γίνει συνολικά 62 καταγγελίες. Από αυτές οι 36 έχουν αξιολογηθεί και 11 κατέληξαν σε μηνύσεις", αναφέρει ο κ. Τσιρώνης, προσθέτοντας: "Οι 2 αφορούν φυσικούς χώρους όπου τελούνταν διαιτολογικές πράξεις από μη διαιτολόγους και οι 9 αφορούν άτομα που διαφήμιζαν διαιτολογικές πράξεις μέσω των κοινωνικών δικτύων χωρίς να είναι εγγεγραμμένοι στον Σύλλογο και χωρίς να έχουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος". 

Όπως εξηγεί ο ίδιος, ο Σύλλογος δεν έχει αρμοδιότητα ελέγχου με κλιμάκια, όπως οι Ιατρικοί Σύλλογοι. "Την αρμοδιότητα ελέγχου την έχουν οι Διευθύνσεις Υγείας, στις οποίες συμμετέχουμε με εκπροσώπους μας", διευκρινίζει. Ο Σύλλογος με το νομικό του τμήμα αξιολογεί τις αναφορές, θέτει ερώτημα στη Διεύθυνση Υγείας για το αν υπάρχει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος σε συγκεκριμένο όνομα που ελέγχεται, και σε περίπτωση που δεν υπάρχει προσφεύγει νομικά. 

"Οι παράνομοι είναι ίσως περισσότεροι από τους νόμιμους"

Η νομική οδός επιλέγεται για δύο λόγους: Αφενός η Διεύθυνση Υγείας έχει τη δυνατότητα παρέμβασης μόνο σε φυσικούς χώρους άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας και όχι στα social media. Αφετέρου, τα διοικητικά πρόστιμα που μπορεί να επιβάλει είναι χαμηλά - της τάξης των 500 ως 1.000 ευρώ - και δεν επιφέρουν σημαντική ζημιά σε όποιον ασκεί παράνομη δραστηριότητα. "Στην ποινική διαδικασία προβλέπεται ένα έτος φυλάκισης και χρηματική ποινή 15.000 ευρώ", σημειώνει. 

Σύμφωνα με τον κ. Τσιρώνη, αυτή είναι μόνο η αρχή του ξεκαθαρίσματος σε ένα τοπίο που εξακολουθεί να είναι άναρχο και δύσκολο να ελεγχθεί. "Ίσως αυτή τη στιγμή οι παράνομοι διαιτολόγοι να είναι και περισσότεροι από τους νόμιμους, αν συμπεριλάβουμε και αυτούς των social media που συχνά κρύβονται πίσω από την ανωνυμία", αναφέρει.

Όπως διευκρινίζει, οι γενικές διατροφικές οδηγίες δεν διώκονται. "Δεν μπορείς να διώξεις π.χ. έναν γυμναστή που θα πει στον ασκούμενο ‘τρώγε καλό πρωινό’ ή ‘αύξησε τις πρωτεϊνες σου’. Θα ήταν σαν να διώκομαι εγώ επειδή λέω στον ασθενή να βγαίνει έξω και να περπατάει", σημειώνει για να προσθέσει: "Το παράνομο είναι να βγάλει ένας μη διαιτολόγος ένα καταρτισμένο διαιτολόγιο ή να προτρέψει τον χρήστη να επικοινωνήσει μαζί του για να το κάνει. Είτε είναι personal trainer ή άλλος επαγγελματίας, αν δεν είναι διαιτολόγος είναι παράνομο". 

Θέμα δημόσιας υγείας 

Στην ιστοσελίδα του Συλλόγου αναφέρεται πως η προστασία της δημόσιας υγείας και η ασφάλεια των ασθενών αποτελούν θεμελιώδεις προτεραιότητές του «Η προστασία της δημόσιας υγείας είναι ευθύνη όλων μας και κάθε υπεύθυνη αναφορά μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη επιβλαβών πρακτικών και στη διασφάλιση της ορθής και νόμιμης παροχής υπηρεσιών διατροφής», σημειώνεται στην πλατφόρμα αναφορών. 

Όπως εξηγεί ο κ. Τσιρώνης, το ζήτημα δεν είναι συντεχνιακό. "Ο διαιτολόγος, με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, ασχολείται με άτομα που ασθενούν ή άτομα υγιή (αθλητές, γυναίκες σε εγκυμοσύνη, υπέρβαρα άτομα) που θέλουν να προλάβουν την ασθένεια. Προφανώς οι παρεμβάσεις που θα γίνουν από έναν μη ειδικό μπορεί να έχουν επίπτωση στην υγεία τους, είτε νοσούν είτε όχι", υπογραμμίζει και συμπληρώνει: "Κάποιοι μπορεί να νοσήσουν εξαιτίας της παρέμβασης, με μια σειρά από προεκτάσεις που φτάνουν μέχρι και την επιβάρυνση του συστήματος υγείας. Σε ανθρώπους που νοσούν να υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με φάρμακα ή άλλες καταστάσεις που μπορεί να τους θέσουν σε κίνδυνο".

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Κοινωνικό καμουφλάζ στον αυτισμό: H επίσημη ελληνική έκδοση του CAT-Q
Η ζωή με ένα ρευματικό νόσημα δεν πρέπει να βάζει τα όνειρα σε αναμονή
Αναβαθμίζονται τα νοσοκομεία Καρδίτσας και Αλεξανδρούπολης