Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μία νευροβιολογική διαταραχή της παιδικής ηλικίας, η οποία συνεχίζεται, κατά ένα μεγάλο ποσοστό, και στην ενήλικη ζωή.

Τα βασικά συμπτώματα της ΔΕΠΥ είναι η διάσπαση της προσοχής, η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα. Η αιτία της δεν είναι σαφής, αλλά ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οφείλεται σε βιολογικές αιτίες. Είναι σίγουρο όμως, ότι είναι κληρονομική, καθώς το 76% των παιδιών με ΔΕΠΥ έχουν συνήθως έναν συγγενή με αυτή τη διαταραχή, και ότι ο εγκέφαλος αυτών των παιδιών είναι διαφορετικός στη δομή, το μεταβολισμό και τη λειτουργία συγκεκριμένων περιοχών σε σχέση με των συνομηλίκων τους.

Ακόμα, το κάπνισμα, το αλκοόλ, το άγχος της γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο εγκεφαλικός τραυματισμός, η έκθεση σε τοξικές ουσίες, αλλά και η οικογενειακή ανισορροπία συμβάλλουν στην επιδείνωση της ΔΕΠΥ.

Διατροφή

Ο σκοπός της διατροφής σε αυτά τα παιδιά είναι η ανακούφιση συμπτωμάτων από αλλεργίες, γαστρεντερικά προβλήματα, ελλείψεις βιταμινών, μετάλλων, απαραίτητων λιπαρών οξέων, αμινοξέων και άλλων θρεπτικών συστατικών και όχι η αντιμετώπιση της  ΔΕΠΥ.

Τα συγκεκριμένα παιδιά έχουν συχνά χαμηλά επίπεδα ψευδαργύρου, σιδήρου, βιταμινών Β1, Β3, Β12, φολικού οξέος, ιωδίου, σεληνίου, χαλκού, χολίνης και παρατηρείται βελτίωση της συμπεριφοράς και των συμπτωμάτων, όταν τα επίπεδα επανέρχονται είτε στα  φυσιολογικά είτε σχεδόν στα φυσιολογικά.

Δίαιτα του Feingold

Προτείνεται η αποφυγή χρωστικών ουσιών, συντηρητικών, τεχνητών χρωμάτων ιδίως του κόκκινου και κίτρινου, και πρόσθετων τροφίμων, όπως το γλουταμινικό νάτριο (MSG) και τα νιτρώδη άλατα, επειδή τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ αποτελούν αλλεργική ή τοξική αντίδραση στα συστατικά αυτά.

Δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες

Τα φασόλια, τα τυριά, τα αυγά, το κρέας και τα καρύδια αποτελούν καλές πηγές πρωτεϊνών.  Ενδεχομένως, να βοηθήσουν στη βελτίωση της συγκέντρωσης και να κάνουν τα φάρμακα της ΔΕΠΥ να λειτουργήσουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Μεσογειακή Διατροφή

Συνιστά μικρά και συχνά γεύματα που περιλαμβάνουν κυρίως ψάρια, άσπρο κρέας, γαλακτοκομικά, αμυλούχα, φρούτα, λαχανικά και πιο σπάνια γλυκά, κόκκινο κρέας. Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα, παρατηρήθηκε ότι η χαμηλή κατανάλωση λιπαρών ψαριών, φρούτων, λαχανικών, ζυμαρικών και ρυζιού σε συνδυασμό με την αυξημένη πρόσληψη fast-food, ζάχαρης και αναψυκτικών συσχετίζεται με τη διάγνωση της ΔΕΠΥ.

Απλοί υδατάνθρακες

Προτείνεται να μην καταναλώνουν συχνά απλούς υδατάνθρακες, δηλαδή μέλι, προϊόντα από λευκό αλεύρι, αποφλοιωμένο ρύζι, πατάτες, επεξεργασμένα ζυμαρικά, λευκό ψωμί, κομπόστα, μπισκότα, κρουασάν, κέικ και μπάρες δημητριακών.

Σύνθετοι υδατάνθρακες

Συνιστάται η συχνή κατανάλωσή τους και βρίσκονται σε λαχανικά, μερικά φρούτα όπως πορτοκάλια, μανταρίνια, αχλάδια, μήλα και ακτινίδιο, δημητριακά ολικής άλεσης, νιφάδες βρώμης, μαύρο ψωμί, μαύρα ζυμαρικά, μη αποφλοιωμένο ρύζι και όσπρια.

Ζάχαρη

Συστήνεται η αποφυγή της ζάχαρης, καθώς και των προϊόντων που περιλαμβάνουν ζάχαρη (όπως καραμέλες, γλυκά, μαρμελάδα, ζαχαρούχα ροφήματα κ.ά.). Ορισμένοι ερευνητές την έχουν ενοχοποιήσει για την υπερκινητική συμπεριφορά των παιδιών, ενώ κάποιοι άλλοι δεν βρήκαν αρνητική συσχέτιση μεταξύ της ζάχαρης και της ΔΕΠΥ.

Ω-3 λιπαρά οξέα

Καλό είναι να τρώνε τα παιδιά τρόφιμα πλούσια σε ω-3, τα οποία είναι ο τόνος, ο σολομός και άλλα λιπαρά ψάρια, το ελαιόλαδο, τα καρύδια και κυρίως της Βραζιλίας.

Συμπληρώματα Διατροφής

Λόγω της έλλειψης βιταμινών, μετάλλων και άλλων θρεπτικών συστατικών, όπως προαναφέρθηκε παραπάνω, ορισμένες φορές κρίνεται απαραίτητη η έναρξη χορήγησης συμπληρωμάτων διατροφής κατόπιν συνεννόησης ιατρού και διαιτολόγου. Βέβαια, πριν την έναρξή τους, πρέπει να γίνονται οι απαιτούμενες αιματολογικές εξετάσεις.

Σύμφωνα με έρευνες στις ΗΠΑ, τα συμπληρώματα σιδήρου (Fe), ασβεστίου (Ca), ψευδαργύρου (Zn), μαγνησίου (Mg) και ω-3 λιπαρών οξέων έχουν θετική επίδραση στη μείωση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ.

O Fe είναι κρίσιμος για την παραγωγή ντοπαμίνης και νορεπινεφρίνης. Σε μια μετ-ανάλυση οι ασθενείς με ΔΕΠΥ έχει αποδειχθεί ότι έχουν χαμηλότερα επίπεδα φερριτίνης ορού σε σύγκριση με τους υγιείς και η συμπληρωματική χορήγηση Fe βοήθησε στην αναπλήρωση των φυσιολογικών επιπέδων του.

Ο Zn είναι συμπαράγοντας για τα ένζυμα που είναι σημαντικά για τη σταθεροποίηση της κυτταρικής μεμβράνης και έχει έμμεσες επιδράσεις στον μεταβολισμό της ντοπαμίνης και στις αντιοξειδωτικές λειτουργίες. ΄Ερευνες έχουν δείξει ότι παιδιά με ανεπάρκεια Zn είχαν εξασθενημένη νευροψυχολογική λειτουργία και ανάπτυξη που βελτιώθηκε με την πρόσληψη Zn. Τα συμπτώματα της ανεπάρκειας του περιλαμβάνουν την απροσεξία, τη θλίψη και την καθυστερημένη γνωστική ανάπτυξη, συμπτώματα που τα συναντάμε και στη ΔΕΠΥ. Συνεπώς, η χορήγηση Zn δρα θετικά στα παιδιά με αυτή τη διαταραχή.

Το Mg μειώνει την υπερκινητικότητα, την αναταραχή ή την αϋπνία, αλλά ακόμα και η φυσιολογική δόση (100mg -300mg) μπορεί να προκαλέσει ναυτία, διάρροια ή κράμπες.

Τα ω-3 λιπαρά οξέα δίνονται κυρίως σε μορφή ιχθυελαίου και δρουν θετικά στην υπερδραστηριότητα, την προσοχή και την παρορμητικότητα. Παρά τις μελέτες για τα οφέλη των ω-3 λιπαρών οξέων στην μείωση των συμπτωμάτων της  ΔΕΠΥ δεν είναι ξεκάθαρο ποια είναι η βέλτιστη δόση και με ποιον τρόπο πρέπει να δοθούν. Συνιστάται από τον ιατρό Sandy Newmark συνολικά 1.000 mg της EPA συν DHA.

Βότανα

Το Gingko biloba είναι ένα φυσικό συμπλήρωμα που προτείνεται ως θεραπεία για την άνοια και για τη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας. Μελέτη απέδειξε ότι επιδρά θετικά στα παιδιά με ΔΕΠΥ.

Tο St. John's wort είναι ένα άλλο βότανο που συνιστάται συχνά στα παιδιά με ΔΕΠΥ, αλλά η έρευνα δείχνει ότι βοηθάει στην κατάθλιψη και όχι στη ΔΕΠΥ.